Uzasadnienie
Wojewoda Lubelski postanowieniem z dnia 10 listopada 2010 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia M. N., Z. D., A. P., J. P., G. K., J. T. i M. K., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Zamość z dnia 9 września 2010 r. o odmowie zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda podał, że M. N., Z. D., A. P., J. P., G. K., J. T. i M. K. złożyli wniosek o zwieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, wszczętego na przez nich przed organem pierwszej instancji, postępowania o zwrot nieruchomości położonej w Z. przy ul. K., a składającej się z działek numer:... Organ pierwszej instancji odmowę zawieszenia postępowania uzasadnił tym, że wskazane we wniosku o zwrot działki powstały z podziału działki nr...., której prawo użytkowania wieczystego nabyło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwo..., co potwierdza decyzja Wojewody Zamojskiego z dnia 11 października 1991 r. Obecnie nieruchomości te stanowią własność "E.F. P." Spółki z o.o. z siedzibą w L., "P...." Spółki z.o.o z siedzibą w Warszawie oraz Skarbu Państwa.
W tej sytuacji – zdaniem organu pierwszej instancji – podstawę rozstrzygnięcia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będzie stanowił art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Wszczęcie przez wnioskodawców postępowania cywilnego przed Sądem Okręgowym w Zamościu o wydanie nieruchomości będących przedmiotem postępowania administracyjnego nie stanowi – w ocenie organu pierwszej instancji –przesłanki do zwieszenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
W złożonym zażaleniu wnioskodawcy zakwestionowali pogląd o zastosowaniu w sprawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy – ich zdaniem – prawo wieczystego użytkowania nieruchomości nie było ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji wywodzili, że w sprawie pojawiło się zagadnienie wstępne, bez którego wyjaśnienia nie jest możliwe prawidłowe oznaczenie wywłaszczonych działek, a przez to rozstrzygnięcie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony przez organ pierwszej instancji o braku przesłanek do zwieszenia, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wyjaśnił, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 24 grudnia 1959 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 22638 m2, stanowiącą współwłasność M. P. w 1/2, M. P. w 1/6, A. P. w 1/6 i Z. P. w 1/6. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 1, 2 i 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Tylko i wyłącznie nieruchomość wywłaszczona może być przedmiotem postępowaniem o zwrot. Nieruchomości, które nie były wywłaszczone, chociażby – jak sugerują wnioskodawcy – były zajęte nieformalnie łącznie z gruntami wywłaszczonymi – nie są objęte postępowaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Rozstrzygnięcie przez sąd powszechny o wydaniu tych gruntów pozostaje bez wpływu na postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, czego konsekwencją jest odmowa zawieszenia z urzędu postępowania w tym przedmiocie.
Organ zauważył, że strony postępowania mogą natomiast złożyć wniosek o jego zawieszenie w trybie art. 98 § 1 kpa, jeśli zaistnieją ku temu warunki ustawowe.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli wszyscy wnioskodawcy, którzy wnosili o uchylenie postanowień obu instancji jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego – art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz prawa procesowego – art. 7, 10 § 1, 11 i 97 § 1 pkt 4 kpa.
Zdaniem skarżących rozstrzygnięcie przed sądem powszechnym kwestii ważności umowy, na podstawie której Skarb Państwa zbył nieruchomość na rzecz osoby trzeciej stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym organy orzekające w sprawie winny zawiesić postępowanie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.
Podstawą jego wydania jest przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zdaniem organów wydających zaskarżone postanowienie w sprawie nie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, bowiem wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o co wnoszą skarżący, nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organy wywodzą, iż w świetle dowodów zgromadzonych w sprawie decyzja w przedmiocie zwrotu nieruchomości może być wydana na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem działki wskazane we wniosku o zwrot pochodzą z podziału działki nr 38, której użytkowanie wieczyste nabyło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwo... Obecnie działki te stanowią własność bądź znajdują się w użytkowaniu wieczystym podmiotów wykazanych w księgach wieczystych.
Skarżący składając wniosek o zawieszenie postępowania – będący częścią wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – uzasadniali go faktem, iż wywłaszczona nieruchomość zmieniła właściciela, a zbudowana na wywłaszczonej nieruchomości wytwórnia konserw została sprzedana innym osobom. Wyrażali przy tym pogląd, że do czasu zakończenia procesu przed sądem powszechnym o wydanie nieruchomości, które częściowo były przedmiotem wywłaszczenia, postępowanie administracyjne o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinno być zawieszone.
Zwrócić należy uwagę, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Odmawiając zawieszenia postępowania organy obu instancji uznały, iż rozstrzygnięcie toczącej się przed sądem powszechnym, a wszczętej przez skarżących sprawy cywilnej o wydanie trzech działek nie będzie miało wpływu na orzeczenie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co oznacza, że możliwe jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej, a wyrok sądu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla jej wydania.
Zgodzić należy się z organem, że w sytuacji, gdy możliwym jest wydanie decyzji administracyjnej nie zachodzi podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia wniosku o zawieszenie, w którym skarżący odnoszą się do kwestii realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości.
Sąd podziela stanowisko organu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest uzależnione od wyniku innego postępowania, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ocenę, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, czy też cel wywłaszczenia zrealizowano, a w konsekwencji zaistniała materialnoprawna przesłanka zwrotu nieruchomości.
Zgłoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego są chybione, bowiem organ należycie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnił swoje stanowisko co do braku przesłanek do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie, zaś skarżący reprezentowani przez pełnomocnika składali pisma i wnioski oraz mieli zapewnioną możliwość zapoznania się z aktami sprawy.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, to powołanie przez organy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dotyczy podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, którego przedmiotem jest ocena występowania w sprawie zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Kwestia prawidłowości powołania art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako podstawy decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podlegać może w przyszłości ocenie, o ile taka decyzja będzie wydana.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).