Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. P. odmówił M. W. nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej - spichlerza o wymiarach [...] m, zlokalizowanego na działce o nr [...], położonej w M., gmina W., usytuowanego od strony działki o nr [...].
Decyzja ta została utrzymana w mocy przez L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J. P., właściciela działki nr [...], który zarzucał zbyt bliskie położenie spichlerza od granicy z należącą do niego działką nr [...].
Organy obu instancji w motywach powyższych decyzji podniosły, że skoro według oświadczenia właściciela działki, na której posadowiony jest spichlerz, obiekt ten został wzniesiony około 100 lat temu, gdy nie obowiązywały jeszcze przepisy regulujące proces budowlany, to brak jest podstaw do nakazywania wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Innymi słowy, organy nadzoru budowlanego obu instancji przyjęły brak możliwości oceny zgodności z prawem obiektów budowlanych wzniesionych około 100 lat temu z uwagi na brak stosownych przepisów prawa w dacie wznoszenia tych obiektów.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł J. P., zarzucając:
- I. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez:
- a) nierozpoznanie podniesionych przez skarżącego zarzutów dotyczących braku pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku i nierozważenie okoliczności ewentualnej kolizji użytkowania terenów sąsiadujących;
- b) pominięcie okoliczności, iż przedmiotowy budynek posadowiony jest na granicy z nieruchomością skarżącego, zaś pomiędzy stronami toczy się sądowe postępowanie rozgraniczeniowe;
- c) bezpodstawne przyjęcie, że spichlerz został wybudowany przed 100 laty w sytuacji, gdy obiekt ten został wzniesiony dopiero w latach 80 - tych XX wieku;
- II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane poprzez niezastosowanie przepisów tej ustawy, dotyczących minimalnych odległości budynku gospodarczego od granic sąsiedniej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie tych rozstrzygnięć.
Organy przedwcześnie przyjęły brak podstaw prawnych do nałożenia na właściciela działki nr [...] obowiązków zmierzających do przywrócenia objętego niniejszym postępowaniem obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
Wykładnia art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego w powiązaniu z dyspozycją ust. 1 tego przepisu prowadzi do wniosku, że w sprawach budowlanych regułą jest stosowanie ustawy nowej. Jedyny wyjątek od tej zasady został zamieszczony w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, który wyłącza stosowanie obowiązującej ustawy - Prawo budowlane w odniesieniu do samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 tej ustawy, wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995 r. samowolna budowa obiektu została zakończona lub, gdy w stosunku do samowolnie wzniesionego obiektu wszczęto postępowanie administracyjne.
Przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, jako wyjątku od zasady stosowania ustawy nowej, nie można interpretować w sposób rozszerzający.
Jeżeli zatem nie ma podstaw, by uznać, że obiekt, którego postępowanie dotyczy, został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, bez wymaganego prawem zgłoszenia albo wbrew sprzeciwowi od zgłoszenia, to przy ocenie jego legalności stosuje się przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji.
Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Jak zasadnie uznały organy obu instancji, nie sposób przyjąć, że przedmiotowy spichlerz został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Wprawdzie pomiędzy skarżącym a właścicielem spichlerza zaistniał spór co do okresu wzniesienia tego obiektu, a właściciel nie dysponuje dokumentacją dotyczącą pozwolenia na jego budowę, jednak bezspornie obiekt ten został wzniesiony przed dniem 1 stycznia 1995 r., tj. przed dniem wejścia w życie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane.
Jest to istotne, ponieważ obowiązujące przed tą datą ustawy nie nakładały ani na organy właściwe w sprawach budowlanych, ani na inwestorów (właścicieli obiektów) obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z obiektem budowlanym. Taki obowiązek został przewidziany dopiero w art. 38 Prawa budowlanego.
W tej sytuacji nie można przyjąć, że brak dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę obiektu świadczy o wzniesieniu tego obiektu w warunkach samowoli budowlanej z art. 48 Prawa budowlanego (tak m. in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2011 r., VII SA/Wa 1081/11, CBOSA).
Nie ma jednak przeszkód, by dokonać oceny zgodności z prawem przedmiotowego spichlerza na podstawie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, które stosowane są w przypadkach innych naruszeń prawa niż określone w art. 48 tej ustawy.
W konsekwencji powyższego, odległość spichlerza od granicy z działką nr [...] powinna być dokładnie ustalona i oceniona w świetle dyspozycji norm zawartych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który ma zastosowanie również w stosunku do budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków (§ 2 ust. 1).
Skoro zatem zgodność z prawem tego obiektu należy ocenić w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego oraz powołanego rozporządzenia, zbędne jest ustalanie daty jego wzniesienia.
Uznając brak podstaw do zbadania legalności objętego niniejszym postępowaniem spichlerza, organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, tj. dyspozycji art. 103 ust. 2, art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, co z kolei stanowi istotne naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Obligowało to sąd do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
Rozstrzygniecie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji ustali odległość spichlerza na działce nr [...] od granicy z działką nr [...] z uwzględnieniem dyspozycji § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a następnie – w zależności od poczynionych ustaleń – wyda rozstrzygnięcie, mając na uwadze treść art. 51 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym sąd orzekł, jak w sentencji.