Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Op 168/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę E. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z uwagi na wniesienie skargi po przepisanym terminie.
Postanowienie to wraz z uzasadnieniem na piśmie zostało przesłane na adres podany w skardze i doręczone w dniu 16 maja 2017 r. dorosłemu domownikowi skarżącej – M. W. W związku z wnioskiem skarżącej z dnia 26 maja 2017 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu postanowieniem z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 168/17, ustanowił skarżącej radcę prawnego, którym przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu wyznaczona została radca prawny S. R. Informacja Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu o osobie pełnomocnika zawarta została w piśmie z dnia 12 lipca 2017 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 14 lipca 2017 r.
W dniu 20 lipca 2017 r. ustanowiona z urzędu pełnomocniczka złożyła do tut. Sądu zażalenie na postanowienie z dnia 8 maja 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku wskazała na orzecznictwo dotyczące terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1795/14. Stwierdziła, że pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 12 lipca 2017 r. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu, odebrała w dniu 17 lipca 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Na zasadzie art. 194 § 1 pkt 1a i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., zażalenie na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadku wniesienia jej po terminie (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu siedmiodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis postanowienia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do wniesienia zażalenia niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Podkreślenia wymaga, że termin, o którym mowa w art. 194 § 2 P.p.s.a., jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie zażalenia i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.
W rozpoznawanej sprawie przyczyną, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, była wola skorzystania przez skarżącą z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia zażalenia. W sytuacji zatem, gdy skarżąca pomoc tę uzyskała, ustanie przyczyny uchybienia terminu związane jest ściśle z chwilą powzięcia wiadomości przez radcę prawnego wskazanego przez samorząd radcowski o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. Dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest więc dzień, w którym pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji i miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść zażalenie.
Jak wynika z przedłożonej dokumentacji, doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu 16 maja 2017 r. do rąk dorosłego domownika skarżącej. Doręczenie to należało uznać za skuteczne w świetle art. 72 §1 P.p.s.a., który przewiduje możliwość doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu. W związku z tym termin do wniesienia zażalenia rozpoczął bieg w dniu 17 maja 2017 r. i upłynął z dniem 23 maja 2017 r. Według oświadczenia pełnomocnika, zawiadomienie o wyznaczeniu radcą prawnym z urzędu dla E. G. otrzymał on w dniu 17 lipca 2017 r., a zatem już po upływie terminu do wniesienia zażalenia.
W rozpoznawanej sprawie radca prawny, która w dniu 17 lipca 2017 r. dowiedziała się o fakcie wyznaczenia jej przez samorząd zawodowy, wniosła zażalenie bez zbędnej zwłoki, bo już w dniu 20 lipca 2017 r., a wraz z nim wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zachowany został więc siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Spełniony został także warunek z art. 87 § 4 P.p.s.a., skoro do wniosku załączono zażalenie. Pełnomocniczka wykazała także brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy, ustanowienie pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia zażalenia, świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, sytuacja, gdy pełnomocnik został stronie przydzielony po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, może stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego środka (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 480).
W tych okolicznościach, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.