Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizacje inwestycji drogowej I. S. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W piśmie z dnia 13 sierpnia 2018 r. Sąd wezwał skarżącą do usunięcia braku formalnego powyższego wniosku poprzez wypełnienie i nadesłanie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - symbol "PPF", w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy - symbol "PPF".
Wezwanie doręczono skarżącej prawidłowo w dniu 21 sierpnia 2018 r. (potwierdzenie odbioru – k. 12 akt sądowych).
W odpowiedzi na wezwania I. S. w dniu 27 sierpnia 2018 r. (data nadania) złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, na formularzu, którego wzór określono w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 574 ze zm.).
Zarządzeniem z dnia 11 września 2018 r. starszy referendarz sądowy WSA w Lublinie, działając na podstawie art. 257 i art. 258 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu referendarz stwierdził, że skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie Sądu (pomimo doręczenia jej wraz z tym wezwaniem formularza symbol "PPF"), nadesłała oświadczenie, którego wzór obowiązuje w postępowaniu cywilnym, nie zaś sądowoadministracyjnym. W ocenie referendarza nie można zatem przyjąć, że skarżąca wykonała wezwanie. Nie powstał więc obowiązek merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
I. S. w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od powyższego zarządzenia. W uzasadnieniu sprzeciwu wyjaśniła, że doręczony jej formularz - symbol "PPF", uległ zniszczeniu, wobec czego, kierując się dobra wolą, wydrukowała z internetu formularz używany w sprawach cywilnych, który wypełniła i przesłała do Sądu, pozostając w błędnym przekonaniu, że druk ten może zostać użyty również w postepowaniu administracyjnym. Do sprzeciwu skarżąca załączyła wypełniony i podpisany (właściwy) druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy – symbol "PPF", wnosząc o jego przyjęcie przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Sprzeciw nie jest zasadny, albowiem zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego wydanych w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Nie ulega wątpliwości, że warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie go na urzędowym formularzu. Wymóg taki wynika jednoznacznie z treści art. 252 § 2 p.p.s.a. Wzór formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym (symbol "PPF") został natomiast określony w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r. poz. 1257 ze zm.).
Niezachowanie warunków formalnych wniosku, które uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu, w tym złożenie wniosku w formie innej niż na prawidłowym urzędowym formularzu, czyni koniecznym wezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego wniosku w terminie 7 dni. Zgodnie zaś z art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Z akt rozpoznawanej sprawy bezsprzecznie wynika, że w dniu 21 sierpnia 2018 r., wraz z wezwaniem do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie prawa pomocy, doręczono skarżącej urzędowy formularz symbol "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W związku z powyższym, termin do usunięcia braku formalnego wniosku we wskazanym zakresie upływał z dniem 28 sierpnia 2018 r. W prawdzie skarżąca w zakreślonym terminie odpowiedziała na wezwanie, jednak w odpowiedzi nadesłała wypełnione i podpisane oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, na formularzu, którego wzór określono w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 574 ze zm.). Nadesłany formularz nie ma natomiast zastosowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W tej sytuacji referendarz sądowy zasadnie uznał, że skarżąca nie wykonała wezwania w sposób prawidłowy i nie usunęła braku formalnego wniosku poprzez złożenie go na właściwym formularzu, co stanowiło warunek jego merytorycznego rozpoznania. Tym samym słusznie referendarz zastosował rygor przewidziany w przepisie art. 257 p.p.s.a., pozostawiając zaskarżonym zarządzeniem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Końcowo należy zaznaczyć, że stosownie do art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy można składać na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, do czasu jego prawomocnego zakończenia, a nawet przed jego wszczęciem, jak również w postępowaniu zainicjowanym przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, mającym na celu wzruszenie tego prawomocnego orzeczenia. Niezależnie zatem od niniejszego rozstrzygnięcia, wobec faktu, iż skarżąca na etapie sprzeciwu przedstawiła złożony na formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskowi temu zostanie nadany dalszy bieg.