Uzasadnienie
E. K. i Z. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], uchylającą decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...], mocą której nakazano przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie Skarbu Państwa w miejscowości B. poprzez rozebranie korytek betonowych ułożonych wzdłuż posesji K. P. Skarga ta została wpisana do repertorium pod sygn. akt II SA/Op 236/08.
W dniu 2 stycznia 2009 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo E. K. i Z. K. zatytułowane "Uzupełnienie skargi", w którym skarżący wskazali na przewlekłość postępowania, prowadzonego przez Wójta Gminy [...]. Skarżący podkreślili, że sprawa administracyjna nie została załatwiona od 2004 r., a w momencie składania pisma pomimo uchylenia decyzji Wójta w trybie art. 138 § 2 K.p.a., organ ten nie podjął żadnych działań, zmierzających do zakończenia sprawy. Pismo to zostało potraktowane jako odrębna skarga na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie i zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Op 22/08.
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Op 22/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę E. K. i Z. K. na bezczynność Wójta Gminy [...], ze względu na nieusunięcie jej braków formalnych, polegających na niewykazaniu, że skarżący wyczerpali przysługujące im w toku postępowania administracyjnego środki zaskarżenia, zgodnie z przepisem art. 37 § 1 K.p.a. Postanowienie to uprawomocniło się. W związku z treścią obu skarg należy zauważyć, że postępowanie administracyjne, którego dotyczą obie skargi, zostało zainicjowane wnioskiem E. K. z dnia 31 sierpnia 2004 r., w którym zwróciła się ona do Wójta Gminy [...] z prośbą o uregulowanie kwestii spływu wody z posesji K. P., które wybudowanymi przez K. P. korytkami, przedostają się z jego posesji na jej nieruchomość, powodując okresowe zalewanie działki. Pierwszą czynnością procesową organu było pismo z dnia 24 września 2004 r., w którym Wójt wzywał właścicieli sąsiadujących nieruchomości do ugodowego rozwiązania problemu.
W braku porozumienia pismem z dnia 10 grudnia 2004 r. organ zawiadomił strony, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte 24 listopada 2004 r. W dniu 27 grudnia 2004 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, po czym Wójt Gminy [...] wydał decyzję w dniu 12 maja 2005 r. na podstawie art. 29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Rozstrzygnięcie to, zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 lipca 2005 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z zarzutem naruszenia przez organ I instancji art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 29 Prawa wodnego, a to przez brak ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy.
W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ I instancji podjął następujące czynności procesowe:
- - w dniu 12 października 2005 r. zawiadomił strony postępowania o wyznaczeniu terminu oględzin nieruchomości E. K. oraz K. P., które przeprowadzono 26 października 2005 r.,
- - oględziny przeprowadzono w dniu 26 października 2005 r.,
- - pismem z dnia 6 listopada 2005 r., organ poinformował strony, że oględziny będą ponowione, ponieważ z uwagi na brak opadów nie można było stwierdzić, czy istotnie posesja E. K. jest zalewana,
- - po upływie dalszych pięciu miesięcy pismem z dnia 26 kwietnia 2006 r. wyznaczono datę oględzin na dzień 8 maja 2006 r., i czynność tą przeprowadzono
- - po upływie dwóch miesięcy i 20 dni od daty oględzin Wójt, pismem z dnia 28 lipca 2006 r., zawiadomił strony, że termin załatwienia sprawy został przedłużony do dnia 30 października 2006 r., ze względu na konieczność przeprowadzenia oględzin w trakcie opadów,
- - po upływie dwóch miesięcy organ zawiadomieniem z dnia 4 października 2006 r., wyznaczył datę oględzin na dzień 13 października 2006 r., i czynność tą przeprowadził,
- - pismem z dnia 18 października 2006 r. organ wystąpił do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu o opinię w rozpoznawanej sprawie, na co wzywany Zarząd stwierdził, że sporządzenie opinii wykracza poza jego kompetencje,
- - jednocześnie 18 października 2006 r. organ I instancji zwrócił się do stron z powtórną propozycją ugodowego zakończenia sporu,
- - w braku woli porozumienia się stron przedłużył do dnia 31 grudnia 2006 r. termin załatwienia sprawy "w związku z koniecznością przeprowadzenia oględzin nieruchomości w trakcie opadów",
- - pismem z dnia 9 stycznia 2007 r. powołując się na te same podstawy prawne i faktyczne organ ponownie przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2007 r.,
- - po upływie dalszych czterech miesięcy Wójt zawiadomieniem z dnia 25 maja 2007r., ponownie przesunął termin zakończenia sprawy do dnia 30 września 2007 r.,
- - pismem z dnia 22 czerwca 2007 r. organ wyznaczył kolejną datę oględzin na 3 lipca 2007 r., a czynność tą przeprowadzono w terminie.
Decyzją z dnia [...] – wydaną po upływie niemal trzech miesięcy od daty oględzin – Wójt Gminy [...] nakazał Powiatowemu Zarządowi Dróg w O. przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie Skarbu Państwa w miejscowości B. poprzez rozebranie korytek betonowych na ułożonych wzdłuż posesji K. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 155 § 1 P.p.s.a, w razie stwierdzenia w toku rozpoznania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 155 § 2 P.p.s.a. organ, który otrzymał postanowienie, obowiązany jest je rozpatrzyć i powiadomić w terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku.
W przedmiotowej sprawie Sąd, analizując przebieg postępowania administracyjnego stwierdził zaistnienie okoliczności mających negatywny wpływ na tok i czas trwania postępowania.
Przepis art. 12 § 1 K.p.a. ustanawia ogólną zasadę obowiązującą wszystkie organy administracji publicznej, zgodnie z którą powinny one działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rozwinięciem tej reguły są postanowienia przepisu art. 35 K.p.a., w którym podkreślono obowiązek załatwiania sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Obowiązek niezwłocznego zakończenia postępowania odnosi się przede wszystkim do spraw, które nie wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W pozostałych natomiast przypadkach, jeżeli koniecznym jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego, załatwienie sprawy powinno, co do zasady, nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. Wyjątkowo dopuszcza się możliwość przedłużenia postępowania do dwóch miesięcy, ale tylko w sytuacjach, gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana.
Analiza czynności przeprowadzonych przez Wójta Gminy [...] w toku prowadzonego postępowania, a także czas i forma ich podejmowania prowadzi do oczywistego wniosku, że organ ten dopuścił się wielokrotnego uchybienia terminów określonych w art. 35 § 3 K.p.a.
Nawet bowiem przy uznaniu, że sprawa wszczęta wnioskiem E. K. jest szczególnie skomplikowana, to już w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji z 12 maja 2005 r. zauważalne jest ponad półroczne opóźnienie w załatwieniu sprawy w stosunku do ustawowych terminów. Ponowne przeprowadzenie postępowania pierwszoinstancyjnego charakteryzowało się z kolei powtarzającymi się i w zasadzie nieuzasadnionymi przedłużeniami terminu załatwienia sprawy. Terminów przez siebie wyznaczonych w trybie art. 36 K.p.a. organ nie dotrzymywał 5 – krotnie. Czas bezczynności organu między tymi działaniami wynosił od 1 do 6 miesięcy, przy czym tak długie przerwy były pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Trudno bowiem przyjąć, że w rejonie wsi B. nie zdarzają się okresy długotrwałych opadów deszczu.
Ostatecznie opieszałość w podejmowaniu czynności przez organ, skutkowała prowadzeniem postępowania administracyjnego przez okres ponad trzech lat. Datą wszczęcia sprawy jest bowiem 31 sierpnia 2004 r., czyli dzień złożenia wniosku przez E. K. (art. 61 § 1 i 3 K.p.a.).
Takie prowadzenie sprawy przez organ skutkowało także naruszeniem art. 8 K.p.a., gdyż Wójt Gminy [...]i nie wypełnił obowiązku prowadzenia postępowania w sposób umożliwiający pogłębienie zaufania obywateli do organów Państwa. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż obok trafności rozstrzygnięć, sprawność prowadzonego postępowania jest drugim elementem decydującym o sposobie postrzegania i oceniania przez społeczeństwo organów administracji, jako przedstawicieli władzy państwowej, czy samorządowej. Kodeks wychodzi bowiem z założenia, że o sile państwa i skuteczności jego działania decyduje zaufanie obywateli do władzy państwowej. "Poszanowanie tej zasady leży zatem nie tylko w płaszczyźnie ochrony interesów obywateli, ale i w płaszczyźnie ochrony interesów Państwa" ((patrz: S. Rozmaryn "O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego", PiP 1961, Nr 12, s. 903, oraz Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 78). W tym stanie rzeczy, Wójt Gminy [...], mając na uwadze powyższe wartości, powinien poddać rewizji sposób prowadzonego przez siebie postępowania.
Z podniesionych wyżej przyczyn, w związku ze stwierdzonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego, istotnym naruszeniem procedury administracyjnej, w szczególności art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 i art. 36 § 1 i 2 K.p.a. przez organ I instancji, sąd postanowił skierować sygnalizację do Wójta Gminy [...] na podstawie art. 155 § 1 P.p.s.a. i orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.