Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 731-733/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skarg M.D., D.D. i S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję.
W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku S.D. złożyła na urzędowym formularzu wniosek z dnia 19 grudnia 2007 r. o ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu powołała się na niskie dochody 4-osobowej rodziny i związane z tym kłopoty finansowe. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką oraz dwojgiem rodzeństwa. Do majątku rodziny należy mieszkanie "[...]". Źródłami jej dochodu są wynagrodzenie za pracę matki oraz zaliczki alimentacyjne, stypendia i zasiłek rodzinny rodzeństwa.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 24 grudnia 2007 r. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca, reprezentowana przed Sądem przez pełnomocnika, przedłożyła pismo procesowe z dnia 27 stycznia 2008 r., w którym udzieliła dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej rodziny. Do przedmiotowego pisma, załączone zostały ponadto kserokopie dokumentów potwierdzających m.in. wysokość osiąganego przez rodzinę dochodu i ponoszonych niektórych wydatków, wysokość zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r.
Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Zgodnie natomiast z art. 262 powołanej ustawy, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że poniesienie tych kosztów pogorszy sytuację materialną strony.
Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Stosownie do art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona zobowiązana jest bowiem co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić zatem oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie oraz rodziny i dopiero gdy oszczędności poczynione w ten sposób okażą się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa, szczególnie w sytuacji, gdy z tej pomocy już wcześniej korzystała. Jeżeli zatem strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności zaś posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania.
W niniejszej sprawie, dochód 4-osobowej rodziny skarżącej nie należy wprawdzie do wysokich, jednakże z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że generalnie jest on wystarczający nie tylko na pokrycie kosztów jej utrzymania, ale również na poczynienie określonych oszczędności. "[...]". Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że mimo okresowych trudności finansowych, środki pieniężne, jakimi dysponuje rodzina skarżącej dają realną możliwość poczynienia oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika w niniejszej sprawie, tym bardziej, że jest to jedyny koszt, jaki skarżąca musiałaby ponieść w tym postępowaniu, decydując się na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku uchylającego zaskarżoną przez nią decyzję. Wprawdzie z wnioskami o ustanowienie adwokata (sygn. akt II SA/Ol 731-732/07) wystąpili również brat i siostra skarżącej, z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe, jednakże przyjęto, że w sytuacji, gdy w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 731-733/07 Sąd wydał jeden wyrok, rodzeństwo obciąży koszt sporządzenia tylko jednej skargi kasacyjnej.
W konsekwencji, pomimo generalnie trudnej sytuacji materialnej rodziny skarżącej, w oparciu o przedłożone wyciągi z rachunku bankowego uznano, że środki pieniężne, którymi aktualnie dysponuje jej rodzina pozwalają zgromadzić oszczędności na pokrycie wskazanego kosztu postępowania sądowego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.