Uzasadnienie
Decyzją z [...] r., Prezydent [...] (dalej: "organ pierwszej instancji"), zmienił własną decyzję z [...] r. wydaną wobec E.K. (dalej: "Skarżąca") w sprawie odpłatności za pobyt skarżącej w Domu Pomocy Społecznej [...] (dalej: "DPS") w ten sposób, że ustalił odpłatność strony za pobyt w DPS w wysokości 1.381,20 zł miesięcznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania Skarżącej od ww. decyzji, decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Następnie, decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji zmienił decyzję z [...] r. i ustalił odpłatność Skarżącej za pobyt w DPS od 1 kwietnia 2020 r. w wysokości 1.445,80 zł miesięcznie.
Pismem z 9 czerwca 2020 r., Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z [...] r. i z [...] r.
Postanowieniem z [...] r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. Kolegium podniosło, że decyzja ta została doręczona Skarżącej 13 maja 2019 r., natomiast odwołanie od tej decyzji wniesiono 9 czerwca 2020 r. Zgodnie zaś z art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", odwołanie mogło być wniesione najpóźniej 27 maja 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 2 marca 2021 r., II SA/Ol 927/20, po rozpoznaniu skargi Skarżącej od ww. postanowienia Kolegium, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wyjaśnił, że skoro pismem z 23 maja 2019 r. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z [...] r., które zostało rozpoznane przez Kolegium decyzją z [...] r., to Skarżącej nie przysługiwało ponowne odwołanie od ww. decyzji. Wobec tego, odwołanie zawarte w piśmie z 9 czerwca 2020 r., jako kolejne odwołanie od tej samej decyzji, w świetle przepisów postępowania administracyjnego było niedopuszczalne. W sprawie zaistniała więc przesłanka do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, nie zaś, jak uznał organ odwoławczy, uchybienia terminu do jego wniesienia.
Postanowieniem z [...] r. Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania Skarżącej z 9 czerwca 2020 r. od decyzji z [...] r.
Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu, że w art. 134 k.p.a. przewidziano przedmiotowe i podmiotowe przesłanki niedopuszczalności odwołania. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia, a także brak możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Z kolei przesłanki podmiotowe to takie, które odnoszą się do wniesienia środka odwoławczego przez nieuprawniony podmiot. Stwierdziło, że Skarżąca pismem z 23 maja 2019 r. złożyła odwołanie od decyzji z [...] r. w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS, które zostało rozpoznane przez Kolegium decyzją z [...] r. Nie budzi zatem wątpliwości, że Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w ustawowym terminie i zostało ono rozstrzygnięte merytorycznie przez organ odwoławczy.
Tym samym, Skarżącej nie przysługiwało ponowne odwołanie od decyzji z [...] r., gdyż nie można skutecznie wnieść drugiego odwołania od tej samej decyzji, w sytuacji gdy zapadło już rozstrzygnięcie co do pierwszego odwołania. Kolegium stwierdziło, że odwołanie zawarte w piśmie z 9 czerwca 2020 r., jako kolejne odwołanie od tej samej decyzji, było niedopuszczalne.
W złożonej skardze Skarżąca przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego i sądowego w sprawie. Zarzuciła, że sprawa nie została przekazana właściwemu organowi i do dnia złożenia skargi nie została rozpoznana sprawa odpłatności za jej pobyt w DPS. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację tam przedstawioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podnieść, że niniejsza sprawa była przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 2 marca 2021 r.,
II SA/Ol 927/20, po rozpoznaniu skargi Skarżącej od postanowienia Kolegium z [...] r., uchylił zaskarżone postanowienie. Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z cytowanego przepisu wynika, że zarówno organy, jak i sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Oznacza to, że nie mogą one formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 r., I GSK 940/09).
Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji.
Z uwagi na powyższe, skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
Zaznaczyć należy, że ocena prawna może odnosić się do przepisów prawa materialnego i procesowego. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły, immanentny związek. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. może w związku z tym polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające, bądź niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z 21 października 2021 r., II GSK 1261/21).
Omawiany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., II FSK 353/16).
Biorąc pod uwagę wiążący charakter ww. wyroku, rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ odwoławczy wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku. Wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku. Zatem, ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania.
Podkreślić również należy, że w wyroku z 2 marca 2021 r., II SA/Ol 927/20, Sąd wprost stwierdził, że Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z [...] r. w ustawowym terminie i zostało ono rozstrzygnięte merytorycznie przez organ odwoławczy, a tym samym nie przysługiwało jej ponowne odwołanie od tej decyzji. Wyjaśnił, że nie można skutecznie wnieść drugiego odwołania od tej samej decyzji, w sytuacji gdy zapadło już rozstrzygnięcie co do pierwszego odwołania. Sąd ocenił, że odwołanie od ww. decyzji, zawarte w piśmie skarżącej z 9 czerwca 2020 r., jako kolejne odwołanie od tej samej decyzji w świetle obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne. Tym samym, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do stwierdzenia niedopuszczalności tego odwołania, nie zaś, jak uznał organ odwoławczy, uchybienia terminu do jego wniesienia.
Realizując wytyczne Sądu, Kolegium zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącej z 9 czerwca 2020 r. od decyzji organu pierwszej instancji z [...] r.
Prawidłowo Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zgodnie z art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, gdy wystąpią przyczyny przedmiotowe, obejmujące przypadki braku przedmiotu zaskarżenia lub braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji, albo przesłanki podmiotowe, odnoszące się do wniesienia środka odwoławczego przez nieuprawniony podmiot. Zasadnie też oceniło, że skoro Skarżąca złożyła odwołanie z 23 maja 2019 r. od decyzji organu pierwszej instancji z [...] r. w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS, które zostało rozpoznane przez Kolegium decyzją z [...] r., to nie przysługiwało Jej prawo do wniesienia kolejnego odwołania od tej decyzji. Przepisy k.p.a. nie przewidują bowiem możliwości skutecznego wniesienia drugiego odwołania od tej samej decyzji, jeżeli organ odwoławczy wydał już rozstrzygnięcie w sprawie z pierwszego odwołania. W konsekwencji, prawidłowo Kolegium stwierdziło, że odwołanie z 9 czerwca 2020 r., jako kolejne odwołanie od tej samej decyzji, było niedopuszczalne w myśl art. 134 k.p.a.
Wyjaśnić Skarżącej należy, że w opisanej sytuacji Kolegium nie mogło przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy odpłatności za pobyt Skarżącej w DPS.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.