Uzasadnienie
W wyniku rozpoznania wniosku W. O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", Nr "[...]", Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", przyznał wnioskodawcy prawo pomocy, obejmujące m.in. ustanowienie adwokata. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla wnioskodawcy jako pełnomocnika z urzędu – adwokata J. B. Postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1041/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę wnioskodawcy.
W przedłożonej "opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia" z dnia 21 marca 2012 r. wyznaczony adwokat, podnosząc, iż nie znalazł "podstaw do sporządzenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, sygnatura akt II SA/Ol 1041/11", wniósł o "zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej w niniejszym postępowaniu z urzędu", oświadczając, iż nie zostały one uiszczone przez wnioskodawcę w całości ani w części. Do przedmiotowej opinii wyznaczony adwokat załączył jednocześnie dowód jej nadania wnioskodawcy.
Zauważyć należy, iż wyznaczony adwokat nie określił ściśle jakiego rodzaju pomoc prawną udzielił wnioskodawcy. W oparciu o akta sprawy stwierdzić zatem należy, iż w ramach postępowania w pierwszej instancji wyznaczony adwokat nie podjął żadnych czynności, natomiast w ramach postępowania w drugiej instancji sporządził wskazaną wyżej "opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia".
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż w świetle art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej ustawą, adwokat wyznaczony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata.
Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stawki minimalne wynoszą w drugiej instancji: b) za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł. Zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia).
Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy czynności podjętych przez wyznaczonego adwokata w ramach postępowania w drugiej instancji nie można uznać za czynności polegające na faktycznym udzieleniu stronie pomocy prawnej. Zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1041/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę wnioskodawcy. W świetle art. 173 § 1 ppsa, od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postanowienie o odrzuceniu skargi jest niewątpliwie postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie.
W konsekwencji, wyrażenie przez wyznaczonego adwokata opinii o braku podstaw do złożenia zażalenia w niniejszej sprawie nie może być uznane za faktyczne i profesjonalne udzielenie stronie pomocy prawnej, gdyż w jej warunkach właściwym środkiem zaskarżenia postanowienia z dnia 13 marca 2012 r. jest nie zażalenie, lecz skarga kasacyjna. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż co do zasady zażalenie wniesione od orzeczenia, od którego służy skarga kasacyjna, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne (zob. np. postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1547/10, i w Łodzi z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II SAB/Łd 68/09, oraz powołane w uzasadnieniu tych postanowień orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach niniejszej sprawy brak jest tym samym podstaw zarówno do przyznania wynagrodzenia "za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej", gdyż ta faktycznie nie została sporządzona, jak i wynagrodzenia "w postępowaniu zażaleniowym", gdyż wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi jest niedopuszczalne, a tym samym opinia o braku merytorycznych podstaw do wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie nie może być uznana za faktyczne i profesjonalne udzielenie stronie pomocy prawnej.
W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy wniosek wyznaczonego adwokata nie może zostać uwzględniony, gdyż nie podjął on czynności stanowiących faktyczne udzielenie wnioskodawcy pomocy prawnej, za które możliwe byłoby przyznanie wynagrodzenia według zasad określonych w rozporządzeniu.
W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy, należało orzec jak w sentencji postanowienia.