Uzasadnienie
Decyzją z "[...]", wydaną z upoważnienia Prezydenta O. przez Kierownika ds. Usług Opiekuńczych, Domów Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 106 ust. 5 i 3b, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity na dzień wydania decyzji -Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej jako: u.p.s.), zmieniono decyzję z "[...]" wydaną wobec E. K. (dalej jako: strona lub skarżąca) w sprawie odpłatności za pobyt strony w Domu Pomocy Społecznej przy ul. W. "[...]" w S. (dalej jako: DPS) w ten sposób, że ustalono odpłatność strony za pobyt w DPS w wysokości 1.381,20 zł miesięcznie.
Pismem z 23 maja 2019 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: Kolegium, organ odwoławczy lub organ II instancji) orzeczeniem z "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy w całości.
Decyzją z "[...]" organ I instancji zmienił decyzję z "[...]" zmienioną decyzją z "[...]" w sprawie odpłatności za pobyt strony w DPS w ten sposób, że ustalił odpłatność strony za pobyt w wymienionej placówce od 1 kwietnia 2020 r. w wysokości 1445,80 zł miesięcznie.
Pismem z 9 czerwca 2020 r., które wpłynęło do organu I instancji 10 czerwca 2020 r., strona złożyła odwołanie zarówno od decyzji z "[...]", jak i od decyzji z "[...]".
Postanowieniem z "[...]" Kolegium, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz.256, dalej jako: k.p.a.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z "[...]". W uzasadnieniu podniesiono, że z akt sprawy wynika, że decyzja ta została odebrana przez stronę 13 maja 2019 r., co wymieniona poświadczyła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Natomiast odwołanie od tej decyzji strona wniosła 9 czerwca 2020 r., jednocześnie z odwołaniem od decyzji z "[...]". Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzja została prawidłowo doręczona stronie 13 maja 2019 r., a zatem odwołanie mogło być wniesione najpóźniej 27 maja 2019 r. Tymczasem zostało ono wniesione ponad rok po upływie terminu do jego wniesienia. Jednocześnie strona nie złożyła prośby o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, w której uprawdopodobniłaby, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe rozstrzygnięcie, podnosząc, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie, kwestionując zasadność wydanych do tej pory decyzji i postanowień. Podniosła, że Kolegium ponownie rozpoznało wniesione przez nią odwołanie, podczas gdy decyzja w tej kwestii została wydana "[...]". Podała, że w DPS korzysta jedynie z noclegu i wyżywienia, zaś wszystkie czynności wykonuje przy sobie sama. Podniosła, że jest zdrowa i jej dalszy pobyt w DPS jest nieuzasadniony. Podkreśliła również, że nie zgadza się na dokonywanie potrąceń z otrzymywanej przez nią renty rodzinnej na poczet kosztów jej pobytu w DPS.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Wyjaśniono, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę okoliczności, że złożone w terminie odwołanie od decyzji z "[...]" zostało rozpatrzone przez Kolegium, które decyzją z "[...]" utrzymało ją w całości w mocy. W związku z tym, od decyzji tej nie przysługiwało stronie prawo do ponownego wniesienia odwołania i należało stwierdzić niedopuszczalność jego wniesienia a nie uchybienie terminu do jego wniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej wskazanych.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium stwierdzające, że odwołanie skarżącej od decyzji z "[...]" w sprawie odpłatności za pobyt w DPS zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Kolegium wskazało, że decyzja z "[...]" została doręczona skarżącej 13 maja 2019 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 27 maja 2019 r. W tej sytuacji odwołanie wniesione przez skarżącą pismem z 9 czerwca 2020 r. zostało uznane za wniesione po upływie terminu do jego wniesienia.
Należy zatem wyjaśnić, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 15 k.p.a.). Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a.). Podkreślenia wymaga, że postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie ma charakteru merytorycznej oceny rozstrzygnięcia sprawy, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie nie może zostać rozpoznane (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 57/20, LEX nr 3035743).
Tym samym, w przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a., sąd ten bada jedynie, czy organ wykazał w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, że zachodziła w sprawie niedopuszczalność odwołania lub czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 353/20, LEX nr 3037346).
Należy zauważyć, że art. 134 k.p.a. rozróżnia niedopuszczalność odwołania od uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Są to dwie odrębne instytucje procesowe. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności winien zatem ustalić w postępowaniu wstępnym, tj. poprzedzającym merytoryczne rozpoznanie sprawy, kwestię dopuszczalności odwołania, a następnie zachowania terminu do jego wniesienia. Przy czym, na tle przepisu art. 134 k.p.a. wyróżnia się przedmiotowe oraz podmiotowe przesłanki niedopuszczalności odwołania. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia, a także brak możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji.
Z kolei przesłanki podmiotowe to takie, które odnoszą się do wniesienia środka odwoławczego przez nieuprawniony podmiot (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 265/20, LEX nr 3025604; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 576/14, dostępne w CBOSA).
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżąca pismem z 23 maja 2019 r. złożyła odwołanie od decyzji z "[...]" w sprawie ustalenia wysokości odpłatności skarżącej za pobyt w DPS, które zostało rozpoznane przez Kolegium decyzją z "[...]". Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji w ustawowym terminie i zostało ono rozstrzygnięte merytorycznie przez organ odwoławczy. Tym samym, skarżącej nie przysługiwało ponowne odwołanie od decyzji z "[...]". Nie można bowiem skutecznie wnieść drugiego odwołania od tej samej decyzji, w sytuacji, gdy zapadło już rozstrzygnięcie co do pierwszego odwołania.
Należy zatem stwierdzić, że odwołanie od decyzji z "[...]", zawarte w piśmie skarżącej z 9 czerwca 2020 r., jako kolejne odwołanie od tej samej decyzji w świetle obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne. Tym samym, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do stwierdzenia niedopuszczalności tego odwołania, nie zaś, jak uznał organ odwoławczy, uchybienia terminu do jego wniesienia.
W świetle powyższych rozważań, stanowisko zaprezentowane przez Kolegium w zaskarżonym postanowieniu należy uznać za błędne. Organ II instancji nie uwzględnił bowiem okoliczności, że w związku z tym, że jest to kolejne odwołanie złożone przez skarżącą od tej samej decyzji, zachodzą podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w rozumieniu art. 134 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.