Uzasadnienie
"[...]" i "[...]"wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargi na decyzję Wojewody "[...]"z dnia 12 lutego 2014 r. w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości i powstałe szkody.
Zarządzeniem z 26 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Ol 293/14) wezwano "[...]"do uiszczenia wpisu sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na to zarządzenie oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 13 maja 2014 r., skarżący został bezskutecznie wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 26 marca 2014 r., a następnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę "[...]"z uwagi na nieuiszczenie wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OZ 832/14, umorzył postępowanie wywołane wniesieniem zażalenia.
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 293/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznaniu sprawy ze skargi "[...]" na decyzję Wojewody "[...]"z dnia 12 lutego 2014 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Wojewody "[...]" na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 293/14, Sąd odrzucił wniesioną przez "[...]" skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
W dniu 22 października 2014 r. "[...]" wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 293/14. Skarżący wskazał, że podstawą odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego, którego nie był w stanie zapłacić z uwagi na trudną sytuację finansową, czego Sąd nie uwzględnił. Zaniechanie rozpoznania sprawy pozbawiło zaś skarżącego możliwości dochodzenia wynagrodzenia za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działania organów administracji w tej sprawie. Skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OZ 832/14, wykazał nieprawidłową kolejność działania Sądu w tej sprawie. Powyższa okoliczność, w ocenie skarżącego, uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2014 r., odpowiadając na wezwanie Sądu, skarżący podał, że żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., gdyż był pozbawiony możliwości działania w sprawie w wyniku odrzucenia jego skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana została w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych we wskazanym dziale można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu.
W świetle unormowań zawartych w Dziale VII, wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia postępowania. Stosownie do art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.
Badając wymóg formalny dotyczący terminowości skargi podnieść trzeba, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał na okoliczność wynikającą z treści postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r. To oznacza, że wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu 22 października 2014 r. (data nadania) wniósł ją w terminie.
Skarżący wskazał również na ustawową podstawę wznowienia, powołując się na art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Wobec powyższego, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., skarga została skierowana na rozprawę.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wskazać, że wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Oznacza to, że skarga powinna być oparta na wąsko określonych podstawach. Jest to uzasadnione z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Obalenie prawomocnego orzeczenia sądowego jest możliwe jedynie, gdy zapadło ono z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa.
Podstawą wznowieniową w przedmiotowej sprawie wskazywaną przez skarżącego jest pozbawienie go możliwości obrony swoich praw (możliwości działania), to jest przesłanka z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Z cytowanego przepisu wynika, że aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania; strona została pozbawiona możności działania oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Konieczne jest zatem wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania.
O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach, zachodzić może ewentualnie utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego. Generalnie można stwierdzić, że jeżeli w sprawie nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 1695/12, Lex nr 1354884).
W świetle art. 271 pkt 2 p.p.s.a. do spełnienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania z powodu "pozbawienia możności działania" niezbędne jest wykazanie, że Sąd naruszył konkretne przepisy postępowania – w tym wypadku ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w ten sposób, że strona "wskutek naruszenia przepisów prawa" pozbawiona była możliwości działania (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2637/11).
Skarżący wiąże pozbawienie go możliwości działania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody "[...]"z dnia 12 lutego 2014 r. z przedwczesnym, wobec nierozpozania przez NSA zażalenia na zarządzenie o uiszczeniu wpisu, odrzuceniem jego skargi na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2014 r. wskazał, że kolejność czynności podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie była nieprawidłowa, lecz powyższe nie pozbawiło skarżącego możliwości działania w sprawie. Skoro bowiem skarżący ocenił jako nieprawidłowe postanowienie z dnia 10 czerwca 2014 r., mógł wnieść od tego orzeczenia skargę kasacyjną. W tym celu mógł ustanowić we własnym zakresie lub, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, zwrócić się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący nie wniósł jednak skargi kasacyjnej od kwestionowanego postanowienia, mimo jego prawidłowego doręczenia.
Ponadto, jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 2 grudnia 2014 r. skarżący czynnie uczestniczył w rozprawie, na której rozpoznano skargę "[...]" na decyzję Wojewody "[...]"z dnia 12 lutego 2014 r. w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości i powstałe szkody, która była również przedmiotem odrzuconej skargi. Wprawdzie działał on jako uczestnik, lecz okoliczność ta w żaden sposób nie umniejszyła uprawnień procesowych skarżącego.
Wobec powyższego należy uznać, że skarżący nie był pozbawiony możliwości działania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody "[...]"z dnia 12 lutego 2014 r. wskutek naruszenia przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego. O wynagrodzeniu za nieopłaconą pomoc prawną, przyznanym na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.