Uzasadnienie
M. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 8 grudnia 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 21 lutego 2023 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta Biała Podlaska o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - C. J. (ur. [...].06.1938r.), wdową, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. z dnia 1 kwietnia 2022r. Nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, datowanym od 11 marca 2022r., wydanym na stałe. We wniosku skarżący wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego "w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego", począwszy od lutego 2023 r. Wskazał, że dokonuje wyboru świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), które chce otrzymywać i tym samym w sytuacji przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.
Zdaniem skarżącego nie jest koniecznym zrzeczenie się prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przed przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnił, że jego matka wymaga pomocy i opieki w najprostszych czynnościach dnia codziennego, tj. czynnościach higienicznych, ubieraniu, przygotowaniu posiłków, dojściu do toalety i poruszaniu się po mieszkaniu, a także w sprzątaniu, prasowaniu i robieniu zakupów.
Decyzją z dnia 30 maja 2023 r. Prezydent Miasta Biała Podlaska odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą jest powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki, w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, a także powodu przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., którą jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ I instancji opisał stan zdrowia C. J. i zakres opieki sprawowanej nad nią przez syna i stwierdził, że spełniona jest przesłanka związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką.
Wnioskodawca wniósł odwołanie od ww. decyzji.
W toku postępowania odwoławczego Kolegium pismem z dnia 10 października 2023 r. poinformowało skarżącego o możliwości wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego, a także o tym, że po analizie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że jedyną przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, zależną od strony, jest ustalone jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a więc występowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Jednocześnie Kolegium pismem z dnia 10 października 2023 r. przekazało oświadczenie M. J. datowane na 2 lutego 2023 r. Prezydentowi Miasta Biała Podlaska w trybie art. 65 §1 k.p.a. (art. 3 pkt 11 u.ś.r.).
Pismem z dnia 8 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego przekazał do Kolegium decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Biała Podlaska z dnia 24 października 2023 r. Nr SR.KE.5212.34.2022 uchylającą własną decyzję z dnia 23 grudnia 2022r. Nr SR.KE.5212.34.2022 przyznającą M. J. specjalny zasiłek opiekuńczy od dnia 1 listopada 2022r. do dnia 31 października 2023.r. Decyzja powyższa doręczona została M. J. w dniu 6 listopada 2023 r., a więc stała się ostateczna z dniem 20 listopada 2023 r.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało M. J. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką - C. J., od dnia 1 października 2023 r., na czas nieokreślony w ustawowej wysokości.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie oraz zakwestionował stanowisko organu I instancji co do możliwości oparcia decyzji odmownej na przesłance z art. 17 ust. 1b u.ś.r., z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, którym uznano ww. przepis za niekonstytucyjny.
Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący (kawaler) mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego określonym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a ustalone okoliczności dotyczące zakresu sprawowanej przez niego opieki nad matką dają podstawę do uznania, że niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawcę jest wynikiem obiektywnie stwierdzonej potrzeby sprawowania opieki nad matką a więc skarżący spełnia przesłankę określoną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którą jest związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością sprawowania opieki nad matką, a brakiem aktywności zawodowej.
Mając na względzie wskazane okoliczności Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 października 2023 r., tj. od dnia ustania negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. u.ś.r., a którą było ustalone skarżącemu decyzją z dnia 23 grudnia 2022 r. Nr SR.KE.5212.34.2022 prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy wskazał, że wskazana decyzja została uchylona decyzją z dnia 24 października 2023 r. Nr SR.KE.5212.34.2022 wydaną przez Prezydenta Miasta Biała Podlaska (doręczona w dniu 6 listopada 2023 r.). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że ostatni zasiłek organ wypłacił za wrzesień 2023 r., i w związku z tym Kolegium przyjęło, że możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy już od 1 października 2023 r. Kolegium wyjaśniło, że jest związane ostateczną decyzją organu I instancji z dnia 24 października 2023 r., tak samo jak związane jest decyzją przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy (art. 16 k.p.a.).
Świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być więc przyznane od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, czyli stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. Dodatkowo organ wskazał, że skarżący nie wniósł odwołania od decyzji z dnia 24 października 2023 r. i w związku z tym data, od której Kolegium mogło przyznać świadczenie pielęgnacyjne uzależniona była od rozstrzygnięcia podjętego przez inny organ, a ewentualnie skontrolowanie tej daty, czyli czuwanie nad tym, aby strona nie poniosła negatywnych skutków obciążało ją samą, zwłaszcza że działała przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazano także, że przyznało świadczenie pielęgnacyjne na stałe, gdyż orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia 1 kwietnia 2022 r. Nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności C. J. wydane zostało na stałe.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i wskazanie, iż dopiero od dnia 1 października 2023 r. nie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem dopiero decyzją z dnia 24 października 2023 r. uchylono skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zasiłek ten został ostatni raz wypłacony skarżącemu za miesiąc wrzesień;
- II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., 77 k.p.a., 78§1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 §3 k.p.a., 108 k.p.a. poprzez: brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji.
W uzasadnieniu podniesiono, że z treścią skarżonej decyzji nie można się zgodzić w pełni, albowiem datą początkową przyznanego świadczenia winien być początek miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. luty 2023 r., nie zaś 1 października 2023 r. Już we wniosku złożonym w dniu 15 lutego 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazywał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia winno być przyznane w miejsce dotychczasowego specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Wskazano, że celem zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., że nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Dopuszcza się zatem jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także w zakresie przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Strona przytoczyła stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1823/22.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. daty początkowej przyznania świadczenia - tj. dopiero od dnia 1 października 2023 r. w sytuacji, kiedy świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane w niniejszej sprawie już od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. od lutego 2023 r. i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do podstawy odmowy przyznania świadczenia. Argumentacja Prezydenta, który częściowo oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16).
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 i z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19). Stanowisko Kolegium jest w tym zakresie w pełni prawidłowe.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Przy czym w skardze została zakwestionowana wyłącznie data, od której przyznano skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy uznał bowiem, że wnioskowane świadczenie przysługuje skarżącemu dopiero od 1 października 2023 r. z uwagi na to, że decyzja przyznająca skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego została uchylona decyzją z dnia 24 października 2023 r.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przy czym, w sytuacji, gdy zachodzi zbieg uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.
Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres i na tę samą osobę. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji.
W świetle przytoczonych przepisów nie jest zatem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie.
W myśl natomiast art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis ten stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/ Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).
W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że matka skarżącego została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 1 kwietnia 2022 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...], a ze względu na zakres opieki sprawowanej przez skarżącego, zachodzą przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z akt sprawy wynika również, że do 30 września 2023 r. skarżący otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki sprawowanej nad matką, gdyż decyzja przyznająca mu to świadczenie została uchylona decyzją z 24 października 2023 r. Zatem w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (21 lutego 2023 r.) decyzja przyznająca prawo d specjalnego zasiłku opiekuńczego z dnia 23 grudnia 2022 r. pozostawała w obrocie prawnym. W toku postępowania odwoławczego Kolegium - pismem z 10 października 2023 r. - poinformowało skarżącego, że jedyną przeszkodą do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Jednocześnie Kolegium pismem z dnia 10 października 2023 r. przekazało oświadczenie M. J. datowane na 2 lutego 2023 r. Prezydentowi Miasta Biała Podlaska. Pismem z dnia 8 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego przekazał do Kolegium decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Biała Podlaska z dnia 24 października 2023 r. Nr SR.KE.5212.34.2022 uchylającą własną decyzję z dnia 23 grudnia 2022r. Nr SR.KE.5212.34.2022 przyznającą M. J. specjalny zasiłek opiekuńczy od dnia 1 listopada 2022r. do dnia 31 października 2023 r. Skarżący nie zakwestionował rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w drodze odwołania.
Tym samym uznać należy, że kwestia utraty prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od momentu wydania decyzji została rozstrzygnięta w sposób wiążący i ostateczny wskazaną decyzją organu I instancji.
W związku z powyższym, nie można było przyznać skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2023 r., bowiem dopóki w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie było możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 28 marca 2022 r., sygn. I OSK 1263/21; z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1357/22; z 20 grudnia 2023 r., sygn. I OSK 2029/22), zgodnie z którym dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie oznacza konieczności natychmiastowej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń, a organ był zobowiązany podjąć działania zmierzające do przyznania wybranego przez wnioskodawcę świadczenia, zwłaszcza, że nie było potrzeby oczekiwania na wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego, skoro wniosek taki został bezsprzecznie złożony i nie było przeszkód w nadaniu mu biegu już w miesiącu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że dopiero od 1 października 2023 r. nie istniały przesłanki negatywne do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w postaci decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ostatnia wypłata specjalnego zasiłku opiekuńczego nastąpiła we wrześniu 2023 r., za prawidłowe należało uznać przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2023 r. pomimo, że decyzja uchylająca decyzję przyznającą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stała się prawomocna 20 listopada 2023 r. Podkreślić należy, że nie istniała możliwość przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w tym okresie pozostawała w mocy decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Podkreślić należy, że warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru dokonanego stosowanie do art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji, na mocy której przyznano wnioskodawcy wcześniejsze konkurencyjne świadczenie.
Mając powyższe rozważania na względzie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy u.ś.r. Brak jest również podstaw do uznania naruszenia przepisów k.p.a. w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, że wszystkie istotne okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona argumentacja dotycząca przyznania analizowanego świadczenia nakazywała uznać, że spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.