Uzasadnienie
Skarżący J. P. na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką oraz babką, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni 70 m2, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,54 ha, budynków gospodarskich oraz ciągnika rolniczego o wartości 12.000 zł. Wyjaśnił, że na dochód gospodarstwa domowego rodziny składają się: renta skarżącego – 591 zł netto, emerytura matki – 860 zł netto oraz emerytura babki – 1.010 zł netto. Stałe koszty utrzymania koniecznego obejmują natomiast: wydatki na ogrzewanie – 2.500 zł rocznie (208,33 zł miesięcznie), gaz – 50 zł miesięcznie, energię elektryczną – 170 zł miesięcznie oraz leki – 450 zł miesięcznie.
Z decyzji wymiarowej podatku rolnego wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,89 ha fizycznych – 10,84 ha przeliczeniowych, a z pisma z dnia 8 maja 2017 r. - że miesięczny koszt wyżywienia skarżącego i rodziny wynosi 1.200 zł, a koszty zakupu środków czystości i higieny osobistej wynoszą po 150 zł na osobę w rodzinie.
Skarżący nadesłał również poświadczające wysokość kosztów utrzymania rachunki i faktury VAT oraz dokumentację medyczną.
Postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. starszy referendarz odmówił przyznania prawa pomocy.
Referendarz stwierdził, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz wskazał, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Żadna z tych okoliczności – zdaniem referendarza – nie zachodzi w sprawie niniejszej.
Skarżący, jak i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym posiadają stały dochód (łącznie 2.461 zł netto miesięcznie) i mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Ponadto skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,89 ha fizycznych – 10,84 ha przeliczeniowych. Stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2016 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2015 r. (M.P. z 2016 r., poz. 932) roczny dochód skarżącego z uprawy należącego do niego gospodarstwa rolnego wynosi 21.409 zł, co daje średni miesięczny dochód w kwocie 1.784,08 zł. Zatem średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 4.245,08 zł.
Brak jest więc podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy nawet w zakresie częściowym, gdyż koszty sądowe wymagane na obecnym etapie postępowania nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, zaś koszt ustanowienia adwokata z wyboru celem sporządzenia skargi kasacyjnej wynosi w kwocie minimalnej 360 zł.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący J. P. zarzucił referendarzowi pobieżną ocenę jego sytuacji materialnej i zdrowotnej (niedawno przebył operację). Podniósł, że dochód z gospodarstwa rolnego jest hipotetyczny, gdyż z powodu złego stanu zdrowia skarżący gospodarstwa nie uprawia i nie osiąga z niego żadnych dochodów.
Wyjaśnił, że jego matka i babcia są w podeszłym wieku i ze względu na zdrowie obie wymagają pomocy osób drugich, która skarżącemu przychodzi z coraz większym trudem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Sprzeciw skarżącego w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący domagał się przyznania mu prawa pomocy w całości.
Przepis art. 246 P.p.s.a. przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że wprawdzie instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie, to jednak z uwagi na to, że stanowi ona procesową gwarancję ochrony praw strony, nie może być iluzoryczna. Stanowisko takie zaakcentował Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 23 maja 1996r., sygn. I ACZ 186/96, OSAB 1996, nr 2, poz.22, powołując się na ratyfikowaną przez Polskę Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r., Nr 61, poz.284 ze zm.).
W ocenie Sądu, zachodzą podstawy do uwzględnienia w części wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
W świetle bowiem zgromadzonych materiałów, skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, czyli kosztów obejmujących zarówno koszty sądowe, jak i koszt ustanowienia pełnomocnika. Miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi 2.461 zł i w - świetle przedstawionych dowodów – w całości przeznaczany jest na niezbędne wydatki (wynoszą one ok.2500 zł).
Wprawdzie skarżący posiada również gospodarstwo rolne, z którego dochód miesięczny, wyliczony prawidłowo przez starszego referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, wynosi 1.784,08 zł, to jednak w świetle okoliczności sprawy nie można uznać, że faktycznie powiększa on całkowity dochód rodziny skarżącego w stopniu znacznie poprawiającym sytuację finansową skarżącego.
Z oświadczeń skarżącego wynika, że jego stan zdrowia nie jest dobry i wymaga leczenia, dlatego nie jest w stanie zajmować się gospodarstwem rolnym i uzyskiwać dochody, jakie wynikają z powołanych przez referendarza przepisów Również jego matka i babcia ze względu na wiek i stan zdrowia nie mogą zajmować się gospodarstwem.
Z tego względu – w ocenie Sądu - nie można przyjąć, że dochód z gospodarstwa rolnego, jaki skarżący mógłby uzyskać, rzeczywiście w każdym miesiącu uzyskuje.
Okoliczności sprawy nie pozwalają więc na przyjęcie, że skarżący może wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie radcy prawnego.
Sąd uznał zatem, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić przy tym należy, że pozbawienie skarżącego profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie mogłoby ograniczyć jego prawo do sądu, gdyż obowiązujące przepisy nie pozwalają (co do zasady) na sporządzenie osobiście przez stronę skargi kasacyjnej.
Natomiast Sąd uznał, że skarżący ma możliwość poniesienia kosztów sądowych, które na obecnym etapie nie będą przekraczać jednorazowo kwoty 100 zł.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że sprzeciw zasługuje w części na uwzględnienie, dlatego Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.