Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 marca 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania E. M. i R. M. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym sprzeciwie E. i R. M. zakwestionowali rozstrzygnięcie referendarza wskazując, że nierzetelnie i niezgodnie ze stanem faktycznym ocenił ich sytuację materialną i bytową, co miało wpływ na treść jego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) wniesienie sprzeciwu, który nie został odrzucony powoduje, że zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z postanowieniami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania przez podmiot dążący do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym (art. 199 tej ustawy), natomiast odstępstwem od niej jest zwolnienie z kosztów postępowania (prawo pomocy). Prawo pomocy, jako forma dofinansowania strony skarżącej z budżetu Państwa, powinno mieć zatem miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznanie w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powyższa regulacja obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, w przypadku stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w § 1 art. 246. Zauważyć też trzeba, że wyjątkowy charakter tej instytucji powoduje, że jest ona stosowana tylko w przypadkach osób, które istotnie nie posiadają żadnych możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania. Chodzi zatem o sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony.
Zdaniem Sądu, wnioski skarżących (pozostających w separacji faktycznej) o zwolnienie od kosztów sądowych zasługują na uwzględnienie. Dochody R. M. wynikają z tytułu renty inwalidzkiej i wynoszą 619 złotych netto, na miesiąc. W większej mierze wydatkowane są na utrzymanie i leczenie. Z kolei dochody E. M. wynoszą 1449 złotych netto z tytułu umowy o pracę oraz 550 zł brutto z tytułu najmu mieszkania. Z powyższej kwoty skarżąca opłaca m.in. czynsz i fundusz remontowy oraz spłaca raty pożyczek bankowych i zadłużenie na karcie kredytowej. Łącznie wskazane przez skarżącą wydatki wynoszą 1540,66 zł. miesięcznie. "Na życie" pozostaje skarżącej ok. 400 zł.
Sąd dokonując ponownej analizy sytuacji materialnej skarżących uznał, iż nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. W świetle zasad doświadczenia życiowego jest oczywiste, iż uzyskiwane przez skarżących środki pozwalają jedynie na częściowe zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W takiej sytuacji trudno mówić również o możliwości dokonywania przez skarżących oszczędności w wydatkach, w celu poniesienia kosztów postępowania sądowego.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżący znajdują się w trudnych warunkach materialnych i nie posiadają środków majątkowych, umożliwiających poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Powyższe uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.