Uzasadnienie
Po wszczęciu postępowania w sprawie pomostu rekreacyjnego w kształcie litery "U", wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...](1) obr. [...], gm. P., na wysokości działki nr [...](2) obr. [...], gm. P., będącego własnością D. J. (dalej: "skarżąca"), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: "PINB", "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] r., wstrzymał prowadzenie przez skarżącą robót budowlanych przy przedmiotowym pomoście. Jednocześnie PINB pouczył o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy.
W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że podczas kontroli w dniu 19 grudnia 2023 r. ustalono m.in., że na wysokości działki nr [...](2) znajduje się pomost w kształcie litery "U". Pomost posadowiony został na słupach w postaci stalowych kształtowników połączonych stalowym profilem zamkniętym przyspawanym do kształtowników. Do tej konstrukcji za pomocą śrub przymocowano strukturę drewnianą w postaci belek połączonych wkrętami z podkładem. Pomost ma wymiary: długość od strony południowej 14 m, od strony zachodniej 8,80 m i 15,96 m od strony północnej. Skarżąca oświadczyła, że jest inwestorem w/w robót. Wskazała też, że pierwszy odcinek pomostu w kształcie litery "I" wykonano w 1982 r., pozostała część została wykonana w dwóch etapach: równoległy do brzegu (od strony zachodniej) około 1992 r., ostatni odcinek od strony południowej wykonano w roku 2000. Na wykonanie pomostu nie uzyskano pozwolenia na budowę.
PINB podniósł, że skarżąca w piśmie z dnia 24 listopada 2023 r. wskazała, iż w 1997 r. postanowiono o gruntownej przebudowie pomostu. Konstrukcja została wzmocniona elementami stalowymi i wykonana w kształcie litery "C". Od tamtej pory prowadzone są systematyczne naprawy i konserwacja. Do pisma tego załączono oświadczenie D. B. z dnia 20 listopada 2023 r., z którego wynika, że była ona świadkiem rozbudowy pomostu w latach 1995-1997 oraz oświadczenie M. P i H. P., który oświadczyli, że pomagali przy rozbudowie pomostu w 1997 r. Zostały też dołączone zdjęcia (bez dat) pomostu w kształcie litery "I" o konstrukcji drewnianej. Organ też samodzielnie, za pomocą ortofotomap działki nr [...](2) uzyskał zdjęcia w/w działki z 1997 r., gdzie widoczny jest pomost w kształcie litery "I", jednak na wysokości obecnej działki nr [...](3), a [...](2). Na ortofotomapie z 2005 r. widoczny jest już pomost na wysokości dz. nr [...](2) od strony północnej w kształcie litery "I" i mniejszy od strony południowej w kształcie litery "I". Dopiero na ortofotomapie z 2010 r. widoczny jest pomost w kształcie litery "U", odpowiadający posadowieniu obecnie istniejącemu pomostowi. W ocenie PINB, świadczy to o tym, że pomost powstał w okresie między 2005-2010 r., a wcześniej był sukcesywnie odbudowywany i modernizowany.
Po rozpatrzeniu zażalenia D. J. i Z. J., Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB"), postanowieniem z [...] r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności WINB uznał, że Z. J. powinien mieć status strony w prowadzonym postępowaniu, bowiem z akt wynika, że był faktycznym inwestorem pomostu, tj. wybudował go, przynajmniej w jego pierwotnej wersji i później przebudowywał. Następnie WINB wskazał, że z akt sprawy wynika, iż na wysokości działki nr [...](2) znajduje się pomost w kształcie litery "U". Kwestią sporną jest faktyczna data powstania pomostu w takim kształcie, co ma wpływ na procedurę legalizacyjną (uproszczona czy też standardowa). Zdaniem WINB, bezsporne jest, że pomost na wysokości działki [...](2) nie istniał w latach 80-tych XX wieku. Działka [...](2) jeszcze wtedy nie istniała, została wydzielona w latach późniejszych.
Do czasu wydzielenia tej działki istniał pomost na wysokości obecnej działki nr [...](3). Widać to na zdjęciach lotniczych załączonych przez organ do akt. WINB dokonał również analizy zdjęć bezpośrednio w systemie informacji przestrzennej powiatu [...]. Ze zdjęć wykonanych w roku 2005 wynika, że na wysokości działki nr [...](2) istnieje długi pomost o prostym kształcie (litera "I"). Ze zdjęć z roku 2010 wynika natomiast, że jest pomost o kształcie objętym niniejszym postępowaniem (litera "U"). W tej sytuacji WINB uznał, że ocena okresu powstania pomostu objętego postępowaniem dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa i należy przyjąć, że faktycznie powstał on w okresie 2005-2010. Powyższe dane są wystarczające, aby wdrożyć procedurę legalizacyjną w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) – dalej: "P.b."., a nie uproszczoną. Pierwszym elementem jest wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych i pouczenie o możliwości złożenia wniosku o legalizację i wskazanie wysokości ewentualnej opłaty legalizacyjnej.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.) – dalej jako: "k.p.a.", poprzez przeprowadzenie wadliwej kontroli instancyjnej, co skutkowało utrzymaniem w mocy postanowienia organu I instancji;
- - art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w wyniku czego organy uznały, że pomost został wybudowany po 2005 r., co skutkowało wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w stosunku do całości pomostu i rozpoczęcia procedury legalizacji z art. 48 p.b., podczas gdy pomost został wybudowany ok. 2000 r.;
- - art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy pomost został wybudowany ok. 2000 r. i powinno być prowadzone uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, że pomost został wybudowany w obecnym kształcie w okresie 1999 r. – 2000 r., gdyż w 1997 r. dostała wraz z mężem propozycję nieodpłatnej rozbiórki pomostu i uporządkowania brzegu przy ośrodku [...]. Stalowe elementy tego pomostu zostały wykorzystane do budowy pomostu na działce nr 170 i w 2000 r. ostatecznie zakończyła się budowa pomostu. W kolejnych latach pomost był remontowany, bowiem wysoki poziom wody powodował konieczność wymiany poszycia pomostu. Skarżąca podniosła, że na zdjęciu z 2006 r. widać, że pomost był już wybudowany, również na filmie z 2006 r. widać wybudowany w całości pomost.
Ponadto z zeznań świadków wynika, że pomost miał kształt litery "U" przed 2005 r. Skarżąca wskazała także, iż skoro z ustaleń organu wynika, że pomost w kształcie litery "I" istniał już w 2005 r., to legalizacji w oparciu o art. 48 P.b. powinna podlegać jedynie część pomostu, wybudowana, w ocenie organu, w 2005 -2010 r.
W odpowiedzi na skargę, WINB podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ wyjaśnił, że ze zdjęć lotniczych z 2005 r. wynika, że na wysokości działki [...](2) były dwa pomosty o kształcie litery "I". Obiektów tych już nie ma, gdyż zostały zastąpione aktualnie istniejącym pomostem w kształcie litery "U", który stanowi jedną całość konstrukcyjnie i funkcjonalnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie organów nadzoru budowlanego wydane na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 3 p.b., mocą którego wstrzymano skarżącej samowolnie wykonywane roboty budowlane obejmujące budowę pomostu na działce nr [...](2) oraz poinformowano o przysługującej możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego.
Zgodnie z zasadą zawartą w art. 28 ust. 1P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei z art. 29 ust. 1 pkt 8 p.b. wynika, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m. Pomost, co do którego toczy się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego, ma wymiary większe niż 25 m (14 m, 8,80 m, 15,96 m łącznie daje 38,76 m), a zatem na jego budowę było wymagane pozwolenie.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że pomost przy działce nr [...](2) został wybudowany bez uzyskania pozwolenia na budowę. Kwestią sporną jest data wybudowania tego pomostu. Według skarżącej, prace przy budowie pomostu zakończyły się w 2000 r. Z kolei według ustaleń organów obu instancji, pomost powstał w okresie 2005-2010 r.
Dokonując analizy akt sprawy, tut. Sąd uznał, że zasadne jest stanowisko organów nadzoru, iż przedmiotowy pomost przy działce [...](2) powstał w latach 2005-2010.
Z dołączonych do akt ortofotomap wynika, że w 1997 r. na wysokości obecnej działki nr [...](3), a nie [...](2), istniał pomost w kształcie litery "I". Na ortofotomapie z 2005 r. widoczny jest już pomost na wysokości dz. nr [...](2) od strony północnej w kształcie litery "I" i mniejszy od strony południowej w kształcie litery "I". Dopiero na ortofotomapie z 2010 r. widoczny jest pomost w kształcie litery "U", odpowiadający kształtowi obecnie istniejącego pomostu.
Skoro zatem skarżąca wybudowała pomost bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 2005-2010, zasadnie organ nadzoru wszczął postępowanie w trybie art. 48 p.b. Wstrzymanie robót budowlanych i pouczenie o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego przez PINB było obligatoryjne. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
- 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
- 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.).
Mając powyższe rozważania na uwadze, w ocenie Sądu, wydane w sprawie postanowienia są zgodne z prawem. Organy, prowadząc postępowanie, podjęły wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Ustalone w sprawie okoliczności nie budzą wątpliwości Sądu i jednocześnie wskazują, że w rozważanym wypadku, wbrew zarzutom skargi, zasadne było zastosowanie trybu przewidzianego w art. 48 P.b. Sąd stwierdził ponadto, że przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające odpowiadało wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a. W motywach postanowień sporządzonych zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., organy czytelnie wyjaśniły przyczyny natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o ich podjęciu. Sąd nie dopatrzył się również uchybień, które mogłyby spowodować uchylenie postanowień z innych przyczyn.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.