Uzasadnienie
W zaskarżonym postanowieniu starszy referendarz sądowy wskazał, że postanowieniem z 10 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę D. K. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z "[...]" r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z "[...]" r. o wymierzeniu skarżącemu kary z tytułu urządzania gier hazardowych. Postanowienie to stało się prawomocne 30 października 2018 r. Starszy referendarz sądowy wyjaśnił, że stosownie do art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustawodawca w sposób wyraźny określił więc ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia.
Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd. W związku z tym referendarz uznał za zbędne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie i na podstawie art. 249a p.p.s.a. postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umorzył.
W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw na to postanowienie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na błędnym ustaleniu faktycznej sytuacji materialnej skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zawartemu w sprzeciwie wywodowi na temat sytuacji materialnej skarżącego, referendarz sądowy nie oceniał w ogóle możliwości finansowych skarżącego, uznając prawidłowo za zbędne rozstrzyganie o zwolnieniu skarżącego od wpisu od skargi prawomocnie odrzuconej.
Prawo pomocy polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc, chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacji, gdy wykaże, że pokrycie kosztów postępowania przed sądem, a więc skorzystanie z prawa do sądu, doprowadziłoby do uszczerbku środków niezbędnych do koniecznego utrzymania, czyli uniemożliwiło egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W rozpatrywanym przypadku skarżący nie musi uiszczać wpisu od skargi, o zwolnienie którego się zwraca, gdyż skarga została prawomocnie odrzucona. Mimo doręczenia skarżącemu w dniu 22 października postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia skarżący nie podjął żadnych kroków prawnych, aby je zaskarżyć, czy wzruszyć.
Postanowienie o odrzuceniu skargi jest prawomocne od dnia 30 października 2018 r. Bezcelowy jest więc wniosek skarżącego o zwolnienie od wpisu od skargi. Z powołanego art. 243 § 1 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd.
Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Z powyższych względów Sąd orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.