Uzasadnienie
Urząd Miasta jako organ egzekucyjny wszczął egzekucje administracyjną wobec zobowiązanego R. M. w oparciu o wystawione przez Urząd Miejski Wydział Spraw Społecznych Miejski Inspektorat Gospodarki Mieszkaniowej tytuły wykonawcze Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. i Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. dotyczące zwrotu dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości.
Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego oraz tytuły wykonawcze, R. M. otrzymał [...] lutego 2003 r.
Dnia [...] lutego 2003 r. zobowiązany wniósł pismo nazwane "odwołaniem" w którym twierdzi, iż egzekwowana należność została przez niego już uiszczona i to w kwocie większej niż to wynika z wystawionych tytułów wykonawczych. Dlatego za pośrednictwem organu egzekucyjnego odwołuje się do organu nadzoru.
Pismem z dnia [...] marca 2003 r. Wydział Spraw Społecznych Miejski Inspektorat Gospodarki Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego poinformował, iż w stosunku do R. M. wydanych zostało pięć decyzji, po wznowieniu postępowania o zwrocie nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości za różne okresy czasu:
- - Decyzją z dnia [...] listopada 1997 r. Nr [...] Prezydent Miasta orzekł o zwrocie nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości tj. 503,64 zł /za okres 1.10.1995 r. do 31.03.1996 r./, która została wpłacona do Kasy Urzędu dnia [...] kwietnia 1999 r.
- - Decyzją z dnia [...] kwietnia 1999 r. Nr [...] orzeczono o zwrocie podwójnej kwoty dodatku mieszkaniowego za okres od 1.04.1996 r. do 30.09.1996 r. w kwocie 614,64 zł. Kwota ta została wyegzekwowana przez Komornika Urzędu Skarbowego.
Tytuły wykonawcze wystawione przez Urząd Miejski dotyczą zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości: 1/ za okres od 1.10.1996 r. do 31.03.1997 r. w kwocie 852,10 zł; 2/ za okres od 1.04.1997 r. do 30.09.1997 r. w kwocie 958,90 zł. Kwoty te nie wpłynęły do Kasy Urzędu Miasta.
Dwoma postanowieniami z dnia [...] maja 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 54 § 5 w związku z art. 79 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm./, oddalił skargi R. M. na czynności egzekucyjne.
W uzasadnieniu postanowień organ podnosił, iż stosownie do art. 29 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie: a/ decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. Nr [...] określającej zwrot dodatku mieszkaniowego za okres od 1.10.1996 r. do 31.03.1997 r.; b/ decyzji z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] określającej zwrot dodatku mieszkaniowego za okres od 1.04.1997 r. do 30.09.1997 r.
Kwoty wpłacone przez skarżącego dotyczyły świadczeń zwrotu dodatku mieszkaniowego z innych decyzji administracyjnych obejmujących inny okres czasu.
Zajęcie świadczenia emerytalnego znajdzie uzasadnienie w treści art. 79 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z postanowieniami tymi nie zgodził się R. M. składając zażalenie.
Poza argumentami, których używał w poprzednim piśmie potraktowanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako skargę na czynności egzekucyjne dodatkowo podnosił, iż nieprawidłowo przez organ samorządowy został zobowiązany do zwrotu podwójnego dodatku mieszkaniowego. Nigdy nie udowodniono mu winy, w związku z podjęciem dodatkowego zatrudnienia, gdyż nie była przeprowadzona kontrola skarbowa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem Nr [...], z dnia [...] maja 2003 r. na mocy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa, art. 18, art. 23 § 1, 3 i § 4 w związku z art. 54 § 5 i art. 79 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm./, utrzymało w mocy postanowienia pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko prezentowane w skarżonych postanowieniach.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył R. M. nie zgadzając się z wydanym postanowieniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Uważa on, iż świadczenie, które jest od niego egzekwowane zapłacił już wcześniej, gdyż prowadzona była wobec niego egzekucja przez Urząd Skarbowy. Łącznie na rzecz Urzędu Miasta zapłacił kwotę 1162,42 gr i przewyższa ona znacznie świadczenie do którego był zobowiązany na rzecz Urzędu Miasta.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Mając na uwadze granice kognicji sądu administracyjnego, stwierdzić należy, ze zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem prawa.
Organ egzekucyjny oraz organ nadzoru nad nim, pismo R. M. z dnia [...] lutego 2003 r. potraktowały jako skargę na czynności egzekucyjne. Z taką interpretacją nie można się zgodzić.
W literaturze najczęściej przyjmowano, że prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy chodzi o czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji przede wszystkim przez egzekutora /zob. Z. Leoński w: R. Hauser, Z. Leoński: Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym..., str. 87-88 oraz R. Sawuła: Glosa do wyroku NSA – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 1997 r. Sygn. akt I SA/Wr 1243/96 OSP 1998 r., Nr 4, poz. 81/.
W związku z wprowadzoną ustawą z dnia 6 września 2001 r. /Dz.U. Nr 125, poz. 1368/ nowelizacją ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uznać dopuszczalność złożenia skargi na czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochronny, jak zażalenie czy zarzuty, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu /por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. III SA 4503/97 – ONSA 2000, Nr 1 poz. 20; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r. III SA 827/99 Lex Polonika Maxima.
Wprawdzie R. M. pismo swoje adresuje do organu nadzoru nad organem egzekucyjnym, jednak z treści jego wynika, iż zgłasza zarzut nieistnienia obowiązku świadczenia. Nie jest to więc skarga na czynności egzekucyjne jak błędnie przyjął organ.
Podnosił nadto, iż należność objętą otrzymanymi tytułami wykonawczymi zapłacił w wyniku egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy, a także uiszczając kwotę 509,64 zł do Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego. Na poparcie swoich twierdzeń dołączył kserokopie dokonanych wpłat. Podniesione więc przez skarżącego okoliczności odpowiadają treści przepisu art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm./.
Z uwagi na doręczenie skarżącemu tytułów wykonawczych łącznie z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego, termin do wniesienia zarzutów R. M. nie upłynął.
Dlatego mając powyższe na względzie należało uznać, że pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2003 r. niezależnie od tego jak zostało zatytułowane i jako wniesione w terminie 7 dniowym od doręczenia tytułów wykonawczych, co nastąpiło w rozpoznawanej sprawie [...] lutego 2003 r. – w istocie rzeczy zawierało zarzuty. Powinny być one rozpatrzone w trybie art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające, jako wydane w wyniku błędnej wykładni art. 54 cytowanej ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji, należało uchylić w trybie art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.