Uzasadnienie
J. K., pismem z dnia 25 czerwca 2003 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wszczęcie postępowania w sprawie budowy sieci wodnej i kanalizacyjnej na działce nr "[...]" w I. gmina O. informując, iż przedmiotowa działka jest jego własnością, a wskazaną inwestycję wykonano bez jego zgody. W załączeniu przedłożył decyzję Starosty O. z dnia "[...]"lutego 2003 r. nr "[...]", wydaną w trybie art. 150 i art. 151 § l pkt 2 w zw. z art. 145 § l pkt 4 kpa, orzekającą o uchyleniu własnej decyzji nr "[...]" z dnia "[...]"maja 2000 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej na rzecz Urzędu Gminy pozwolenia na budowę sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej tłoczno - grawitacyjnej I. w części dotyczącej budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej przebiegającej przez teren działki nr "[...]" w I., gmina O. Starosta uchylając własną decyzję we wskazanej części podał, że J. K. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu (art. 145 § l pkt 4 kpa) dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę opisanej sieci, przebiegającej m.in. przez działkę stanowiącą jego własność.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 5 sierpnia 2003 r. zawiadomił J. K. i Urząd Gminy, że w dniu 25 czerwca 2003 r. zostało wszczęte, na wniosek J. K., postępowanie administracyjne w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na działce Nr "[...]" w I., gm. O. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]"sierpnia 2003 r., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 106, poz.1126, z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, nakazano Urzędowi Gminy rozbiórkę sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej wybudowanej na działce Nr "[...]" w I., gm. O., stanowiącej własność J. K. Na skutek wniesienia odwołania od powyższej decyzji przez Wójta Gminy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]"października 2003 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wywodził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące zastosowanie restrykcji z art. 48 ustawy Prawo budowlane, z tego względu, że w czasie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych inwestor posiadał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, co oznacza, że nie może być mowy o samowoli budowlanej. Przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy zalecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]"grudnia 2003 r. nr "[...]", wydaną z powołaniem się na art. 105 § l kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na działce Nr "[...]" w I., gm. O. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał m.in., że inwestor wystąpił w dniu 17 stycznia 2003 r. do Starostwa Powiatowego z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie obiektu "Kanalizacja sanitarna w miejscowości I.", a Starostwo Powiatowe nie wniosło w ustawowym terminie sprzeciwu w powyższej sprawie.
Ponadto wskazano, iż rozpatrując sprawę ponownie zważono, że istotnym jest fakt posiadania w czasie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, wobec czego wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji po wykonaniu robót nie powinno powodować negatywnych skutków dla inwestora. Organ I instancji stwierdził, iż w oparciu o dokumenty dołączone do dokonanego W skardze, wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, J. K. ponowił argumentację prezentowaną w odwołaniu i opisał dotychczasowy przebieg sprawy nawiązując m.in. do kasatoryjnej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]"października 2003 r., w której zalecono organowi I instancji' przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 51 ustawy Prawo budowlane. Według skarżącego zawarte w decyzji organu I instancji stwierdzenie, ze inwestor wystąpił z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, a Starostwo nie wniosło w ustawowym terminie sprzeciwu, jest niezgodne z prawdą, gdyż decyzja - pozwolenie na budowę ("[...]") w punkcie 5 zobowiązywała inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Skarżący podniósł, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie biorąc pod uwagę, że naruszono przepisy ustawy Prawo budowlane, a także nie zastosowano się do zaleceń nakazujących przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego.
Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał nadto, że za umorzeniem postępowania w rozpoznawanej sprawie przemawiają również aspekty społeczne, czyli dobro mieszkańców wsi I. W ocenie organu administracji straty poniesione przez skarżącego mogą być niewspółmierne z kosztami społecznymi związanymi z rozbiórką sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji.
Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Sąd uznał, iż nie odpowiadają one prawu, co skutkować musiało ich uchyleniem.
Organy nadzoru budowlanego przyjmując, że w mniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 105 § l kpa, uznały, że przesłanką rozstrzygającą o bezprzedmiotowości postępowania (wszczętego na wniosek J. K.) w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na działce stanowiącej własność skarżącego, jest fakt, że w czasie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych inwestor posiadał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, a to z kolei powoduje, że wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji po wykonaniu robót nie powinno powodować negatywnych skutków dla inwestora. Dodatkowo organ I instancji podnosił, iż inwestor - Urząd Gminy wystąpił do Starostwa Powiatowego z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu
"Kanalizacja sanitarna w miejscowości I.", a Starostwo Powiatowe nie wniosło w ustawowym terminie sprzeciwu w powyższej sprawie.
Oceniając argumentację organów orzekających w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, iż faktycznie w dniu 17 stycznia 2003 r. Starosta otrzymał wniosek inwestora o wskazanej wyżej treści, jednakże w aktach tych brak jest dowodów wskazujących, że inwestorowi udzielono pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, a taki warunek zawierała decyzja Starosty z dnia "[...]"maja 2000 r., nr "[...]" zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę omawianej inwestycji. Wątpliwe jest zatem czy przedmiotowa inwestycja zakończona została w sensie prawnym.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż słuszne jest co do zasady stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, znajdujące zresztą poparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie można traktować inwestora jako popełniającego samowolę budowlaną, jeśli prowadził roboty budowlane w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona. Jednak w takiej sytuacji należy mieć także na uwadze, że wobec uchylenia pozwolenia na budowę, tak jak to się stało w niniejszej sprawie, na powiatowym inspektorze nadzoru budowlanego spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, gdyż organ ten musi ustalić obowiązki, jakie winien wykonać inwestor w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w przypadku braku możliwości doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, może nakazać rozbiórkę obiektu lub jego części.
W przypadku bowiem kiedy nie ma decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, bo decyzja ostateczna została uchylona i brak jest także decyzji dotyczącej legalizacji obiektu budowlanego, to obiekt taki nie odpowiada przepisom Prawa budowlanego. Ponadto jeśli J. K. podnosił w odwołaniu, że projekt budowlany był "dużym odstępstwem od warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ustalonych decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]"lutego 2000 r., to obowiązkiem organu II instancji było odnieść się do tych twierdzeń w uzasadnieniu swej decyzji.
Trafnie wskazuje skarżący na niekonsekwentne postępowanie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wobec organu pierwszej instancji. Skoro określone uchybienia organu pierwszej instancji legły u podstaw rozstrzygnięcia z "[...]"października 2003 r., nr "[...]", a których nie usunięto w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, należało wymagać od tegoż organu rzetelnego wykonania swych zaleceń, zaś przede wszystkim, postępowania zgodnego z przepisami Prawa budowlanego.
Reasumując stwierdzić należy, iż organy nadzoru budowlanego błędnie zastosowały przepis art. 105 § l kpa kwalifikując niniejszą sprawę jako bezprzedmiotową, zamiast rozstrzygnąć ją co do istoty.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ustalić jednoznacznie datę daty wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem postanowień art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, póz. 718).
Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił skargę i w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji wyroku) podjęte zostało na podstawie art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.