Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 marca 2013 r. G. L. i J. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę.
Następnie pismem z dnia 1 lipca 2013 r. skarżący złożyli wniosek o poprawienie i uzupełnienie protokołu z rozprawy. Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2013 r. Przewodniczący w osobie sędziego WSA Marzenny Glabas odmówił sprostowania i uzupełnienia protokołu z rozprawy z dnia 4 czerwca 2013 r. Następnie skarżący wnieśli na to zarządzenie odwołanie do składu orzekającego.
Pismem dnia 27 lipca 2013 r. skarżący wnieśli o przyznanie im prawa pomocy, zaś w dniu 9 sierpnia 2013 r. do Sądu wpłynął m. in. wniosek o wyłączenie sędziów WSA biorących udział w wydaniu wyroku zapadłego w dniu 4 czerwca 2013 r., tj. Marzenny Glabas, Hanny Raszkowskiej, Beaty Jezielskiej. Ponadto skarżący wnieśli o wyłączenia referendarza sądowego Agnieszki Bińczyk.
We wniosku skarżący wskazali, że Przewodniczący Wydziału miał nie tylko obowiązek wyznaczenia zgodnie z prawem i przepisami sędziego sprawozdawcy i składu orzekającego, ale również wskazać tak wybrany skład w zawiadomieniu o rozprawie, czego nie uczynił, akceptując wyznaczenie niezgodne z przepisami sędzi sprawozdawcy, nie według przepisów tak jak to skarżący wskazali i opisali w piśmie z dnia 1 lipca 2013 r. Przewodniczący wyznaczył sędziego WSA Marzennę Glabas, która wyznaczyła niezgodnie z przepisami sędziego sprawozdawcę (nie według kolejności alfabetycznej z listy sędziów) do składu.
Skarżący stwierdzili, że o tym, iż nie było to wyznaczenie wg tych przepisów to można sprawdzić na stronie internetowej NSA w bazie orzeczeń, wg której do sprawy o sygnaturze akt II SA/Ol 303/13 była wyznaczona sędzia WSA Katarzyna Matczak, do kolejnej 304/13 sędzia WSA Adam Matuszak, do następnej 305/13 sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk, a do sprawy skarżących 306/13 sędzia WSA Hanna Raszkowska, po czym następowało wyznaczenie od początku listy, tj. sędzia WSA Marzenna Glabas (sprawa 307/13). Skarżący argumentowali, że wg przepisów w ich sprawie wg kolejności alfabetycznej sędzią sprawozdawcą winien być sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk i tym samym cały skład winien być inny (dodatkowo sędzia WSA Ewa Osipuk i Bogusław Jażdżyk), a nie taki jaki był (H. Raszkowska, M. Glabas i B. Jezielska), który to skład nadto doprowadził do tego, że skarżący nie zostali prawidłowo zawiadomieni o rozprawie i który w sposób wadliwy stwierdził, że skarżący byli prawidłowo zawiadomieni i nie odroczył rozprawy i wydał na niej wyrok oddalający skargę, nie odnosząc się faktycznie do żadnego z zarzutów skargi (dokładnie rozprawa ta bezpośrednio poprzedzała wyrok), co stanowi m.in. o nieważności postępowania.
Dodatkowo skarżący podnieśli że okoliczności te opisane już w piśmie z 1 lipca 2013 r. budzą wątpliwości co do bezstronności ww. sędziów w tym i Przewodniczącego Wydziału oraz referendarza, skoro wyznaczony on został przez sędziego WSA M. Glabas, która wyznaczyła też niezgodnie z prawem sędziego sprawozdawcę i sama nie została wyznaczona zgodnie z przepisami.
Przed rozpoznaniem sprawy sędziowie WSA: Marzenna Glabas, Hanna Raszkowska, Beata Jezielska oraz referendarz sądowy Agnieszka Bińczyk złożyli oświadczenie, że między nimi a żadną ze stron lub jej przedstawicielem w niniejszej sprawie nie zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu tej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają ze stronami postępowania w relacjach tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się zatem do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy następuje z mocy ustawy w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), który stanowi, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Ponadto w art. 19 tejże ustawy ustawodawca wskazał, że wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia sędziego na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je stwierdzając, że chodzi o taką okoliczność między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (iudex suspectus). Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy zatem od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, T. Woś (red.), Warszawa 2005, s. 151 i nast.).
Nie stanowi przesłanki określonej w art. 19 p.p.s.a. ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień w zakresie przepisów prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, gdyż należy ona w ramach kontroli instancyjnej do sądu wyższej instancji. Sąd, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego, nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1996r., sygn. akt I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59).
W sprawie skarżący złożyli wniosek o wyłączenie sędziów, zarzucając błędne wyznaczenie przez Przewodniczącego Wydziału sędziego sprawozdawcy i składu orzekającego, brak powiadomienia stron o składzie orzekającym w zawiadomieniu o rozprawie. Ponadto wskazano we wniosku o wyłączenie sędziego, że skład orzekający doprowadził do błędnego zawiadomienia o terminie rozprawy, stwierdził wadliwie, że skarżący zostali prawidłowo zawiadomieni o terminie rozprawy, nie odroczył rozprawy, wydając wyrok oddalający skargę, nie odnosząc się do żadnego zarzutu skargi. Okoliczności te budzą wątpliwości co do bezstronności sędziów i referendarza wyznaczonego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na zarządzenie sędzi M. Glabas.
Przede wszystkim należy podnieść, że wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności składu orzekającego. We wniosku nie wskazano jakichkolwiek okoliczności, które byłyby przesłanką wynikająca z treści art. 18 i 19 p.p.s.a., zaś powołane we wniosku zarzuty dotyczące błędnego wyznaczenia składu orzekającego, błędnego zawiadomienia skarżących o terminie rozprawy, braku odniesienia się do zarzutów skargi, nieodroczenia rozprawy, nie spełniają dyspozycji żadnego z powołanych wyżej przepisów. Podkreślić należy, że strona może zwalczać wadliwe orzeczenia wydane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Podobnie strona może kwestionując - w jej ocenie błędne - orzeczenie Sądu podnosić w złożonym środku odwoławczym argumenty związane z błędnym zawiadomieniem o terminie rozprawy, niewłaściwym wyznaczeniem składu orzekającego, czy też innymi błędami proceduralnymi popełnionymi przez Sąd.
Nie może natomiast, przez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt I ACz 309/95, OSA 1997, nr 9, poz. 49).
Ponadto, wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone również złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzeczy jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971r., sygn. akt I CZ 121/71, OSNCP 1972, nr 3, poz. 55). W aktach sprawy znajdują się oświadczenia sędziów WSA: Marzenny Glabas, Hanny Raszkowskiej, Beaty Jezielskiej oraz referendarza sądowego Agnieszki Bińczyk z których to oświadczeń jednoznacznie wynika, że między wskazanymi sędziami i referendarzem, a stroną postępowania nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów i referendarza sądowego w sprawie w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o wszystkie inne zawarte w aktach administracyjnych i sądowych pisma i dokumenty.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.