Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] lipca 2020 r. odmawiającą umorzenia G. Ł. (dalej zwanemu "skarżącym" lub "stroną") należności z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wnioskiem z 24 marca 2020 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta L. o całkowite umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej, tj. A. Z..
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Prezydent Miasta L. działając na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r., poz. 808 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 i 107 k.p.a. odmówił umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej (w kwocie [...]zł) wraz z ustawowymi odsetkami (w kwocie [...]zł).
Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń organu pierwszej instancji, skarżący ma 45 lat. Od 2010 r. leczy się onkologicznie. Jak ustalono strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zatrudniona jest od [...] sierpnia 2018 r. jako pracownik administracyjny na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto. Wynagrodzenie zajęte jest przez komornika sądowego. Skarżący nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania i korzysta w tym zakresie z pomocy partnerki. Nie ma własnego mieszkania i jak podał nie stać go na samodzielne wynajęcie lokalu mieszkalnego. Nie ma również żadnych innych nieruchomości ani majątku ruchomego. Nie jest w stanie podjąć pracy w wyższym wymiarze z uwagi na stan zdrowia, przyjmowane leki, jak również obniżoną odporność. Organ ustalił, że skarżący nie korzysta ze świadczeń socjalnych, z pomocy społecznej na terenie miasta L., a także w miejscu zamieszkania (W.).
Ponadto pełnomocnik strony wskazywał na pogorszenie się sytuacji zdrowotnej, materialnej, osobistej dłużnika, tj. ograniczenie z korzystania ze służby zdrowia, możliwość utraty pracy, pogorszenie na przełomie roku 2019/2020 relacji z partnerką, która pozwoliła nadal mieszkać w mieszkaniu, jednak nie prowadzi już z nim wspólnego gospodarstwa domowego.
Organ odnosząc wyżej poczynione ustalenia do zasad wynikających z regulacji stanowiących podstawę rozstrzygnięcia podkreślił, że świadczenia alimentacyjne rodziców względem dzieci posiadają charakter obligatoryjny, a fakt realizacji wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego z budżetu państwa nie zwalnia z obowiązku alimentacji względem dziecka. Zatem dłużnik niewywiązujący się ze swoich zobowiązań powinien mieć świadomość, że jego zadłużenie będzie ulegało powiększeniu oraz musi liczyć się z koniecznością spłaty tych należności. Ponadto powinien dołożyć wszelkich starań, aby należycie wykonywać ciążący na nim obowiązek alimentacyjny.
Uruchomienie funduszu alimentacyjnego następuje tylko wówczas, gdy dłużnik nie posiada majtku ani dochodów podlegających egzekucji. Zdaniem organu sytuację strony można oceniać jako trudną, ale nie jako nierokującą poprawy. Strona jest osobą młodą, w wieku aktywności zawodowej, pracuje, nie ma orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ani wskazań, że może wykonywać zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Tym samym ma realną szansę regulować powstałe zadłużenie poprzez podjęcie zatrudnienia dostosowanego do możliwości, podjęcia lepiej płatnego zatrudnienia lub w większym wymiarze czasu pracy, czy też w przyszłości może nastąpić przysporzenie majątku. Przesłanką do umorzenia należności nie jest również przypuszczenie, iż może obecnie stracić pracę, a także możliwość utraty zatrudnienia przez partnerkę w związku z epidemią.
Ponadto organ zauważył, że strona występowała już o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. organ odmówił umorzenia tych należności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymało w mocy decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r. oddalił skargę dłużnika na decyzję Kolegium. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że obecna sytuacja dłużnika, niewiele różni się od wykazywanej w prowadzonym poprzednio postępowaniu. Na podstawie zgromadzonego materiału, organ nie nalazł podstaw do umorzenia należności oraz ustawowych odsetek z tytułu zwłoki. Podejmując decyzją zaznaczył, że uwzględnił nie tylko sytuację jednostki, ale również interes społeczny oraz słuszny interes obywateli polegający na równym traktowaniu w sferze zobowiązań z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją organu i w odwołaniu, wniesionym w jego imieniu przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucił jej naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak rozpoznania w sposób wyczerpujący, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do niezastosowania art. 30 ust. 2 ustawy. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie w całości należności, łącznie z odsetkami ewentualnie uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu na okoliczność wszczęcia z jego powództwa postępowanie o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.
Odwołanie to nie przyniosło jednak zamierzonego skutku, gdyż zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło art. 27 i 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W ocenie Kolegium, skorzystanie z ulgi, o której mowa w art. 30 ust. 2 tej ustawy, powinno być środkami stosowanymi wyjątkowo i niedopuszczalna jest w tym zakresie wykładnia rozszerzająca. Zastosowanie ww. ulgi winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny posiadająca charakter trwały nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Tym samym nawet wyjątkowo trudna sytuacja finansowa, która jest przecież efektem nieaktywności zobowiązanego do utrzymania dziecka, nie powinna stanowić przyczyny jego zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych za niego alimentów. W przeciwnym bowiem wypadku działania dłużnika, mające charakter uchylania się od podjęcia pracy, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych na koszt podatnika należności alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z 5 czerwca 2018 r., II SA/Lu 83/18).
Dodatkowo w wyroku z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 467/20 WSA w Warszawie zaznaczył, że instytucja umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy, równie z tego względu, że w tym przypadku organ właściwy wierzyciela rezygnuje z przysługującej w całości należności zwrotnej, a koszt jej poniesienia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Wobec tego, skoro umorzenie należności w całości jest instytucją stosowaną wyjątkowo, to dłużnik, aby jego wniosek o umorzenie należności w całości mógł zostać uwzględniony, musi znaleźć się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji, tj. z przyczyn od siebie niezależnych nie mogą podjąć pracy zarobkowej i uzyskać dochodu własnym staraniem. Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 324/19).
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji wnikliwie ocenił stan faktyczny sprawy odnoszący się do sytuacji życiowej strony postępowania, w tym uzyskiwanych przez nią dochodów i kosztów utrzymania. W oparci o powyższe prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności, dotyczące jego sytuacji życiowej, a tym samym brak jest możliwości umorzenia jego zobowiązań alimentacyjnych. W szczególności Kolegium podniosło, że materiał sprawy nie wynika aby skarżący korzystał ze wsparcia finansowego z pomocy społecznej, co mogłoby potwierdzać występowanie w jego życiu okresowych sytuacji ubóstwa. Jego sytuacja zdrowotna może ograniczać podjęcie zatrudnienia w większym wymiarze czasu pracy, brak jest jednak podstaw do twierdzenia, iż jest to sytuacją trwała. Strona posiada obecnie pracę, jest osobą w wieku 45 lat, a więc w okresie aktywności zawodowej, przy czym nie udowodniła, aby istniała długotrwała niezdolność do pracy ze względu na stan zdrowia.
Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu okoliczności dotyczących złożenia przez stronę pozwu o wygaszenie obowiązku alimentacyjnego, Kolegium stwierdziło, iż podjęcie działań w tym zakresie nie przemawia za zasadnością umorzenia powstałego od 2008 r. zadłużenia. Jednocześnie Kolegium podniosło, iż ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby stan zdrowia strony rzutował na całkowity brak możliwość podjęcia zatrudnienia obecnie jak i w przyszłości. W świetle powyższego aktualna sytuacja nie może być uznana za taką, która uniemożliwiałaby podejmowanie również w przyszłości działań, pozwalających na większą aktywność zawodową, co pozwoliłoby na wywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku zwrotu należności.
W ocenie Kolegium mimo, że sytuacja dłużnika jest trudna, to brak jest podstaw do zakwalifikowania jej jako wyjątkowej, a w konsekwencji stawiania go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych zobowiązanych do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wobec powyższego - zdaniem Kolegium - obecna sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Dodatkowo podniosło, że sytuacja ta zasadniczo nie uległa zmianie od czasu złożenia poprzedniego wniosku o umorzenie należności wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a którego rozpatrzenie zakończyło się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 200/19.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwie ich zastosowanie, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy wbrew podstawowym zasadom, jakim winno czynić postępowanie administracyjne, a w szczególności zasadzie obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz brak rozpoznania w sposób wyczerpujący, zgodny z zasadami logicznego rozumowania, zgromadzonego w toku procesu materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania przepisu art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i dopuszczenie dowodu z odpisu aktu urodzenia syna, na okoliczność, iż skarżący posiada od końca czerwca 2020 r. na utrzymaniu małoletnie dziecko, co dodatkowo obciąża go finansowo, a tym samym ogranicza możliwości spłaty zadłużenia, w szczególności w kontekście obecnej sytuacji zdrowotno-materialnej strony.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Kolegium błędnie oceniło załączony materiał dowodowy, co doprowadziło do uznania, że sytuacja życiowa i zdrowotna skarżącego nie wyróżnia go spośród innych dłużników alimentacyjnych zobowiązanych do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Mianowicie dotychczas skarżący mieszkał ze swoją partnerką, która w znacznym stopniu utrzymywała go ze swojej pensji. W chwili obecnej ma ona na utrzymaniu nie tylko partnera, ale również ich wspólne dziecko. Utrzymanie i wychowanie małego dziecka wymaga dużych nakładów finansowych, a dodatkowo matka dziecka musiała przejść na urlop macierzyński, co również wpłynęło na zmniejszenie się jej dochodów i brak możliwości w najbliższym czasie na pozyskanie dodatkowych środków finansowych. Wynagrodzenie skarżącego zajęte jest natomiast przez komornika i jego rzeczywisty wkład w bieżące wydatki to nie więcej niż około kilkaset złotych miesięcznie.
Nie można również zapominać o tym, z jak poważną chorobą zmaga się strona i tego, że praktycznie cały swój dochód wydaje na leczenie i dojazdy do placówek medycznych. Nadto w ostatnim czasie leczenie jest dodatkowo uciążliwe i utrudnione w związku z rozprzestrzenianiem się koronawirusa SARS-CoV-2. Natomiast skarżący stał się osobą szczególnie narażoną na zakażenie - ze względu na osłabienie organizmu po chemioterapii, zarażenie wiąże się z dużym ryzykiem ciężkiego przebiegu zachorowania, a nawet ryzykiem śmierci.
W rezultacie partnerka skarżącego utrzymuje go, sama ponosi wszelkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, mediami, a teraz dodatkowo utrzymaniem dziecka. Jednocześnie, trudno wymagać od kobiety, która kilka miesięcy temu urodziła dziecko i dotychczas przeciętnie zarabiała, ażeby była w stanie utrzymać 2 dorosłe osoby i niemowlę.
Tym samym zdaniem skarżącego jego sytuacja jest trwała, wyjątkowa i przede wszystkim niezależna od niego. Nie ma on bowiem obiektywnych możliwości podjęcia dodatkowego lub lepiej płatnego zajęcia ze względu na ciężki stan zdrowia oraz przebieg choroby.
W związku z powyższym, mylnie ustalono, że skarżący ma realną możliwość podjęcia pracy w wymiarze godzin pozwalającym w przyszłości na spłatę zadłużenia i tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń alimentacyjnych. Ciężka choroba, na którą cierpi skarżący, w obiektywny sposób uniemożliwia mu wywiązanie się w całości z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego i z tego względu skarżący złożył pozew uchylenie obowiązku alimentacyjnego - sprawa jest toku.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Tytułem wstępu wskazać należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 17 lutego 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Poza brakiem udziału stron w tym postępowaniu, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
W przypadku kontroli decyzji administracyjnych to sąd na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., zobligowany jest do uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie: t.j. Dz.U. z 2020, poz. 808 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Nie ulega zatem wątpliwości, że hipotez przywołanej normy prawnej jest realizowana w ramach uznania administracyjnego i jest uzależniona od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Działanie w ramach wspomnianego uznania administracyjnego oznacza, że nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek warunkujących wydanie pozytywnej dla strony decyzji organ może, ale nie musi, wydać takowe rozstrzygnięcie.
Powyższe w przełożeniu na niniejszą sprawę oznacza to, iż umorzenie należności dłużnika, nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Do swobodnego uznania organu ustawodawca pozostawił bowiem odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego.
W związku z tym należy zaakcentować, że kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich uznaniowych decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym oraz wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2011 r., I OSK 1794/10; wyroki WSA: w Opolu z 15 października 2019 r., II SA/Op 289/19; w Gliwicach z 14 czerwca 2019 r., II SA/Gl 400/19).
Innymi słowy ta ograniczona kontrola sprowadza się do tego, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc - w ujęciu procesowym - kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jej zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 27 października 2020 r. sygn. I OSK 1011/20).
W ocenie Sądu, organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaakcentować przy tym należy, że sformułowany w tym zakresie zarzut pełnomocnika skarżącego jest gołosłowny. Nie wskazał bowiem pełnomocnik skarżącego, jakich konkretnych okoliczności faktycznych organy nie ustaliły. Natomiast w zakresie okoliczności ustalonych, wbrew zarzutom skargi, organy nie pominęły ani wieku skarżącego, ani chorób, jak również jego stanu majątkowego i dochodowego oraz ilości osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe.
W tym zakresie organ pierwszej instancji przedstawił szczegółowe ustalenia, wskazując na to, że skarżący ma 45 lat i prowadzi gospodarstwo domowe razem z partnerką, a od 11 czerwca 2020 r. również z ich wspólnym dzieckiem. Od 2010 r. leczy się onkologicznie. Aktualnie nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zatrudniony jest od [...] sierpnia 2018 r. jako pracownik administracyjny na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto. Wynagrodzenie zajęte jest przez komornika sądowego.
Skarżący nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania i korzysta w tym zakresie z pomocy partnerki. Nie ma własnego majątku zarówno nieruchomego jak i ruchomego. Obecnie nie korzysta ze świadczeń socjalnych, z pomocy społecznej na terenie miasta L., jak również w miejscu zamieszkania (W.). Organ dokonał też szczegółowych ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej skarżącego, kosztów utrzymania oraz prowadzonej w stosunku do skarżącego egzekucji. Takie ustalenia zostały zaaprobowane w zaskarżonej decyzji przez Kolegium.
W oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny organy dokonały oceny, czy w odniesieniu do skarżącego zachodzą szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem kwoty zadłużenia wraz z odsetkami. Podstawę prawną tej oceny stanowił przywołany powyżej art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawniony do alimentów. Przepis ten wskazuje kryteria brane pod uwagę przez organ (sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy), ale uwzględnienie wniosku pozostawia do uznania organu, zobowiązanego do uwzględnienia zarówno słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego.
Kontrolując prawidłowość przeprowadzonej w tym zakresie oceny wskazać należy na stanowisko ukształtowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i podzielane przez skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym umorzenie na podstawie powołanego wyżej przepisu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy. Zachodzi on jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Ponadto jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 stycznia 2020 r., IV SA/Po 1180/18).
Nie można również pominąć - co słusznie podniosło Kolegium - że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego może być odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci, w sytuacji gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z zaniedbań, które miały miejsce przed kilku laty i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3 grudnia 2019 r., II SA/Gl 1049/19).
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że organy rozważyły, czy w odniesieniu do skarżącego zachodzą szczególne okoliczności wyróżniające go z pośród innych dłużników alimentacyjnych. W tym zakresie uznały, że osiąganie stałego dochodu, brak orzeczenia o niepełnosprawności, prowadzenie wspólnego gospodarstwa z osobą również posiadającą stały dochód oraz częściowa skuteczność egzekucji wyklucza istnienie takich szczególnych okoliczności. Stanowisku takiemu nie sposób zarzucić dowolności.
Zgodzić się trzeba z pełnomocnikiem skarżącego, że kwota, jaka z otrzymywanej przez skarżącego pensji pozostaje po potrąceniu, nie jest znaczna (kilkaset złotych). Jednak, czego nie dostrzeżono w skardze, cecha ta może wyróżniać skarżącego na tle całego społeczeństwa. Natomiast na tle dłużników alimentacyjnych, którzy nie rzadko nie osiągają żadnych dochodów, sytuacja skarżącego nie ma charakteru szczególnego. Szczególny charakter sytuacji skarżącego odnosić trzeba bowiem do ogółu dłużników alimentacyjnych, a nie do ogółu społeczeństwa.
W skardze eksponowana jest również niemożność spłaty zadłużenia z uwagi na brak możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia lub bardziej dochodowego zajęcia z uwagi na stan zdrowia skarżącego (brak fragmentu kości lewego przedramienia). Tezy tej nie można jednak podzielić. Jak słusznie oceniły organy sytuacja zdrowotna skarżącego może ograniczać podjęcie każdego rodzaju zatrudnienia, co w żaden sposób nie wyklucza go z kręgu osób czynnych zawodowo. Skarżący aktualnie jest czynny zawodowo i nie posiada dolegliwości wskazujących na niezdolność (nawet częściową) do pracy. Bezspornym bowiem jest, że skarżący uzyskuje regularne dochody, co umożliwia prowadzenie częściowo skutecznej egzekucji, co ewidentnie na tle ogółu dłużników alimentacyjnych nie pozwala sytuacji skarżącego przypisać szczególnego charakteru.
Jednocześnie należy zaakcentować, że tutejszy Sąd już raz kontrolował decyzję Kolegium utrzymującą w mocy odmowę umorzenia skarżącemu całości zadłużenia. W ramach tej kontroli Sąd ocenił, że w sytuacji, gdy skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę, co czyni egzekucję należności alimentacyjnych częściowo skuteczną i jednocześnie nie zachodzi długotrwała niezdolność do pracy ze względu na stan zdrowia, to rzeczywiście brak jest przesłanek do umorzenia zadłużenia skarżącego. Porównanie treści zaskarżonej decyzji do decyzji będącej przedmiotem orzeczenia sądu prowadzi do wniosku, że sytuacja zdrowa i dochodowa skarżącego nie uległy jakiejkolwiek istotnej zmianie, a tym bardziej pogorszeniu. Organ będąc zatem na zasadzie art. 153 p.p.s.a. związany stanowiskiem sądu nie miał podstaw do formułowana odmiennej niż sąd oceny i to w sytuacji tożsamości stanu faktycznego.
Bez wpływu na wynik sprawy są natomiast podnoszone obecnie nowe okoliczności w postaci urodzenia dziecka przez partnerkę skarżącego i złożenia pozwu o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego. Odnośnie tych okoliczności warto wskazać, że zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców tychże dzieci na barki podatników. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem wieloletniego zaniechania przez stronę wywiązywania się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego.
Dodatkowo należy wskazać, że w świetle art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) należności obciążających dłużnika alimentacyjnego uzależnione jest od jego wniosku. Wniosek skarżącego dotyczył umorzenia należności i organ będąc związany tym wnioskiem nie mógł rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w tym przepisie, tj. odroczenia terminu płatności bądź rozłożenia należności na raty.
Konkludując, w ocenie Sądu organy należycie zbadały i uwzględniły sytuację dochodową i rodzinną skarżącego, a wyprowadzone przez te organy wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i uzasadniały odmowę umorzenia przedmiotowych należności.
W tym stanie rzeczy, na postawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.