Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 i art. 23 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego A. M. w postępowaniu egzekucyjnym, którego celem jest wyegzekwowanie nakazu rozbiórki ogrodzenia.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że organ I instancji prawidłowo rozpoznał wniosek zobowiązanego jako zarzuty wniesione w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Odmowa ich uwzględnienia uwarunkowana była dyspozycją art. 33 ustawy egzekucyjnej, gdyż nie pokrywały się one z okolicznościami wskazanymi przez ustawodawcę w tym przepisie.
Wniosek z dnia 17 listopada 2004 r., w tytule nazwany "zażalenie" potraktowany jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zawierał również wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ administracji, powołując się na stanowisko zawarte w Komentarzu do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji autorstwa Dariusza Jankowiaka (Unimex Oficyna Wydawnicza, s. 416) stwierdził, iż uznanie zarzutów za nieuzasadnione jednocześnie rozstrzyga o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym zbędne jest wydawanie orzeczenia w tej sprawie.
Wskazano również, że pozostała część wniesionego odwołania zawiera żądania związane z zakończonym uprzednio postępowaniem administracyjnym, które nie mają wpływu na postępowanie egzekucyjne.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przez A. M. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej "decyzji" (takie określenie zaskarżonego aktu administracyjnego zawiera skarga), ponieważ jest niezgodna ze stanem faktycznym i narusza prawo.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż wszelkie sprawy skarżącego rozpatrywane przez organy nadzoru budowlanego załatwiane były z naruszeniem zasad sprawiedliwości i rzetelnego rozpoznania sprawy. Organy te w swoich postanowieniach powołują się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o odrzuceniu skargi A. M., a także na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, a sądy te nie brały udziału w sprawie skarżącego, ani też nie był on o tym fakcie powiadamiany.
W dalszej części skargi skarżący podnosi zarzuty dotyczące wydania decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia. Twierdzi, że bezpodstawnie uznano Urząd Gminy w T. za stronę postępowania, skoro grunt przylegający do działki skarżącego nie stanowi drogi gminnej, nadto należy do Wspólnoty Gruntowej. W sprawie bezsporne jest, że przedmiotowe ogrodzenie wykonane zostało od strony działki nr [...] stanowiącej pastwisko i las, dlatego przyjęcie w decyzji, że jest to droga publiczna nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego.
Skarżący kwestionuje również zasadność postępowania legalizacyjnego, wskazując iż gdyby zapłacił kwotę 7 500 zł – przekraczającą wartość samego ogrodzenia, to uznano by tę budowę za zgodną z prawem.
W końcowym fragmencie skargi stwierdza, że prawa nie naruszył, ponieważ ogrodzenie zostało wykonane od strony pastwiska, a nie drogi lub innego obiektu o charakterze publicznym, a ponadto nie jest to budowla trwale związana z gruntem oraz zastępuje drewniany płot, który wymagał rozbiórki, także ze względów estetycznych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż argumenty w niej podniesione dotyczą zakończonego postępowania administracyjnego. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego i zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w wysokości 5000 zł stanowi konsekwencję bezczynności zobowiązanego A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Argumenty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż postępowanie w sprawie rozbiórki ogrodzenia wykonanego przez A. M. na działce nr ewid. [...] położonej w T.-Z. bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi zostało zakończone, a obowiązek określony w decyzji ostatecznej stał się wymagalny. Tym samym postępowanie administracyjne weszło w fazę postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego postanowienia – zwana dalej ustawą). Oznacza to, że jakiekolwiek okoliczności odnoszące się do głównego postępowania administracyjnego, a takie właśnie są podnoszone w zażaleniu na postanowienie i w skardze do sądu, nie mogą być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Jej przedmiotem jest bowiem postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia i tylko w tym zakresie działały organy administracji, co oznacza, że również w tych granicach legalność tych działań kontroluje sąd administarcyjny.
W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo potraktowały wniosek skarżącego z dnia 17 listopada 2004 r. jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym połączone z wnioskiem o umorzenie tego postępowania.
Na wstępie podzielić należy pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w razie odmowy uwzględnienia zarzutów organ administracji nie wydaje decyzji odmawiającej umorzenia postępowania. Pogląd ten prezentowany jest zarówno w literaturze – co zostało wskazane w uzasadnieniu postanowienia – jak i w judykaturze – np.: wyrok NSA z dnia 1 lutego 2001 r. sygn. akt SA/Sz 1951/99. Uznanie zarzutów za nieuzasadnione jednocześnie rozstrzyga o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym zbędne jest wydanie orzeczenia o odmowie umorzenia.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są szczególnym środkiem kwestionowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy zarzutów określone są enumeratywnie w art. 33 ustawy. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
W sprawie niniejszej nie występowała żadna ze wskazanych wyżej okoliczności. Twierdzenia podnoszone przez skarżącego, a dotyczące stron postępowania administracyjnego, przeznaczenia sąsiadującej działki, czy postępowania legalizacyjnego odnosiły się, co już została zasygnalizowane, do głównego postępowania administracyjnego i jako takie nie mogły być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu zarzutów.
Wobec wymagalności obowiązku publicznoprawnego określonego w prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia po uprzednim bezskutecznym upomnieniu zobowiązanego w trybie art. 15 ustawy prawidłowo zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wobec zaś bezczynności zobowiązanego słusznie organ zastosował najmniej dolegliwy środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia.
Wyjaśnić również należy, iż niezasadne są twierdzenia skargi dotyczące udziału w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. Zaznaczyć trzeba, iż organ administracji powoływał się na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 206/04 odrzucające skargę A. M. na decyzję ostateczną w sprawie rozbiórki w celu wykazania, iż postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zostało zakończone i tym samym celowe było wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Natomiast co do powoływania się na orzeczenia NSA i SN to stwierdzić trzeba, iż nie orzekały one co prawda w niniejszej sprawie, lecz organy korzystały z poglądów prawnych wyrażonych w tezach danych orzeczeń. Dotyczyły one jedynie kwestii interpretacji przepisów prawnych i ich zastosowania, a z racji pozycji tych Sądów w systemie wymiaru sprawiedliwości powszechną praktyką jest powoływanie się na ich orzeczenia w celu poprawnego załatwienia danej sprawy.
Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu I instancji jest zgodne z prawem, należało skargę oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).