Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2017 r., znak: [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: k.p.a.), art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.; dalej także: ustawa), utrzymał w mocy decyzją własną z [...] lipca 2017 r., znak: [...], odmawiającą J. W. (dalej: skarżący) potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowe wynika, że skarżący w okresie od [...] kwietnia 1981 r. do [...] kwietnia 1983 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Z akt tych nie wynika jednak, aby skarżący został powołany do służby wojskowej z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy. Organ podkreślił, że w aktach sprawy, oprócz lakonicznych twierdzeń skarżącego, brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających prowadzenie przez niego działalności opozycyjnej, która miałaby skutkować stosowaniem represji.
W skardze do Sądu skarżący zarzucił organowi niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącego, organ nie odniósł się należycie do podnoszonej przez niego okoliczności, że pomimo orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] dnia [...] listopada 1981 r. uznającego, że z powodu złego stanu zdrowia podlega on zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, po wprowadzeniu stanu wojennego został przymusowo wcielony do wojska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.; dalej także: ustawa), zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych określone zostały w tej ustawie.
W myśl art. 3 pkt 2 tej ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] lipca 1990 r., przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, status osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cyt. ustawy.
W świetle tych przepisów zauważyć trzeba, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę - odpowiednio w art. 2 oraz 3 cyt. ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W szczególności za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 cyt. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Inne zaś okoliczności, niż ustawowo określone w tych przepisach, nie mogą być wzięte pod uwagę i uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16).
Jak wynika to z akt administracyjnych, skarżący wskazał jako okoliczność uzasadniającą przysługiwanie mu statusu osoby represjonowanej fakt, że w okresie od [...] kwietnia 1981 r. do dnia [...] kwietnia 1983 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową, pomimo orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej o zwolnieniu go z czynnej służby wojskowej - w oparciu o pismo Zarządu X Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] grudnia 1980 r. Ponadto skarżący wskazał, że przed powołaniem do służby wojskowej należał do NSZZ "Solidarność" [...]. Nadto po wyjściu z wojska zadeklarował dalszą przynależność do NSZZ "Solidarność" i z tego tytułu był "niewygodnym pracownikiem pozbawionym przywilejów pracowniczych", a stan zdrowia i nieprzychylne warunki pracy zmusiły go do rozwiązania umowy o pracę (k. 37 akt administracyjnych).
Mając na uwadze wskazane przez skarżące okoliczności, które miały jego zdaniem uzasadniać przysługiwanie mu statusu osoby represjonowanej, organ przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie. Organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie informacji odnośnie działalności skarżącego, a nadto w tym celu zwrócił się także do Archiwum Wojskowego w [...].
Jak wynika z pisma Instytutu Palnięci Narodowej z [...] listopada 2016 r., nie odnaleziono żadnych dokumentów w oparciu o które możliwe byłoby przygotowanie informacji o doznanych przez skarżącego represjach w okresie [...] stycznia 1956 r. – [...] czerwca 1989 r. lub o jego działalności opozycyjnej (k. 18 akt administracyjnych). Z treści pism Archiwum Wojskowego w [...] z [...] stycznia 2017 r. i z [...] stycznia 2017 r. oraz przedłożonych przez te archiwum dokumentów (k. 20-32 akt administracyjnych) wynika, że w dokumentach archiwalnych odnaleziono dane osobowe skarżącego, wskazujące na daty wpisania i skreślenie skarżącego z ewidencji jednostek wojskowych - Książka Ewidencyjna [...] (Jednostki Wojskowej [...]) oraz Książka Ewidencyjna [...] (Jednostki Wojskowej [...]). Archiwum Wojskowego w [...] wskazało ponadto, że nie odnaleziono pisma [...] Sztabu Generalnego WP z [...] grudnia 1980 r.
Na podstawie tak zgromadzonych dowodów organ ustalił, że jakkolwiek skarżący w okresie od [...] kwietnia 1981 r. do [...] kwietnia 1983 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową, to jednak z dowodów tych nie wynika, aby do służby wojskowej został powołany z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w rozumieniu art. 3 pkt 2 cyt. ustawy. Organ zauważył, że wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest również jakichkolwiek dowodów potwierdzających prowadzenie przez niego działalności opozycyjnej, która miałaby spowodować stosowanie wobec niego represji.
Dokonując oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania. Wbrew zarzutom skarżącego, organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że w toku postepowania organ z urzędu podjął działania w celu zweryfikowania twierdzeń skarżącego, zwracając się zarówno do Instytutu Pamięci Narodowej, jak i Archiwum Wojskowego w [...], jednakże pozyskane w tym trybie informacje i dowody z dokumentów w żadnej mierze nie potwierdziły twierdzeń skarżącego o jego zaangażowaniu w działalność w NSZZ "Solidarność" i doznanych z tego tytułu represji.
Także podniesiony w skardze zarzut pominięcia przez organ orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] listopada 1981 r. (orzeczenie nr [...]; k. 2 akt administracyjnych) nie można uznać za zasadny. Jak wynika to bowiem z zaskarżonej decyzji, jak również decyzji z [...] lipca 2017 r., organ wziął pod uwagę ten dokument, jednakże z jego treści nie wywiódł takich wniosków, które skarżący wskazywał, a mianowicie, że pomimo złego stanu zdrowia skarżącego i podleganiu zwolnienia z czynnej służby wojskowej, po wprowadzeniu stanu wojennego skarżący został przymusowo wcielony do wojska.
W ocenie Sądu wskazany dokument nie był przydatny do udowodnienia tezy skarżącego, skoro jest oczywiste w sprawie, że skarżący odbywał zasadniczą służbę wojskową od dnia [...] kwietnia 1981 r., a więc powołanie do tej służby nie mogło - nawet potencjalnie - mieć związku z wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce (13 grudnia 1981 r.).
Przypomnieć na marginesie należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (w brzmieniu obowiązującym na dzień rozpoczęcia służby przez skarżącego) obowiązek obrony był powszechny, a więc podlegali mu wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Zgodnie zaś z art. 86 ust. 1 tej ustawy, czas trwania zasadniczej służby wojskowej – której podlegał skarżący – wynosił dwadzieścia cztery miesiące i nie został on w przypadku skarżącego przekroczony. Sam zaś fakt umieszczenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...] w orzeczeniu z [...] listopada 1981 r uwagi dotyczącej podleganiu zwolnienia z czynnej służby wojskowej (pkt 10 tego orzeczenia), w żadnej mierze nie stanowi dowodu zastosowania wobec skarżącego represji w rozumieniu art. 3 cyt. ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.
Zasadnie więc organ administracji uznał, że ten dowód, jak i pozostałe dowody w sprawie – oceniane przez organ łącznie – nie potwierdziły tezy, że skarżący do służby wojskowej został powołany z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 3 cyt. ustawy).
Niezasadne są zatem zarzuty podniesione w skardze dotyczące nierozważenia istotnych okoliczności sprawy. Organ, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności w sprawie, czemu dał wyraz w prawidłowo sporządzonych uzasadnieniach decyzji. Sąd nie dopatrzył się też w niniejszej sprawie innych naruszeń przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik tej sprawy. Zdaniem Sądu, organ administracji nie uchybił w szczególności zasadom ogólnym postępowania określonym w: art. 7 k.p.a. – zasadzie uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także art. 8 k.p.a. – zasadzie zaufania.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.