Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2012r. Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] nałożył na S. W. obowiązek zwrotu wypłaconych H. W. – jako przedstawicielce osób uprawnionych do alimentów – Ł. W. i M. W., świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2010r. do 30 września 2011 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W motywach decyzji podano, że decyzją z dnia [...] września 2010r. przyznano H. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dwoje jej dzieci w kwocie [...] złotych miesięcznie. Zgodnie natomiast z art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej włącznie z należnymi odsetkami.
Decyzję w tym przedmiocie wydaje się po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia. Ponieważ upłynął już okres na jaki świadczenie przyznano, należało orzec o zwrocie wypłaconego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Także organ odwoławczy, powołując się na art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazał na konieczność nałożenia na dłużnika alimentacyjnego zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
S. W. wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stwierdził, że organ pomocy społecznej nie udzielił mu informacji, na jakiej podstawie pełnoletnie dzieci (w wieku 21 i 22 lat) pobierają świadczenie alimentacyjne. Skarżący wskazał, że ma wątpliwości, czy jego była żona spełnia przesłanki do tego, aby pobierać świadczenia z pomocy społecznej. Podał, że obecnie ma dwoje dzieci z drugiego małżeństwa. Jedno z dzieci jest niepełnosprawne. Nie posiada stałej pracy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem jego dzieci: Ł.W. i M. W. W związku z powyższym świadczenia z tytułu alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie na każde dziecko, na mocy decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] dnia [...] września 2010r., wypłacane były uprawnionym z funduszu alimentacyjnego W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zgodnie zaś z ust. 2 powołanego przepisu, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W orzecznictwie ukształtowany jest pogląd, zgodnie z którym decyzja wydawana na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ma charakter związany (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 337/11, publ. LEX nr 1082730). Oznacza to, że funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. W konsekwencji organ, orzekając o zwrocie należności, nie może badać zasadności przyznawania samego świadczenia. Rzeczywistym aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje bowiem decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z tych powodów przy wydaniu decyzji o zwrocie wypłaconych należności z funduszu organ nie bierze pod uwagę czynników subiektywnych, takich jak trudna sytuacja osobista, zdrowotna czy finansowa zobowiązanego, na które w odwołaniu i skardze powołuje się skarżący (por. Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 listopada 2010r., sygn. akt IV SA/Wr 258/10, publ.
LEX nr 759121 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 września 2010r., sygn. akt II SA/Lu 269/10, publ. LEX nr 753757). Jedynymi przesłankami nałożenia obowiązku zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych jest niewykonywanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz otrzymanie tych świadczeń przez osobę uprawnioną z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 wspomnianej ustawy dłużnikowi alimentacyjnemu przysługuje prawo złożenia do organu właściwego wierzyciela wniosku o umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie należności na raty. W niniejszej sprawie w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego (tj. okresu od 1 października 2010r. do 30 września 2011 r.) organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej S. W., jako dłużnikowi alimentacyjnemu, zwrot należności wypłaconych na rzecz jego dwojga dzieci z funduszu alimentacyjnego.
Iloczyn łącznej wysokości wypłacanych miesięcznie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ilości miesięcy przypadających na okres rozliczeniowy, zgodnie z obliczeniem organów, wyniósł [...] zł, do zwrotu którego zobowiązany jest skarżący. Organ administracji prawidłowo w uzasadnieniu decyzji o zwrocie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wskazał nie tylko globalną wysokość wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, lecz także wysokość dokonanych w okresie świadczeniowym wpłat do funduszu w rozbiciu na poszczególne wpłaty i wypłaty oraz wskazanie dat poszczególnych operacji.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że w istocie nie dotyczą samej zaskarżonej decyzji, ale faktu ustalenia uprawnień do świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego na pełnoletnie osoby uprawnione, co nie należy do przedmiotu niniejszej decyzji. Zaskarżona decyzja obciąża bowiem dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego ostateczną decyzją na rzecz wierzyciela, wobec którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacyjnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2011r. (I OSK 793/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) okoliczności podważające prawidłowość przyznania świadczenia alimentacyjnego można by ewentualnie zgłosić w stosownym postępowaniu wobec decyzji o ustaleniu tego świadczenia.
Skarżący legitymuje się bowiem interesem prawnym w ustaleniu prawidłowości przyznania świadczenia alimentacyjnego osobie uprawnionej, skoro z okoliczności istnienia takiej decyzji oraz wypłaty na jej podstawie świadczenia alimentacyjnego wynika dla skarżącego obowiązek jego zwrotu.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270) skargę należało oddalić.