Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 996/15, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówił przyznania A. K. prawa pomocy. Stwierdził że strona mimo wezwania, nie przedłożyła wszystkich żądanych wyciągów z rachunku bankowego oraz nie wyjaśniła czy jest właścicielem samochodu, czym uniemożliwiła ocenę swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej. Powyższe zaniechanie wykluczyło możliwość przyznania prawa pomocy.
W złożonym na to postanowienie sprzeciwie oraz piśmie uzupełniającym skarżący wyjaśnił, że nie posiada środków finansowych na rachunku bankowym, gdyż cały dochód przeznaczany jest na bieżąca konsumpcję. Wyjaśnił, że jest w takim wieku, że nie zna się na komputerach i kartach płatniczych a rachunki opłaca w sklepie. Na jedno wspólne konto wpływa tylko emerytura jego żona i jest to jedyny ich dochód.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd - jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.
Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3 tegoż przepisu). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Z treści art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Wskazać należy, że przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
W rozpatrywanej sprawie, skarżący, w ocenie Sądu, spełnił ustawowe przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów wynika, że jest on osobą niepełnosprawną. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a na dochód rodziny składają się: zasiłek skarżącego dla opiekuna i emerytura jego żony w łącznej kwocie 1.833 zł. Jedyny majątek małżonków stanowi mieszkanie o pow. 60 m². Skarżący podał, że stałe miesięczne opłaty wynoszą przeciętnie ponad 750 zł, a ponadto małżonkowie ponoszą wydatki na zakup leków, koniecznych dla skarżącego i jego żony. Podał, że nie korzystają z żoną ze świadczeń pomocy społecznej i z innych instytucji.
W ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że posiadany dochód nie jest wystarczający do utrzymania dwuosobowej rodziny i poniesienia kosztów związanych z wniesioną w niniejszej sprawie skargą, w szczególności do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, ale także do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.