Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że P. B. w dniu 18 marca 2013r. złożył w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w A wniosek o wydanie orzeczenia dla celów korzystania z ulg i uprawnień w oparciu o orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2002r. o całkowitej niezdolności do pracy.
Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał w dniu 19 marca 2013r. orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień. Odwołanie od ww. orzeczenia wniósł P. B. Następnie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania od orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu "[...]".
Skargę na ww. postanowienie wywiódł P. B.. Strona skarżąca zarzuciła m.in., że zaskarżone postanowienie jest niekonstytucyjne, ponieważ narusza konstytucyjna zasadę dwuinstancyjności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na treść art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia "[...]" Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, którym to aktem stwierdzono niedopuszczalność wniesienia odwołania od orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu "[...]".
Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.), osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5 (orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
Na gruncie niniejszej sprawy wnioskodawca przedłożył w dniu 18 marca 2013r. w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień - w postaci korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, spełnienia przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym i prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju - w oparciu o orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2002r. o całkowitej niezdolności do pracy.
W postępowaniu w sprawach, o których mowa we wspomnianym art. 5a ust. 1, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym: stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i 62; wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów (art. 5a ust. 2).
Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ma prawo żądać od właściwych organów rentowych udostępnienia kopii orzeczeń, o których mowa w ust. 1, a organy te są obowiązane do ich udostępniania. (ust. 3). Przepis ten w ust. 4 stanowi, że od orzeczenia, o którym mowa w ust. 2, nie służy odwołanie.
Zwrócić także należy uwagę na § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.), z którego wynika, że powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły wydają odpowiednio orzeczenia o:
- 1) niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia;
- 2) stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia;
- 3) wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5 i 62 ustawy, zwane dalej "orzeczeniami o wskazaniach do ulg i uprawnień".
Ponadto stosownie do § 19 ust. 3 pkt 2d rozporządzenia wojewódzki zespół, w składzie:
przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego członek zespołu wydają postanowienia w sprawie o niedopuszczalności odwołania.
Wydane w niniejszej sprawie przez organ I instancji orzeczenie jest aktem, o jakim mowa w art. 5a ust. 2 oraz w § 2 pkt 3 rozporządzenia. Przepis § 13 ust. 3 tego rozporządzenia w sposób wyczerpujący wymienia elementy orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Z przepisu tego wynika, że jednym z elementów, które powinno owo orzeczenie zawierać, jest stopień niepełnosprawności (§ 13 ust. 3 pkt 8). Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w art. 3 ustala trzy stopnie niepełnosprawności. Warto również wskazać na § 13 ust. 3 pkt 14 rozporządzenia, zgodnie z którym orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień zawiera pouczenie o nieprzysługującym odwołaniu. Sporne orzeczenie zawiera stosowne pouczenie w tym zakresie.
Przepis art. 5a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, będący przepisem szczególnym w stosunku do przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, normuje możliwość zaskarżenia orzeczenia wydanego przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przedmiocie wskazań do ulg i uprawnień, jednoznacznie i bezsprzecznie wyłączając możliwość jego zaskarżenia. Zgodnie z powyższym, wyłączona jest także możliwość zaskarżenia zawartego w orzeczeniu jakiegokolwiek elementu tego orzeczenia wymienionego w § 13 ust. 3 rzeczonego rozporządzenia.
Dostrzec również należy, że wnioskodawca złożył wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień - w postaci m.in. prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, do czego stosuje się unormowania ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001r., Nr 71, poz., 734). Zgodnie ze zdaniem drugim art. 5 ust. 3 tej ustawy o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W kwestii tej stosowne organy orzekają zatem w trybie wspomnianej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.
Na marginesie zasadnym jest zauważyć, że gdyby wnioskodawca złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a organ I instancji orzekłby również o wskazaniach do ulg i uprawnień (zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów), to wówczas skarżący mógłby zaskarżyć taki akt do organu II instancji, a następnie do sądu powszechnego. Stosownie bowiem do art. 6c ust. 8 ustawy od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie wydał. Przepis ten zatem stwarza możliwość wniesienia odwołania w trybie przewidzianym w ustawie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, o ile wojewódzki zespół orzekał w II instancji w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Nie dotyczy to jednak orzeczenia w przedmiocie wskazań do ulg i uprawnień, gdyż możliwość zaskarżenia takiego orzeczenia została wyłączona przez przywołany wyżej przepis szczególny w postaci art. 5a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.