Uzasadnienie
Decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania J. T. (dalej także: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. (dalej: Prezydent) z [...] r., znak: [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na F. T..
Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego decyzją Prezydenta z [...] r., znak: [...], z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem D., na okres od 1 czerwca 2018 r. do 31 sierpnia 2020 r., zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.; dalej także: ustawa). Zdaniem Kolegium, okoliczność ta, w świetle art. 27 ust. 5 ustawy, wyłącza możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego w niniejszej sprawie świadczenia rodzicielskiego na syna F..
W skardze do Sądu na decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła, że wbrew twierdzeniom organu w niniejszej sprawie nie doszło do zbiegu uprawnień zarówno co do osoby sprawującej opiekę, jak i co do osoby podopiecznego. Opisała szczegółowo trudną sytuację finansową i zdrowotną swojej rodziny oraz wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest stwierdzenie, czy skarżąca może pobierać jednocześnie dwa świadczenia pieniężne przyznawane osobie sprawującej opiekę nad członkiem najbliższej rodziny, na podstawie przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W myśl art. 27 ust. 5 tej ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
W rozstrzyganej sprawie jest poza sporem, że skarżąca ma dwóch synów: D. T.-P. i F. T.. Orzeczeniem z 16 sierpnia 2018 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. zaliczył D. T.-P. do osób niepełnosprawnych. Decyzją z [...] działający z upoważnienia Prezydenta, Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem D. na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 17 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem, które przysługuje osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji, edukacji albo orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie rodzicielskie jest zaś świadczeniem przysługującym osobom, które urodziły dziecko a nie otrzymują zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego (art. 17c ustawy).
Oba wskazane wyżej świadczenia mają charakter pieniężny i przysługują osobie, która opiekuje się członkiem najbliższej rodziny. Służą więc one zapewnieniu środków utrzymania rodzicowi (opiekunowi) w okresie, w którym nie pracuje z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad inną osobą – członkiem najbliższej rodziny. Pomimo tego, że każde z tych świadczeń zostało odrębnie unormowane w przepisach ustawy, to w przypadku zbiegu uprawnień do tych świadczeń przysługuje wyłącznie jedno z tych świadczeń pieniężnych, wybrane przez osobę uprawnioną.
Oczywiste jest zarazem, że gdyby przyjąć, jak tego chce skarżąca, iż powołany wyżej art. 27 ust. 5 ustawy dotyczy jedynie sytuacji, gdy dochodzi do połączenia uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki, to przepis ten pozostałby przepisem martwym. Skoro bowiem w myśl innego przepisu ustawy – art. 17c ust. 9 pkt 4 wykluczona została możliwość uzyskania jednocześnie prawa do obu świadczeń, to tym samym brak jest prawa do ich równoczesnego pobierania. Ten ostatni przepis stanowi, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
Mając na uwadze powyższe unormowania podkreślić należy, że możliwość wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem rodzicielskim przysługuje tylko na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy, gdy dana osoba uprawniona jest do pobierania obu tych świadczeń z tytułu wychowywania różnych dzieci. Takiej możliwości wyboru jednego z tych świadczeń nie ma osoba ubiegająca się o te świadczenia w związku z wychowywaniem tego samego dziecka, ponieważ w takiej sytuacji, z woli ustawodawcy nie przysługuje jej prawo do pobierania świadczenia rodzicielskiego (art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy).
Odnosząc się do zarzutów skargi ponownie wskazać trzeba, że świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie rodzicielskie należą się osobom, które opiekują się innymi osobami i służą zapewnieniu środków utrzymania opiekunom w okresie, w którym nie pracują oni z powodu konieczności sprawowanie opieki. W konsekwencji świadczenia te nie mają na celu zaspokojenia potrzeb dzieci, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca, ale służą zapewnieniu środków utrzymania rodzicowi, który nie pracuje zawodowo z powodu sprawowania opieki, czyli są świadczeniami zastępującymi wynagrodzenie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest przy tym pogląd, że wszelkie wątpliwości, dotyczące wykładni omawianego przepisu rozwiewa treść art. 27 ust. 5 ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. poz. 1428; dalej: ustawa zmieniająca). Na mocy art. 6 pkt 17 ustawy zmieniającej, w art. 27 ust. 5 ustawy po słowach "przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną" dodano słowa "także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami" (art. 6 pkt 17). Zarazem w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wyraźnie stwierdzono, że nowelizując art. 27 ust. 5 ustawy nie tyle zmieniono dotychczasową treść przepisu, co jedynie doprecyzowano ten przepis "w celu zapewnienia jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny".
Bezsprzecznie więc przyjęcie odmiennego poglądu, że osoba sprawująca opiekę nad dwojgiem dzieci miałaby prawo do pobierania dwóch różnych świadczeń, z których każde, stanowiąc swego rodzaju ekwiwalent wynagrodzenia za pracę, ma na celu dostarczenie jej (a nie podopiecznym) środków utrzymania, stawiałoby taką osobę – w sposób całkowicie nieuzasadniony – w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osób, które – niezależnie od ilości posiadanych dzieci – pozostając w zatrudnieniu, otrzymują tylko jedno wynagrodzenie za pracę (zob. wyroki NSA: z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1543/17, z 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2251/17, z 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 639/18, z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1468/18, z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1995/18 oraz z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4437/18).
Niezasadne były również pozostałe zarzuty skargi. Trzeba mieć na uwadze, że niewątpliwie trudna sytuacja finansowa i zdrowotna rodziny skarżącej nie może uzasadniać przyznania wnioskowanego obecnie świadczenia, wbrew jednoznacznej treści przepisów ustawy. W związku z wystąpieniem przesłanki wyłączającej przyznanie świadczenia rodzicielskiego, określonej w art. 27 ust. 5 ustawy, nie było możliwe uwzględnienie przez organy wniosku skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę, zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).
Sąd nie orzekał o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej w ramach przyznanego jej prawa pomocy, z powodu niezłożenia przez niego stosownego wniosku w tym zakresie.
Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji.