Uzasadnienie
Zarządzeniem pokontrolnym nr 21/2022/LU.RUK.452.24.2022.ŁK z 30 listopada 2022 r., wydanym na podstawie art. 341 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie (dalej również jako organ) nałożyło na W. i J. J. obowiązek:
- 1) uregulowania stanu prawnego szczególnego korzystania z wód polegającego na użytkowaniu wody znajdującej w rowie melioracyjnym "F" zatrzymywanej w km 0+755 na prowizorycznym progu wykonanym z worków z piaskiem i pobieranej dla potrzeb kompleksu stawów rybnych położonych na działce nr [...] w G., gm. G.;
- 2) zachowania ciągłego, swobodnego przepływu wody przez rury zamontowane w progu betonowym zlokalizowanym w km 1+162 Dopływu z C. (Rów,,R-T) w G. - działanie ciągłe;
- 3) pisemnego powiadomienia PGW Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Lublinie o realizacji punktu pierwszego w terminie do dnia 28.04.2023 r.
W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał, co następuje.
W dniu 19 lipca 2022 r. pracownicy organu przeprowadzili na podstawie art. 335 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 334 pkt 1, 2, 4, 5, 6 Prawa wodnego doraźną kontrolę gospodarowania wodami, którą objęto Dopływ z C. (Rów "R-T"), próg betonowy na Dopływie z C. (Rów "R-T") oraz prowizoryczny próg na rowie melioracyjnym "F", na którym zatrzymywana jest woda w rowie i przez przepust stalowy kierowana do stawów obiektu "G.". Ustalenia stanu faktycznego z przeprowadzonej kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...].
Podczas kontroli stwierdzono, że w dnie rowu melioracyjnego "F" w km 0+755 zlokalizowany jest prowizoryczny próg wykonany z worków z piaskiem, który zatrzymywał wodę w rowie i kierował ją przez przepust metalowy o średnicy Ř 40 cm przebiegający pod drogą J. - G. do stawów obiektu G. będących własnością W. i J. J.. W ocenie organu tego rodzaju korzystanie z wód przekracza zakres zwykłego korzystania z wód i jest korzystaniem szczególnym wymienionym w art. 34 pkt 2 Prawa wodnego, tj. użytkowaniem wody znajdującej się w stawach i rowach, które, zgodnie z art. 389 pkt 2 ustawy, wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W rozpatrywanym przypadku szczególne korzystanie z wód polega na użytkowaniu wody znajdującej się w rowie melioracyjnym "F".
Organ podkreślił, że kwestia użytkowania wody znajdującej się w rowie melioracyjnym "F" nie została uregulowana w ostatecznej decyzji Starosty [...] znak: ŚRB.6223-16/06 z dnia 26.06.2006 r., którą udzielono skarżącym pozwolenia wodnoprawnego jedynie na piętrzenie i pobór wód powierzchniowych cieku T. (Dopływ z C.; rów R-T) dla potrzeb stawów rybnych obiektu "G.". Powyższe oznacza, że J. i W. J. nie posiadają pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na użytkowaniu wody znajdującej się w rowie melioracyjny "F".
Podczas kontroli stwierdzono również, że przy progu zlokalizowanym w km 1+162 Dopływu z C. (rów "R-T") znajdowała się porośnięta roślinnością ubita ziemia z wystającymi z niej kawałkami gałęzi o wymiarach 1,50 m x 1,50 m, która zablokowała odpływ wody przez rury zamontowane w przedmiotowym progu. Utrzymanie ciągłego i swobodnego przepływu przez te rury ma za zadanie utrzymać przepływ nienaruszalny poniżej progu w korycie Dopływu z C.. Kontrolowany następnego dnia po kontroli przesłał drogą elektroniczną informację o usunięciu nagromadzonej ziemi i udrożnieniu rur zamontowanych w progu, na dowód czego do informacji były załączone zdjęcia udrożnionego progu. Pomimo to zdecydowano o nałożeniu na kontrolowanego obowiązku wymienionego w pkt 2 niniejszego zarządzenia, z uwagi na to, że powinien on kontrolować, czy przez rury odbywa się przepływ i nie dopuszczać do powtórzenia się sytuacji, w której przepływ ten nie będzie zachowany.
Pismem z 14 września 2022 r. W. J. i J. J. przesłali uwagi i wyjaśnienia do treści protokołu kontroli nr [...]. Nie zgodzili się ze stwierdzoną w protokole nieprawidłowością dotyczącą braku uregulowania stanu prawnego użytkowania wody znajdującej się w rowie melioracyjnym "F". Ich zdaniem korzystanie z wody z rowu melioracyjnego "F" nie jest korzystaniem szczególnym wymienionym w art. 34 pkt 2 Prawa wodnego. Nie zgodzili się ze stwierdzeniem, że nie mogą korzystać z wody znajdującej się w rowie melioracyjnym "F" bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego dlatego, że nie są właścicielami gruntu, na którym ten rów jest położony. J. J. podnosił, że dysponuje ugodą zawartą z właścicielką nieruchomości, przez którą przebiega rów melioracyjny "F", na mocy której może swobodnie dysponować wodą z tego rowu. W dalszej części pisma kontrolowany stwierdził, że właścicielka przekazała mu uprawnienia właścicielskie do dysponowania rowem melioracyjnym "F", w tym prawo do działań opisanych w art. 395 ust. 11 Prawa wodnego.
Stwierdził również, że na podstawie art. 214 tej ustawy, jak i przepisów zamieszczonych w Rozdziale 3 woda w rowie nie jest zasobem wodnym. Poinformował także organ, że usunął przetamowanie wykonane przez bobry przy progu w km 1+162 Dopływu z C. (Rów "R-T") i woda swobodnie przepływa przez odpływy umieszczone w progu wodnym oraz, że podjął, pomimo swego stanowiska przedstawionego w piśmie, starania w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z rowu melioracyjnego "F" poprzez zlecenie opracowania operatu wodnoprawnego.
Ustosunkowując się do uwag, organ pismem znak: [...] z dnia 19 września 2022 r. poinformował właściciela, że próg z worków z piaskiem jest położony na działce nr [...], która powstała po podziale działki nr [...]. W przedmiotowej ugodzie R. W. jednoznacznie stwierdziła, że jest właścicielem rowu melioracyjnego "F", który przebiega przez działkę nr [...] (obecnie działka nr [...]). Z tego względu jedyną osobą, której przysługują uprawnienia z art. 395 pkt 11 Prawa wodnego, jest R. W.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, przepisy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, jednak Państwo J. nie spełniają tych warunków, gdyż nie przedstawili dowodów na to, że takie prawo do dysponowania gruntem posiadają. Nie wynika to również z treści ugody zawartej z R. W..
W dalszej części pisma wyjaśniono, że braku pozwolenia wodnoprawnego na zatrzymywanie przez kontrolowanych wody w rowie melioracyjnym "F", który nie jest ich własnością, nie zakwalifikowano jako nieprawidłowości, natomiast podtrzymano stanowisko, że zatrzymywanie wody w rowie melioracyjnym "F" i jej pobór na stawy jest szczególnym korzystaniem z wód wymienionym w art. 34 pkt 2 Prawa wodnego, tzn. użytkowaniem wody znajdującej się w stawach i rowach, na które, zgodnie z art. 389 pkt 2 ustawy, jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Poinformowano również kontrolowanego, ze przytoczone przepisy art. 214 Prawa wodnego, jak i rozdziału 3 tej ustawy nie przesądzają, że użytkowanie wody w rowie nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego.
Na koniec wyjaśniono, że pomimo usunięcia nieprawidłowości związanej z zatamowaniem przepływu przez próg zlokalizowany w km 1+162 Dopływu z C., musiała się ona znaleźć w protokole kontroli nr [...] z uwagi na to, że została ona stwierdzona w dniu kontroli. Jednakże zapis o jej usunięciu znalazł się w treści przedmiotowego protokołu.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie zarządził usunięcie nieprawidłowości wymienionych w protokole z kontroli. Organ wyjaśnił przy tym, że niniejsze zarządzenie stanowi przypomnienie o podstawowych obowiązkach wynikających z przepisów ustawy Prawo wodne. Zarządzeniem pokontrolnym nie nałożono na kontrolowanego żadnych nowych obowiązków poza tymi, które powinien realizować z mocy prawa.
Skargę na zarządzenie pokontrolne wniósł J. J., zarzucając:
- I. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 7 i art 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wybiórcze traktowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także niepodjęcie czynności dowodowych, które pozwoliłyby ustalić, czy wykonanie obowiązku nałożonego w zarządzeniu pokontrolnym dotyczące zachowania ciągłego, swobodnego przepływu wody przez rury zamontowane w progu betonowym zlokalizowanym w km 1+162 Dopływu z C. (Rów R-T) znajduje oparcie w decyzji Starosty [...] znak: ŚRB.6223-16/06 z dnia 26.06.2006 r. oraz decyzji Dyrektora RZGW w Warszawie Nr 137/D/NN/09 znak: NN-404/0/32/08 z dnia 31.03.2009 r.;
- 2) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne i powierzchowne rozpatrzenie sprawy, przejawiające się brakiem rozważenia i weryfikacji stanu faktycznego, w szczególności co do okoliczności związanych z przysługującymi skarżącemu uprawnieniami do korzystania z rowu melioracyjnego nr R-F;
- II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art 214 i art. 34 pkt 2 Prawa wodnego poprzez błędne uznanie, iż korzystanie przez J. J. z zasobów wodnych znajdujących się w rowie nr "F" jest korzystaniem szczególnym z wód, które wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego;
- 2) art. 395 pkt 11 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez dokonanie przez organ błędnej wykładni wymienionych przepisów i bezzasadne uznanie, źe z uprawnienia wynikającego z art. 395 pkt 11 ustawy mogą korzystać jedynie właściciele nieruchomości, w sytuacji, gdy przepis obejmuje również podmioty, które nie są właścicielami, ale wykonują uprawnienia właścicielskie tak jak właściciel.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. Do skargi dołączył kopię ugody z dnia 14 grudnia 2022 r. na okoliczność uzyskania przez skarżącego zgody na korzystanie z rowu melioracyjnego "F", położonego na nieruchomości nr [...] oraz znajdujących się w nim zasobów wodnych.
W pierwszej kolejności skarżący podniósł, że decyzja Starosty [...] z dnia 26.06.2006 r. oraz decyzja Dyrektora RZGW w Warszawie z dnia 31.03.2009 r. nie zawierają obowiązku zachowania ciągłego, swobodnego przepływu wody przez rury zamontowane w progu betonowym zlokalizowanym w km 1+162 Dopływu z C. (Rów "R- T"). Charakterystyka progu, który był przedmiotem kontroli, jest taka, że nadmiar piętrzonej wody znajdującej się w rowie przepływa swobodnie przez koronę progu. Geneza zamontowania tych rur metalowych w przedmiotowym progu miała miejsce z uwagi na zapotrzebowanie w okresie letnim na wodę u miejscowych rolników, którzy wypasali bydło na przyległych do rowu łąkach znajdujących się poniżej piętrzenia. Obecnie na tych łąkach nikt nie wypasa bydła, tym samym można stwierdzić, że niecelowe jest utrzymywanie przedmiotowego progu wodnego w takim stanie, by woda przepływała swobodnie przez umieszczone w nim metalowe rury znajdujące się poniżej korony progu.
W szczególności taki stan marnotrawienia wody poprzez przepływ wody metalowymi rurami umieszczonymi poniżej korony progu jest niekorzystny dla skarżącego w okresach letnich, kiedy poziom wody znacznie opada, a dla utrzymania niezagrożonego chowu ryb, a także utrzymania w stopniu niezakłóconym siedlisk gniazdującego na stawach ptactwa liczy się każda ilość wody. Skarżący wyjaśnił, że według wskazań kontrolujących dokonał usunięcia nagromadzonych w rowie gałęzi i piasku, który uniemożliwiał swobodny odpływ wody przez metalowe rury zamieszczone w progu, mimo zgłoszonych w trakcie kontroli ustnych zastrzeżeń, że takie działanie doprowadzi do obniżenia wody w rowie, a następnie jej wypuszczenia do rzeki K., przy jednoczesnym ominięciu stawów obiektu "G.".
Skarżący stwierdził, że nałożony na niego obowiązek zachowania ciągłego, swobodnego przepływu wody przez rury zamontowane w progu betonowym zlokalizowanym w km 1+162 Dopływu z C. (rów "R-T") nie znajduje podstawy w prawie.
Skarżący podniósł, że może korzystać z wody znajdującej się w rowie "F" bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, dlatego że uprawnienia właścicielskie do dysponowania rowem "F" na jego rzecz przekazała obecna właścicielka R. W.. Tym samym, według skarżącego, przysługują mu uprawnienia opisane w art. 395 pkt 11 Prawa wodnego. Skarżący jest zdania, że korzystanie z wody z rowu melioracyjnego "F nie jest korzystaniem szczególnym wymagającym posiadania pozwolenia wodnoprawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Dodał, że skarżący posiada pozwolenie wodnoprawne uprawniające do poboru wód powierzchniowych z rowu "R-T" za pomocą istniejącego progu betonowego zlokalizowanego na działce nr [...]. Organ wskazał, że pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek zainteresowanego podmiotu, który do wniosku załącza operat wodnoprawny określający zakres korzystania z wód. Decyzja z dnia 26.06.2006 r. została wydana na podstawie "operatu wodnoprawnego na piętrzenie i pobór wód powierzchniowych z cieku T. dla potrzeb obiektu stawowego G.". Ciek T. w wyniku prac melioracyjnych został nazwany rowem "R-T". Obecnie na mapach jednolitych części wód powierzchniowych ciek T. (rów "R-T") widnieje jako Dopływ z C..
Również na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski ciek T. (rów "R-T") jest traktowany jako Dopływ z C. - woda płynąca. Zgodnie z art. 409 ust. 1 pkt 8 Prawa wodnego, - część opisowa operatu, w dostosowaniu do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne, zawiera wielkość przepływu nienaruszalnego, sposób jego obliczania oraz odczytywania jego wartości w miejscu korzystania z wód. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2409) przez przepływ nienaruszalny rozumie się przepływ minimalnej ilości wody niezbędnej do utrzymania życia biologicznego w cieku wodnym (w omawianej sprawie ciek o nazwie "Dopływ z C."). Podobnie zdefiniowany został przepływ minimalny, o którym stanowi § 3 pkt 11 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie. § 6 w związku z § 5 stanowi, że budowle piętrzące wyposaża się w urządzenia upustowe, zaś § 24 ust. 1 stanowi, że dla każdej budowli piętrzącej określa się wielkość przepływu nienaruszalnego i dozwolonego poniżej budowli.
Należy więc stwierdzić, że funkcjonalność tej konkretnej budowli polega zarówno na piętrzeniu wody, jak i zapewnieniu stałego przepływu minimalnego. Mimo że decyzja z dnia 26.06.2006 r. nie przewiduje w swojej treści warunków zachowania przepływu nienaruszalnego, to przedmiotowe kwestie zostały poruszone w treści operatu wodnoprawnego na str. 16 cyt. "Do utrzymania przepływu w cieku poniżej budowli służą trzy upusty denne o średnicy wewnętrznej 3,5 cm znajdujące się 0,28 m poniżej korony przelewu. Łączna powierzchnia upustów wynosi 0,003 mł, co pozwala na przepuszczenie wody w ilości 3 l/s". Próg wodny został zaprojektowany w sposób uwzględniający jego prawidłowy stan funkcjonalny, a na użytkowniku urządzenia wodnego ciąży obowiązek właściwego jego utrzymania, zgodnie z art. 227 ust. 2 pkt 5 Prawa wodnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna. Zaskarżony akt narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zarządzenie pokontrolne wydane przez organ właściwy w sprawach gospodarki wodnej na podstawie art. 341 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Świadczy o tym władczy charakter takiego zarządzenia oraz fakt, że rozstrzyga ono indywidualną sprawę konkretnego podmiotu.
Zarządzenie pokontrolne, jakkolwiek nie może nakładać na podmiot zobowiązany żadnych obowiązków (poza obowiązkiem informacyjnym przewidzianym w art. 341 ust. 2 Prawa wodnego), może jednak wskazywać obowiązki, które na podmiocie kontrolowanym ciążą na podstawie odrębnych przepisów lub decyzji, a które nie są realizowane prawidłowo. Rolą zarządzenia pokontrolnego jest wskazanie stwierdzonych naruszeń konkretnych obowiązków prawnych oraz zwrócenie uwagi na konieczność oraz sposób ich wyeliminowania (element deklaratoryjny). Stwierdzenie naruszeń jest zaś przesłanką nałożenia obowiązku informacyjnego (element konstytutywny), który decyduje o władczym charakterze tego aktu.
Zarządzenie pokontrolne nie jest zatem wprawdzie samoistnym źródłem obowiązków podjęcia przez podmiot kontrolowany konkretnych działań, jednak wpływa na sytuację prawną kontrolowanego, ponieważ jego niewykonanie lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną lub inną przewidzianą prawem (art. 341 ust. 3 Prawa wodnego). Zarządzenie nie jest decyzją administracyjną i nie stosuje się do niego wprost reżimu uzasadnienia właściwego dla decyzji, jednak jako akt władczy oddziałujący na sytuację prawną adresata musi zawierać zarówno ustalony stan faktyczny sprawy, tj. jednoznaczne wskazanie stwierdzonych naruszeń i sposób ich usunięcia, jak i konkretne normy prawne, które według organu kontrolującego zostały naruszone.
Ocena zgodności z prawem takiego zarządzenia przez sąd administracyjny ogranicza się do zbadania, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo. Sąd sprawdza, czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli, a także czy treść zarządzenia znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Zatem zarządzenie pokontrolne jako akt władczy wskazujący adresatowi określone obowiązki wynikające z norm prawa powinno być precyzyjne i jednoznaczne. Zobowiązany podmiot nie może domniemywać treści tych obowiązków i domyślać się, jakie przepisy prawa naruszył (zob. wyrok NSA z 31 marca 2022 r., III OSK 935/21). Wytyczne nie powinny pozostawiać wątpliwości co do tego, jakie działania powinien podjąć, aby wyeliminować wskazane naruszenia i z jakich norm te obowiązki wynikają (wyrok NSA z 23 września 2022 r., III OSK 1239/21; wyrok WSA w Poznaniu z 17 lutego 2022 r., IV SA/Po 940/21).
Zaskarżone zarządzenie nie spełnia powyższych wymogów.
Odnośnie do obowiązku, o którym mowa w punkcie pierwszym i trzecim zaskarżonego aktu, to Sąd za przedwczesną uznał ocenę organu, według której korzystanie z wód polegające na zatrzymywaniu wody w rowie melioracyjnym "F" na progu wykonanym z worków z piaskiem i pobieranie tych wód dla potrzeb kompleksu stawów rybnych, stanowi szczególne korzystanie z wody, o którym mowa w art. 34 pkt 2 Prawa wodnego i że wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Nakładając na skarżącego i jego żonę "obowiązek uregulowania stanu prawnego szczególnego korzystania z wód polegającego na użytkowaniu wody znajdującej w rowie melioracyjnym F", organ wskazał, że wynika on z treści art. 34 pkt 2 Prawa wodnego oraz z art. 389 pkt 2 tej ustawy. Tymczasem pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące użytkowanie wody znajdującej się w stawach i rowach. Z drugiego zaś wynika jedynie, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. W istocie organ nie wykazał, że korzystanie z wód w rowie "F" jest korzystaniem szczególnym, a zatem wykraczającym poza korzystanie zwykłe, o którym mowa w art. 33 Prawa wodnego. Owszem, doświadczenie życiowe wskazuje na to, że pobór wód na potrzeby stawów rybnych przekracza parametr określony w art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego, ale musi to być ustalone jednoznacznie i wyjaśnione w treści zarządzenia pokontrolnego, a nie pozostawione w sferze domysłów.
Organ, zamiast dopełnić tego obowiązku, skoncentrował się na kwestii prawa skarżącego i jego żony do korzystania z wód w rowie "F" wynikającego z ugody podpisanej z właścicielką działki, na której rów ten się znajduje, co miało drugorzędne znaczenie. Obowiązkiem organu było ponadto rozstrzygniecie, czy korzystanie z wód w rowie "F" jest objęte dyspozycją art. 395 Prawa wodnego, który zawiera katalog wyłączeń z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a następnie swoją ocenę w tym zakresie uzasadnić. W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego pojawiła się w tym zakresie istotna sprzeczność. Na stronie drugiej uzasadnienia organ wskazał, że "jedyną osobą, której przysługują uprawnienia z art. 395 pkt 11 ustawy Prawo wodne jest Pani R. W." właścicielka działki nr [...], przez którą przebiegła rów "F". Należy w tym miejscu wskazać, że art. 395 pkt 11 stanowi, że pozwolenia wodnoprawnego nie wymaga zatrzymywanie wody w rowach, jeżeli zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem, lub terenu znajdującego się w zasięgu oddziaływania, gdy zakład posiada uprzednią pisemną zgodę właścicieli gruntów objętych oddziaływaniem na zatrzymywanie wody w rowach.
Zdaniem organu, skarżącemu i jego małżonce to uprawnienie nie przysługuje, ponieważ nie są właścicielami działki nr [...], ani jej posiadaczami samoistnymi, ani też użytkownikami wieczystymi. Jednak już na ostatniej stronie uzasadnienia organ wskazał, że "brak pozwolenia wodnoprawnego na zatrzymywanie przez kontrolowanych wody w rowie melioracyjnym "F", który nie jest ich własnością, nie zakwalifikowano jako nieprawidłowości". Tym samym organ z jednej strony uznał, że skarżący i jego żona z uwagi na brak prawa do dysponowania rowem "F" nie mieli prawa zatrzymywania w nim wód, z drugiej zaś, że zatrzymywania przez nich wód w tym rowie bez pozwolenia wodnoprawnego nie zakwalifikowano jako nieprawidłowość, co świadczy o niekonsekwencji organu. Wprawdzie organ wskazał następnie, że za szczególne korzystanie z wód w rowie "F" uznaje zatrzymywanie i pobór tej wody na potrzeby stawów rybnych i że na takie korzystanie z wód wymagane jest posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, jednak nie powołał norm prawnych i okoliczności, które usprawiedliwiają taką ocenę.
Podsumowując, organ nie dopełnił obowiązku jednoznacznego, nie budzącego wątpliwości ustalenia, że zatrzymywanie wody w rowie "F" i pobór tej wody na potrzeby stawu rybnego wypełnia definicję szczególnego korzystania z wód i czy nie mieści się w katalogu działań zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego zawartym w art. 395 Prawa wodnego.
Odnośnie zaś do obowiązku, o którym mowa w punkcie drugim zaskarżonego aktu, to Sąd podziela zarzut braku wskazania podstawy prawnej nałożenia tego obowiązku oraz braku jego uzasadnienia (w uzasadnieniu zaskarżąnego zarządzenia wskazano jedynie, że "zdecydowano o nałożeniu tego obowiązku na kontrolowanego z uwagi na to, że powinien on kontrolować, czy poprzez rury w progu odbywa się przepływ i nie dopuszczać do powtórzenia się sytuacji, w której przepływ nie będzie zachowany"). Przy czym organ zasadnie dostrzegł, że tego obowiązku nie nałożono w pozwoleniu wodnoprawnym z 26 czerwca 2006 r.
Jak już wspomniano, zarządzenie pokontrolne nie jest wprawdzie decyzją administracyjną i nie stosuje się do niego rygorów z kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak jest to akt władczy i o ile wskazuje adresatowi określone obowiązki, wytyka naruszenia przepisów prawa i nakłada na niego obowiązek informacyjny, powinien zawierać wyraźne podstawy prawne oraz argumenty przemawiające za ich wskazaniem i nałożeniem. Wprawdzie organ podjął próbę uzasadnienia zaskarżonego aktu w odpowiedzi na skargę, jednak jest to działanie spóźnione, które nie konwaliduje braków tego aktu.
Co więcej, w odpowiedzi na skargę organ jako podstawę istnienia po stronie skarżącego i jego żony obowiązku zawartego w punkcie drugim zarządzenia wskazał art. 227 ust. 2 pkt 5 Prawa wodnego, który dotyczy publicznych wód śródlądowych; tymczasem woda w rowie, stosownie do art. 214 Prawa wodnego, znajdująca się w granicach nieruchomości gruntowej, stanowi własność właściciela tej nieruchomości.
Zaskarżone zarządzenie nie zawiera zatem przekonujacego uzasadnienia, stanowi raczej sprawozdanie z działań podjętych przez organ w toku kontroli, bez podania podstaw prawnych nałożonych na skarżącego i jego żonę obowiązków oraz bez dostatecznego odniesienia się do podniesionych przez nich zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Powyższe nieprawidłowości stanowią wystarczające powody do uchylenia zaskarżonego zarządzenia na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
W tym miejscu należy dodać, że dołączona do skargi kopia ugody z dnia 14 grudnia 2022 r. na okoliczność uzyskania przez skarżącego zgody na korzystanie z rowu melioracyjnego "F", położonego na nieruchomości nr [...] oraz znajdujących się w nim zasobów wodnych była już dołączona do akt organu (k. 19).
Uchylenie zarządzenia nie wyklucza jednak ewentualnych kolejnych kontroli i ponownego wydania zarządzenia pokontrolnego, o ile wyniki kontroli będą to uzasadniać.
O zwrocie kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł, a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).