Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm./, po rozpoznaniu wniosku M.W. – uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2001 r., Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie z tytułu pracy przymusowej.
W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że M.W. złożyła wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie z tytułu pracy przymusowej. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] września 2001 r. umorzył postępowanie administracyjne. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje zdaniem organu orzekającego na uwzględnienie, ponieważ represją w rozumieniu ustawy jest deportacja do pracy przymusowej za okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Według uzyskanych przez Urząd materiałów dowodowych, strona urodziła się podczas pobytu matki na robotach przymusowych w Austrii. Z przedstawionych dokumentów wynika, że matka strony zatrudniona była w gospodarstwie rolnym w miejscowości L. w okresie od 1943 r. do kwietnia 1945 r. Urodzenie się i pobyt wraz z rodziną przebywającą na deportacji i zatrudnionych jako robotnicy przymusowi nie jest represją w rozumieniu w/w ustawy, a więc świadczenie z tego tytułu nie może być przyznane.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M.W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2003 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze tej podniosła, że urodziła się podczas pobytu rodziców w Austrii, gdzie zostali wywiezieni na roboty przymusowe. Powołała się także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003 r., sygn. III RN 120/02, wywodząc, że sytuacja dziecka, które rodzi się kilka miesięcy po wywiezieniu oraz dziecka, które niezwłocznie po urodzeniu jest wywiezione wraz z rodzicami jest dokładnie identyczna. Los niemowlęcia przebywającego wraz z rodzicami nie może być inny od losu rodziców.
Zdaniem skarżącej sytuacja dzieci robotników przymusowych, urodzonych na terenach III Rzeszy, była więc z całą pewnością identyczna, jak sytuacja osób, które zostały przewiezione na te tereny. Zatem jej zdaniem przesłanki, na które powołał się Kierownik Urzędu zostały błędnie zinterpretowane.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga M.W. jest uzasadniona.
W aktualnym orzecznictwie NSA znalazł uznanie pogląd, że osoba deportowana do pracy przymusowej (dziecko wywiezione wraz z rodzicami) nie jest obowiązana wykazać, że w trakcie trwania deportacji wykonywała faktycznie pracę przymusową. Tak więc nawet gdy nie ustalono tej okoliczności, przysługuje mu prawo do świadczenia pieniężnego dla osadzonych w obozach pracy przymusowej i deportowanych do takiej pracy przez III Rzeszę albo ZSRR (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r. sygn. akt III RN 112/99 – OSNAPU 2000, nr 20, poz. 736, wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt III RN 143/99, OSNAPU 2001, Nr 1 poz. 1).
Skoro niewątpliwe jest, iż treść art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym adresowana jest także do osób (dzieci), wobec których nie ustalono (ze względu na wiek) wykonywania pracy przymusowej, to niesłusznym byłoby wyłączenie dzieci urodzonych wówczas w obozie pracy, jak i na deportacji i przebywających tam w warunkach represji, z możliwości rekompensaty, chociażby częściowej, za utracone lata dzieciństwa związane z doznanymi represjami.
Takie stanowisko przyjęte w orzeczeniu z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 834/01 (niepublikowane), w którym wywiedziono, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym na uprawnienia skarżącego nie może mieć wpływu fakt, że urodził się w obozie pracy, a nie został w nim osadzony. Odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy z osobami osadzonymi tam w wieku niemowlęcym czy nawet dziecięcym, ale nie wystarczającym dla możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy, godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości wśród obywateli.
Na tle ustawy o kombatantach Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 listopada 1993 r., sygn. akt V SA 1155/93 (OSP 1994 z.6 poz. 106) wyraził pogląd, iż nie jest dopuszczalne wyłączenie spod jej działania dzieci urodzonych w miejscach zsyłek i deportacji w ZSRR z rodziców poddanych tym represjom z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych.
A zatem rozpoznając wniosek organ powinien przeanalizować orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wyżej przedstawionych okoliczności.
Z tych względów i na podstawie art. 145 1 pkt 1 "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.