Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (w składzie:
sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora) utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie ustanowienia dla skarżącego adwokata w niniejszej sprawie, zainicjowanej skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków.
Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. skarżący wystąpił o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego WSA Alicji Jaszczak-Sikory. Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, tutejszy Sąd (w składzie sędziów WSA: Beaty Jezielskiej, Katarzyny Matczak i Piotra Chybickiego), oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Alicji Jaszczak-Sikory. W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jednocześnie wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie sędziów tutejszego Sądu, którzy wydali to postanowienie.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, tutejszy Sąd (w składzie sędziów WSA: Marzenny Glabas, Tadeusza Lipińskiego i Bogusława Jażdżyka), oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów WSA: Beaty Jezielskiej, Katarzyny Matczak i Piotra Chybickiego. Po doręczeniu skarżącemu tego postanowienia, wnioskiem z dnia 20 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie także sędziów, którzy wydali postanowienie z dnia 3 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący zarzucił, że sędziowie ci oddalili jego wniosek o wyłączenie sędziów niezgodne ze stanem faktycznym. Ocenił, że sędziowie ci byli w obowiązku ustanowić mu adwokata do napisania skargi, gdyż "skarżący w tym biegu sprawy z wniosku o pomoc finansową, gdzie w dniu 31.07.2015 r. nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania musi mieć adwokata".
Wskazał, że jego sprawy są celowo przeciągane przez organy administracji, a wymienieni sędziowie celowo tego nie widzą i ignorują okoliczność, że zasiłek na wykupienie lekarstw powinien być przez Państwo dotowany w całości. Wyraził przekonanie, że sędziowie ci kierują się nienawiścią do skarżącego i ujawniają niechęć do jego występowania przed sądem oraz faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
W oświadczeniach z dnia 28 czerwca i 1 lipca 2016 r. sędziowie WSA: Marzenna Glabas, Tadeusz Lipiński i Bogusław Jażdżyk podali, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawie, a ponadto, że nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia ich z mocy ustawy
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Instytucja wyłączenia sędziego została uregulowana w rozdziale 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako p.p.s.a.). Stanowi ona istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza powodami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzi taka okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.).
Uzasadnienie wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a., wiąże się jednak z koniecznością przedstawienia przez wnioskodawcę odpowiedniej argumentacji, którą dodatkowo należy odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Warunkiem wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest zatem uprawdopodobnienie, że pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a skarżącym lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, OTK-A 2005, nr 11, poz. 134).
W niniejszej sprawie skarżący wyraża obawy, co do bezstronności sędziów WSA: Marzenny Glabas, Tadeusza Lipińskiego i Bogusława Jażdżyka, wskazując przede wszystkim na niezgodne ze stanem faktycznym oddalenie jego wniosku o wyłączenie innych sędziów (postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16), którzy wcześniej oddalili wniosek o wyłączenie sędziego, który z kolei utrzymał w mocy postanowienie o odmowie ustanowienia skarżącemu adwokata. Uszło jednak uwadze skarżącego, że na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączeniu sędziów przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika zaś z akt sprawy, wraz z odpisem postanowienia z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 119/16, i jego uzasadnieniem, skarżący otrzymał także prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia na to postanowienie (k. 73).
Skarżący jednak, zamiast skorzystać z uprawnienia do wniesienia zażalenia na to postanowienie, złożył jedynie wniosek o wyłączenie sędziów, którzy wydali to postanowienie. Tymczasem okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że podejmuje czynności odmienne od jego oczekiwań, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być bowiem oceniana jako okoliczność mogąca wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące nieprawidłowości tych czynności, do których zaliczyć należy także - podnoszoną przez skarżącego - niezgodność wydanego postanowienia ze stanem faktycznym, mogą uzasadniać wniesienie odpowiedniego środka zaskarżenia, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 816/12 oraz postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższych argumentów, nie może odnieść zamierzonego skutku także zarzut skarżącego, jakoby sędziowie tutejszego Sądu, objęci wnioskiem o wyłączenie, nie dostrzegali przeciągania przez organy administracji spraw skarżącego oraz ignorowali okoliczność, że zasiłek na wykupienie lekarstw powinien być przez Państwo dotowany w całości. Zagadnienia te podlegają bowiem kontroli sądu dopiero na etapie rozpoznania skargi, do którego w niniejszej sprawie nie doszło, z uwagi na zgłaszanie przez skarżącego kolejnych wniosków o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziów tutejszego Sądu. Podkreślić przy tym należy, że zarzut niewłaściwej kontroli działania organu administracji publicznej nie może stanowić okoliczności uzasadniającej wyłączenie sędziów orzekających w sprawie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Poprawność dokonanej przez wojewódzki sąd administracyjny kontroli legalności administracji publicznej może być bowiem zweryfikowana jedynie przez wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny.
Za nieuprawnione uznać należało wreszcie przekonanie skarżącego, że sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżący, kierują się względem jego osoby nienawiścią i ujawniają niechęć do jego występowania przed sądem oraz faworyzują Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r. (sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". W niniejszej sprawie, na skutek wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów WSA: Marzenny Glabas, Tadeusza Lipińskiego i Bogusława Jażdżyka, sędziowie ci złożyli oświadczenia, w którym podali, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawie.
Oświadczenia te nie budzą zastrzeżeń Sądu co do jego prawdziwości. Skarżący nie wykazał zaś aby istniały podstawy do ich zakwestionowania. W tych okolicznościach przychylić należy się do ugruntowanego w orzecznictwie sądowym poglądu, że "skoro sędzia, którego wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10 oraz postanowienie z dnia 13 lutego 2013r., sygn. akt I OZ 89/13 – dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na marginesie wyjaśnić skarżącemu należy, że sędziowie, których domagał się wyłączenia we wniosku z dnia 20 czerwca 2016 r., na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 23 maja 2016 r., zostali wyznaczeni jedynie do rozpoznania wcześniejszego wniosku skarżącego o wyłączenie innych sędziów tutejszego Sądu. Sędziowie ci nie mogli zatem rozstrzygać w przedmiocie przyznania skarżącemu adwokata. Chybiona jest zatem ocena skarżącego, zawarta w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie tych sędziów, że "sędziowie ci byli w obowiązku ustanowić mu adwokata do napisania skargi".
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.