Uzasadnienie
D. S. (dalej jako: "skarżąca", "strona") wniosła do WSA w Olsztynie skargę na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB") z dnia 27 lipca 2023 r. w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanych na działce nr [...] w miejscowości [...] gm. [...] obiektów budowalnych: domku typu holenderskiego z tarasem zadaszonym, wiatą konstrukcji drewnianej pokrytej blachodachówką, drewnianego budynku gospodarczego oraz drewnianego wc. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku podano, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki w postaci rozbiórki obiektów, co narazi skarżącą na znaczne szkody finansowe. Podniosła, że z uwagi na okres oczekiwania na rozprawę, który nie przekroczy zapewne kilku miesięcy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie będzie miało negatywnego oddziaływania na środowisko oraz porządek urbanistyczny, a jednocześnie uchroni przed pyrrusowym zwycięstwem, albowiem w przypadku wygranej skargi decyzja ta byłaby już wykonana.
W odpowiedzi na skargę Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Stwierdzono, że organ nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej jako: "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Jak wynika z ww. przepisu, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji przez sąd jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca posłużył się więc w tym przepisie pojęciami, których nie zdefiniował i których zdefiniowanie nie jest możliwe w ogólności. Wobec tego, ocena, czy przesłanki te występują w danej sprawie, wymaga od sądu wnikliwej oceny w każdym indywidualnym przypadku.
W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 oraz postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).
Z kolei "trudne do odwrócenia skutki" to takie skutki faktyczne lub prawne, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, CBOSA).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wykonanie nałożonego na skarżącą obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanych na działce nr [...] w miejscowości [...] gm. [...] obiektów budowalnych: domku typu holenderskiego z tarasem zadaszonym, wiatą konstrukcji drewnianej pokrytej blachodachówką, drewnianego budynku gospodarczego oraz drewnianego wc. narazi stronę na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody materialnej i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie rozbiórki wiąże się bowiem z koniecznością pokrycia przez skarżącą kosztów prac rozbiórkowych oraz – w razie stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji i braku podstaw do dokonania rozbiórki – z pokryciem kosztów odbudowy obiektu (por. postanowienie NSA z 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 59/17, CBOSA).
Ponadto w przypadku uwzględnienia skargi i ustalenia, że istnieje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji w przedmiocie rozbiórki, powstaje problem powrotu do stanu sprzed wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie zwraca uwagę, że rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy, może spowodować, iż udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa będzie wyłącznie iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 czy postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1099/14, CBOSA).
W ocenie tutejszego Sądu skarżąca wykazała prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazując na trudność w odwróceniu konsekwencji wykonania spornego obowiązku. Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy zaszła konieczność udzielenia ochrony tymczasowej, na czas postępowania sądowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.