Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia M. B, zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa oraz art. 81c ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2007 r. nakładając na J. K. obowiązek sporządzenia przez osobę uprawnioną oceny technicznej altanki usytuowanej na działce nr [...] położonej przy alei L. P. 146 w Ś..
Organ II instancji wskazał na następujące motywy rozstrzygnięcia:
Organ I instancji po przeprowadzeniu oględzin ustalił, że na działce nr [...] położonej w Ś. znajduje się budynek o wymiarach 5,60 m x 3,20 m i wysokości 2,20 – 3,20 m o konstrukcji drewnianej z obudową z płyt pilśniowych i omurowany bloczkami z betonu komórkowego grubości 12 cm. Obiekt został wybudowany przez J. K. w latach 1971-73 z tym, że omurowanie części tego obiektu wykonane zostało w 2007 r. Powyższe roboty budowlane wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę. Do obiektu dobudowano przybudówkę o konstrukcji drewnianej o wymiarach 1,60m x 3,20 m i wysokości 2m – 2,30 m w odległości 90 cm od granicy działki.
W latach 1971-73 teren, na którym wybudowano ówcześnie przedmiotową altankę posiadał przeznaczenie rolnicze bez prawa rozbudowy i nie był objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z aktualnie obowiązującym planem miejscowym teren ten przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Do czasu zagospodarowania terenu stosownie do przeznaczenia istniejąca zabudowa niezgodna z tym przeznaczeniem może być poddawana jedynie remontom zabezpieczającym i poprawiającym stan sanitarny budynków bez możliwości wymiany obiektów i remontów kapitalnych.
W myśl obowiązujących w okresie realizacji obiektu (1971-73) przepisów rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 197 ze zm.) budowa przedmiotowego obiektu wymagała pozwolenia na budowę, gdyż budowa takiego obiektu nie została wymieniona w § 4 określającym roboty budowlane nie wymagające zgłoszenia ani pozwolenia, czy też w § 5 dotyczącym robót budowlanych wymagających zgłoszenia. Wymóg uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę przed przystąpieniem do budowy określał art. 36 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. (Dz. U. Nr 1 poz. 46 ze zm.).
Postępowanie dowodowe jednocześnie wykazało, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany z naruszeniem ww. przepisów.
Zgodnie z art. 123 kpa w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, które dotyczą kwestii wynikających w trakcie postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy. Obowiązek sporządzenia oceny technicznej ma charakter dowodowy. Dopiero na jej podstawie możliwe będzie rozstrzygniecie sprawy co do istoty.
Podstawę prawną postanowienia organu I instancji stanowi art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., zgodnie z którym organ nadzoru w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego może nałożyć w drodze postanowienia obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
W sprawie niniejszej nałożenie obowiązku przedłożenia oceny technicznej ma na celu ocenę prawidłowości zrealizowanych robót budowlanych i zgodności z przepisami bowiem zachodzą wątpliwości co do prawidłowości robót budowlanych wykonanych samowolnie tj. bez pozwolenia na budowę. Działania podjęte przez organ administracji pozwolą w dalszym etapie prowadzonego postępowania na podjęcie właściwej decyzji rozstrzygającej sprawę. Wobec ustalenia, że obiekt został wybudowany w latach 1971-73, w przypadku legalizacji, zastosowane zostaną z mocy art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
M. B. w skardze do sądu administracyjnego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i spowodowanie rozbiórki przedmiotowego obiektu. Obiekt ten wybudowany samowolnie usytuowany jest w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką skarżącej. Ściana z otworami okiennymi znajduje się ok. 2 m od granicy, a ganku ok. 80 cm od granicy. Nakazanie J. K. decyzją z dnia [...] rozbiórki omurowania ścian bloczkami betonowymi pomija fakt, że budynek znajduje się w niewłaściwej odległości od granicy.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jak w motywach zaskarżonej decyzji. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] dotycząca rozbiórki omurowania ścian bloczkami betonowymi będzie przedmiotem odrębnego postępowania odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji są niezgodne z prawem.
Art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), wskazany jako podstawa prawna postanowień organów obu instancji, ma zastosowanie, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące: 1) jakości wyrobów budowlanych bądź 2) jakości robót budowlanych bądź 3) stanu technicznego obiektu budowlanego. Podnieść przy tym należy, że to organ administracji obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości w powyższym zakresie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2977/02 – nie publik.).
W rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji nie poczyniły ustaleń umożliwiających zastosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Uzasadnienie postanowienia organu I instancji nie zawiera żadnych rozważań w tym zakresie. Natomiast organ II instancji wskazał wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nałożony na inwestora obowiązek oceny technicznej ma na celu ocenę prawidłowości zrealizowanych robót budowlanych ze względu na wątpliwości wynikające z faktu samowolnego, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę, ich wykonania, to jednak stwierdzenie powyższe nie zostało odniesione do ustaleń, które wskazywałyby, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości wykonanych robót budowlanych oraz co jest podstawą tych wątpliwości. Sam fakt wykonania robót w ramach samowoli budowlanej, nie może stanowić samodzielnej i wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązków określonych w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 288/04 – cyt. za "Prawo budowlane" pod redakcją A. Glinieckiego. Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2007, s. 425).
W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że nałożenie na J. K. obowiązku określonego w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nastąpiło z naruszeniem tego przepisu prawa, a to wobec nie wyjaśnienia czy i jakie wątpliwości oraz w jakim zakresie zachodzą w odniesieniu przedmiotowego obiektu budowlanego, oraz że wątpliwości te są istotne.
Naruszenie wskazanego przepisu prawa, jako mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni powyżej przedstawione oceny i wnioski, jeśli w ocenie tego organu w sprawie będą zachodziły okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlanego. Wskazać bowiem należy, że już po wydaniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji decyzją z dnia [...] nakazał J. K. rozbiórkę omurowania ścian altanki bloczkami betonowymi, a organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję piewszoinstancyjną (k. 12, 37). Nadto decyzją z dnia [...] organ II instancji uchylił, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. z dnia [...] nakazującą J. K. wykonanie określonych zmian i przeróbek w przedmiotowym obiekcie budowlanym, przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. 67). Wydanie powyższych aktów spowodowało zmianę okoliczności sprawy, co może mieć wpływ na ocenę celowości nałożenia na J. K. obowiązku określonego w art. 81c ust. 2 ustawy Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zawartego w skardze żądania spowodowania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, wskazać należy, że sąd administracyjny nie ma kompetencji w tym zakresie. O rozbiórce obiektu budowlanego orzeka organ administracji, jeśli zachodzą ku temu podstawy prawne. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny w zakresie zgodności z prawem było zaskarżone postanowienie. Wobec toczącego się przed organem administracji postępowania, w którym M. B. domaga się rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, ocena zasadności tego żądania będzie możliwa po wydaniu decyzji ostatecznej w tym zakresie i wniesienia skargi na taką decyzję do sądu administracyjnego.
Z tych względów należało orzec jak w sentencji wyroku.