Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2000r. sygn. akt II SA/Lu 975/99 oddalił skargę W.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]sierpnia 1999r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącemu wykonanie rozbiórki wiaty stalowej wybudowanej samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewid. 361 przy ul. H. w C. Decyzje organów administracji wydane zostały w oparciu o przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U.Nr 89, poz. 414 z późn.zm.) stanowiący, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niewadliwe i mające oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym ustalenia organów administracji, iż W.S. przedmiotową wiatę stalową pokrytą eternitem, na cementowej posadzce, wybudował bez wymaganego pozwolenia na budowę po 1 stycznia 1995r.. Zdaniem Sądu bezzasadny był podniesiony w skardze zarzut, iż sporny obiekt był wybudowany w 1994r.
W.S. wniósł w dniu 16 lutego 2004r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ – jak stwierdził – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta z sobie znanych przyczyn zataił istotną okoliczność faktyczną, jaką było zgłoszenie przez inwestora w dniu 12.10.1994r. budowy zadaszenia, co miało wpływ na wynik sprawy.
Skarżący podniósł, że w toku postępowania administracyjnego usiłował wyjaśnić, jaki był rzeczywisty stan faktyczny związany z wybudowaniem zadaszenia, lecz organy nadzoru budowlanego nie dawały wiary jakimkolwiek wyjaśnieniom. Odnalezienie kopii zgłoszenia budowy zadaszenia – wiaty sprawia, że decyzje wydane przez organy nadzoru budowlanego I i II instancji były dotknięte wadą prawną i przez to wadliwy jest również wyrok oddalający skargę.
Do skargi W.S. dołączył poświadczoną notarialnie kserokopię pisma z dnia 12.10.1994r. zgłaszającego budowę zadaszenia (wiaty) skierowanego do Urzędu Rejonowego na którym znajduje się potwierdzenie wpływu do tego Urzędu (również w dniu 12.10.1994r.)
Na skutek wezwania Sądu skarżący uzupełnił skargę o wznowienie postępowania w piśmie z dnia 16.03.2004r. o elementy niezbędne w myśl art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Oświadczył, że żąda wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 4 grudnia 2000r. Sygn. akt II SA/Lu 975/99 i zmiany tego wyroku poprzez orzeczenie, iż decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 1999r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...] czerwca 1999r. Nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji wydając decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty zataił bowiem fakt, że budowa tego obiektu była poprzedzona zgłoszeniem z dnia 12.10.1994r.
Skarżący wyjaśnił nadto, że potwierdzoną kopię zgłoszenia odnalazł w dniu 8 grudnia 2003r. i niezwłocznie (9.12.2003r.) przekazał ją do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta, jednakże organy administracji pozostały bezczynne.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za bezpodstawny i nie mający potwierdzenia w aktach sprawy zarzut o zatajeniu przez PINB Miasta C. faktu, że budowa zadaszenia – wiaty była poprzedzona zgłoszeniem z dnia 12.10.1994r. Fakt ten bowiem stał się znany organom nadzoru budowlanego dopiero po odnalezieniu zgłoszenia przez W.S.
W ocenie WINB zgłoszenie to, adresowane do Urzędu Rejonowego, nie może jednak stanowić istotnego dowodu w sprawie. W świetle bowiem obowiązujących do 1 stycznia 1995r. przepisów prawa budowlanego, a w szczególności § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawi nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U.Nr 8, poz. 48 ze zm.) stanowiącego akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków wymagała pozwolenia na budowę., Forma zgłoszenia ograniczała się tylko do rozbiórek obiektów budowlanych (§ 49 cyt. rozporządzenia).
A zatem dokonane przez W. S. zgłoszenie z dnia 12.10.1994r. nie uprawniało do rozpoczęcia budowy wiaty i nie zmienia jej kwalifikacji jako samowoli budowlanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego normują przepisy działu VII ostatnio wymienionej ustawy (art. art. 270 – 285).
W myśl art. 273 § 2 p.p.s.a. jedną z podstaw wznowienia postępowania jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Takim środkiem dowodowym w niniejszej sprawie, z którego skarżący nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest dokument potwierdzający fakt zgłoszenia zamiaru budowy wiaty – zadaszenia z dnia 12.10.1994r. Dokument ten nie był znany organom nadzoru budowlanego rozpatrującym sprawę w postępowaniu administracyjnym i orzekającym o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego ani Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, gdy orzekał w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2000r.
Skarżący wyjaśnił, że odnalazł go dniu 8 grudnia 2003r. Sąd nie ma powodów, by okoliczność tę kwestionować. Nie czyni tego również strona przeciwna.
Należało w tych warunkach uznać, że wniesienie przez W.S. w dniu 16 lutego 2004r. skargi o wznowienie postępowania nastąpiło z zachowaniem 3-miesiecznego terminu liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (art. 277 p.p.s.a.).
Jednocześnie nie upłynął jeszcze pięcioletni termin od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 278 p.p.s.a.).
Powyższe oznacza, że zostały spełnione formalne przesłanki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, wobec czego na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. należało wyznaczyć rozprawę.
Rozpoznając sprawę na nowo Sąd uznał, że zgłoszona przez stronę podstawa wznowienia w postaci dokumentu stwierdzającego zgłoszenie zamiaru budowy spornego obiektu budowlanego, ma istotny wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W świetle tego dowodu rozstrzygnięcie sprawy zawarte w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2000r. należy uznać za wadliwe.
Zgłoszenie zamiaru budowy spowodowało bowiem wszczęcie postępowania administracyjnego (art. 61 § 3 k.p.a.). Jeżeli, zdaniem organu administracji, budowa obiektu wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, to winien (organ) zareagować na dokonane zgłoszenie i poinformować inwestora, że jest ono niewystarczające oraz wezwać go do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę wraz z wymaganą dokumentacją. Brak takiej reakcji ze strony organu usprawiedliwiał przekonanie inwestora, że realizując zgłoszone roboty budowlane, nie narusza prawa. W takiej sytuacji nie można uznać, że działanie inwestora stanowi samowolę budowlaną, lecz w istocie jest ono wynikiem zaniedbania obowiązków przez organ administracji publicznej.
W sprawie niniejszej należy dodatkowo zauważyć, że przedstawione przez skarżącego zgłoszenie zamiaru budowy nosi datę 12 października 1994r., co oznacza, że wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie spornego obiektu nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Przepis art. 103 ust. 2 tej ustawy wyklucza natomiast stosowanie do takich obiektów unormowania art. 48 i nakazuje stosować przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Przepisy tej ustawy dawały zaś możliwość, a jednocześnie w myśl utrwalonego orzecznictwa NSA zobowiązywał do rozważenia możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu i dopiero gdy taka legalizacja nie była możliwa - do orzeczenia nakazu rozbiórki.
Rzeczą organu administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie dokonanie wnikliwej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, łącznie z nowym dowodem stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, a w przypadku, gdyby dowód ten został uznany za wiarygodny (także co do widniejącej na nim daty) wydanie orzeczenia w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974r.
Powyższy nowy dowód miał znaczenie także w postępowaniu przed sądem administracyjnym, gdyż jego pominięcie w postępowaniu przed organami administracyjnymi winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (art.22 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Z powyższych względów skarga W.S. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 282 § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b należało zmienić zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchylić decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 1999r. Nadto na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a.