Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – M. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż nie ma za co opłacić wpisu od skargi, bowiem otrzymuje tylko zasiłek z ośrodka pomocy społecznej, a córka J. – alimenty na dziecko w kwocie "[...]". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w rubryce nr 6 (Stan rodzinny) wykazał córkę i wnuczkę, w rubryce nr 7.1. (Nieruchomości) – mieszkanie o powierzchni "[...]", natomiast w rubryce nr 10 (Dochody) – dochód własny z tytułu zasiłku z pomocy społecznej w kwocie 230 zł.
Zauważyć należy, iż przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego złożonym na urzędowym formularzu w niniejszej sprawie. We wniosku złożonym uprzednio skarżący, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w rubryce nr 6 wykazał byłą żonę oraz troje dzieci, w rubryce nr 7.1. – mieszkanie o powierzchni "[...]", natomiast w rubryce nr 10 – dochód własny z tytułu zasiłku z pomocy społecznej w kwocie 200 zł oraz wskazał wysokość dochodów dwóch starszych dzieci, w tym dochód córki J. z tytułu alimentów w kwocie "[...]", i dodał, że najmłodsze dziecko pozostaje "na wychowaniu matki". Po uprzednim wezwaniu skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołał się na brak możliwości dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego spowodowany nieprzedłożeniem przez niego żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
Składając kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący nie przełożył wymaganych uprzednio dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, zmienił jedynie w części treść tego wniosku. W tych okolicznościach, skarżący wezwany został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących: aktualnego miejsca jego zamieszkania; mieszkań, wykazanych w rubryce nr 7.1. poprzedniego i obecnego wniosku; osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym wykazanych w rubryce nr 6 poprzedniego i obecnego wniosku oraz osoby, u której mieszka zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy administracyjne, a także ewentualnej pomocy tych osób w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie; wysokości i rodzaju otrzymanych przez niego świadczeń z pomocy społecznej w latach 2013-2014 oraz ewentualnego korzystania przez niego w tym okresie z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; jego córki i jej statusu osoby bezrobotnej oraz źródeł utrzymania jej i jej dziecka; wydatków ponoszonych przez niego oraz jego córkę i wnuczkę, a także wyciągów z posiadanych przez niego i jego córkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.
W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym wskazał, iż nie przebywa "w swoim mieszkaniu o powierzchni "[...]"" z powodu córki J., przez którą nie jest tam mile widziany. Dodał, iż czasami przebywa "u mamy, (...), u kolegów, znajomych", także w mieszkaniu koleżanki, z którą jednak nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i na której pomoc w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie może liczyć. Oświadczył: "z nikim nie prowadzę wspólnego gospodarstwa" ("[...]") i "od nikogo nie mam pomocy". Dodał, iż jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, złożył podanie o prace interwencyjne, otrzymuje "pomoc z opieki społecznej w kwocie 240 zł". Córka J. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od ok. "[...]", pobiera alimenty w kwocie "[...]" "plus rodzinne" oraz otrzymuje prawdopodobnie dodatkową pomoc od jego byłej żony. Skarżący oświadczył: "żadnych kont bankowych nie posiadam ani córka J.".
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ppsa zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe.
W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonych przez niego dotychczas oświadczeń, skarżący, na podstawie art. 255 ppsa, wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył wprawdzie dodatkowe oświadczenia, lecz nie w pełnym zakresie, a ponadto w sposób, który nie rozwiewa wątpliwości powstałych na tle jego dotychczasowych oświadczeń, nie złożył też wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, a to nie pozwala na stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego rzeczywista sytuacja rodzinna i materialna i czy rzeczywiście uzasadnia ona zwolnienie go od kosztów sądowych.
Wskazać należy, iż w warunkach niniejszej sprawy w oparciu o składane przez skarżącego oświadczenia nie można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja rodzinna i z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zauważyć należy, iż skarżący jako osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, wykazał: w poprzednim wniosku – byłą żonę oraz troje dzieci, w tym córkę J., w obecnym wniosku – córkę J. i jej dziecko, a w dodatkowym oświadczeniu stwierdził ostatecznie, że "z nikim nie prowadzi wspólnego gospodarstwa". Nie wyjaśnił jednak w tej sytuacji przyczyn wykazywania wskazanych członków rodziny w rubryce nr 6 i to w zmienionym składzie.
Zauważyć należy, iż dla oceny możliwości płatniczych strony ma istotne znaczenie to z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i czy przy pomocy tej osoby/tych osób może przezwyciężyć własne trudności finansowe. W warunkach niniejszej sprawy, wobec sprzecznych oświadczeń skarżącego w tym zakresie, nie jest zatem możliwe dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy nie wyjaśnione w pełni pozostają również kwestie dotyczące źródeł utrzymania skarżącego i jego wydatków. Pomimo dwukrotnego wezwania, skarżący nie wskazał bowiem wysokości i rodzaju otrzymanych świadczeń z pomocy społecznej w 2013 r. i w 2014 r. W dodatkowym oświadczeniu wskazał jedynie bardzo ogólnie, iż otrzymuje "pomoc z opieki społecznej w kwocie 240 zł", a na wezwanie do wskazania, czy – poza świadczeniami z pomocy społecznej – w 2013 r. i w 2014 r. korzystał i/lub korzysta nadal z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje bądź osoby trzecie lub też z pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny, dodał: "od nikogo nie mam pomocy". Pomimo dwukrotnego wezwania, skarżący nie udzielił również jakichkolwiek wyjaśnień na temat wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez niego wydatków oraz źródeł ich pokrycia, nie przedłożył także jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych wydatków w wykazanej wysokości, a w przypadku zadłużenia z tytułu jakichkolwiek zobowiązań – zaświadczenia stosownego podmiotu o wysokości tego zadłużenia oraz tytule i okresie z jakiego pochodzi.
Mając na uwadze wysokość otrzymywanej przez skarżącego "pomocy z opieki społecznej" oraz to, że nie korzysta z pomocy w jakimkolwiek innym zakresie, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy nie wyjaśnione pozostaje w jaki sposób skarżący pokrywa wszystkie swoje wydatki, w tym wydatki mieszkaniowe, szczególnie, że nie podniósł, że posiada z tego tytułu jakiekolwiek zaległości. Zauważyć natomiast należy, iż w poprzednim wniosku skarżący wykazał mieszkanie o powierzchni "[...]", natomiast w obecnym – mieszkanie o powierzchni "[...]". Pomimo wezwania, nie wskazał jednak tytułu prawnego/faktycznego przysługujący mu do tych mieszkań, miejsca ich położenia oraz aktualnego sposobu ich wykorzystania, co nie pozwala ustalić, czy wykazane mieszkania są w istocie jednym, którego powierzchnię skarżący błędnie wskazał, czy też dwoma niezależnymi lokalami, co miałoby wpływ na wysokość kosztów związanych z utrzymaniem majątku skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącego, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Oświadczenia niepełne oraz takie, które budzą wątpliwości nie są bowiem właściwą podstawą do oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej strony i nie mogą uzasadniać zwolnienia jej od kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie.
W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.