Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A Sp. z o.o. Sp. k. w [...], zwaną dalej skarżącą lub Spółką, jest, wydana z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego, decyzja Zastępcy Dyrektora Biura Prawnego w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego z dnia 21 grudnia 2020 r., nr [...], utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, decyzję Inspektora Inspekcji Transportu Drogowego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2020 r., nr [...], nakładającą na skarżącą karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwocie 2.000,00 zł.
Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 7 lipca 2020 r. o godz. 09:10, na ul. [...] w [...] inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego we Wrocławiu przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki [...] o nr rej. [...], którym kierował G. S. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy z [...] do [...]. Kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz i w imieniu firmy A Sp. z o.o. Sp. k. w [...]. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli z dnia 7 lipca 2020 r. W wyniku wstępnego sprawdzenia stanu technicznego pojazdu maki [...] nr rej. [...], stwierdzono, że w pojeździe tym nie działają światła hamowania "stop".
Ponadto stwierdzono, że na dolnej ściance zbiornika paliwa dochodzi do stałego powstawania kropli oleju napędowego, które następnie spadają (kapią) na grunt. Oświetlenie obrysowe zamontowane na pojeździe miało częściowo uszkodzone źródło światła. Dwie pierwsze usterki organ zakwalifikował, na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141 ze zm.), jako niebezpieczne. Dodatkowo kontrola szczegółowa przy użyciu sprzętu diagnostycznego wykazała, iż na drugiej osi pojazdu jest zbyt duża różnica siły hamowania pomiędzy kołem lewym a prawym. Dopuszczalna wynosi 30%, a stwierdzona 40%. Po zakończonej kontroli technicznej kierowca usunął awarię świateł stop. Przyczyną były dwie spalone żarówki w lampach.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, zwany dalej organem pierwszej instancji, decyzją z dnia 12 sierpnia 2020 r., nr [...], nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000,00 zł tytułem popełnienia naruszenia przewidzianego w lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm. [obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 919]), zwanej dalej u.t.d.
Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r., w którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1 w związku z art. 10 oraz art. 7, art. 77 § 1 ustawu z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej K.p.a.
Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem odwoławczym lub GITD), opisaną na wstępie decyzją z dnia 21 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył przepisy regulujące omawianą materię. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych.
W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d K.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, zdaniem organu, w sprawie zastosowania nie znajdzie również art. 189e K.p.a. oraz art. 189f K.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust.
- 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 K.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa K.p.a.
Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrami właściwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne pojazdów oraz zakres ich niezbędnego wyposażenia. Stosownie do treści § 6 tego rozporządzenia (1) Pojazd wytypowany przez kontrolującego do drogowej kontroli stanu technicznego podlega wstępnej lub szczegółowej drogowej kontroli technicznej, (2) Drogowa kontrola stanu technicznego obejmuje identyfikację pojazdu oraz badanie techniczne, co najmniej jednej pozycji z następujących obszarów: układ hamulcowy; układ kierowniczy; widoczność; urządzenia oświetlenia i wyposażenie elektryczne; osie, koła, opony i zawieszenie; podwozie i elementy przymocowane do podwozia; inne wyposażenie, w tym tachograf i ogranicznik prędkości; uciążliwość, w tym emisję spalin oraz wycieki paliwa lub oleju; badania dodatkowe dla pojazdów kategorii M2 i M3.
Z punktu 6 art. 66 ust. 1 ww. ustawy wynika, że usterki stwierdzone podczas badania stanu technicznego pojazdu dzieli się na trzy kategorie: (1) usterki drobne - usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu; (2) usterki poważne - usterki mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania; (3) usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Zgodnie natomiast z załącznikiem nr 1 poz. 4.3.1 lit. a oraz poz. 8.4.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, stwierdzona usterka określona jest jako usterka niebezpieczna.
Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść Ip. 9.2 załącznika nr 3 u.t.d. i kara pieniężna w wysokości 2.000,00 zł sankcjonująca wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna - za każdy pojazd. Ponieważ w toku czynności kontrolnych stanu technicznego stwierdzono, że w kontrolowanym pojeździe nie działa oba światła hamowania "stop" i na zbiorniku paliwa - jego dolnej ściance doszło do stałego powstawania kropli oleju napędowego, które następnie spadają (kapią) na grunt, a usterki te zagrażały bezpieczeństwu drogowemu, w ocenie organu odwoławczego, zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 2.000,00 złotych za stwierdzone naruszenie z lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, że są one niezasadne. Podkreślił, że organ pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę z poszanowaniem wszelkich zasad postępowania administracyjnego, a także zebrał wyczerpującą ilość materiału dowodowego w sprawie i go rozpatrzył. Strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu, jednak nie skorzystała z tego prawa. Uzasadnienie zaś zawiera wszelkie elementy wymagane przez przepisy prawa, dlatego w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92b u.t.d., bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tego przepisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały jednak miejsca.
Dalej organ podał, że strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć, oraz na które nie miała wpływu. Stąd brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Organ nie zgodził się też ze stanowiskiem strony, że nie miała wpływu na powstałe naruszenia. Zważył, iż okoliczności rozluźnienia nowego korka wlewu paliwa, czy obluzowanie żarówek w wyniku wstrząsów i wibracji spowodowanych stanem polskich dróg, nie zostały podparte żadnymi dowodami.
Ponadto strona nie okazała faktury na zakup korka wlewu paliwa. Podkreślił też organ, że w toku kontroli stwierdzono, że żarówki światła "stop" były spalone, a nie - jak twierdzi strona - wypadły w wyniku wstrząsów. Końcowo organ dodał, iż nawet gdyby hipotetycznie okoliczności wskazywane przez stronę były prawdziwe - to nie mogłyby one stanowić podstawy do zastosowania art. 92c u.t.d., gdyż obie te sytuacje były okolicznościami, na które strona miała wpływ, poprzez np. prawidłowe zamontowanie żarówek. Podkreślił też organ, że ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, który musi wykazać, a nie tylko wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności, mogących obalić ustalenia organu pierwszej instancji.
Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy przejawia się w braku kontroli nad kierowcą oraz braku reakcji na popełniane przez niego naruszenia.
W skardze wniesionej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu A Sp. z o.o. Sp. k. - reprezentowana przez pełnomocnika - postawiła cztery zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie całości materiału dowodowego; art. 10 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez czynnego udziału strony oraz uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się wobec całości zebranego materiału dowodowego; art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności poprzez naruszenie zasady bezstronności oraz art. 138 § 2 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji naruszającej przepisy postępowania i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz jednocześnie poprzez wskazanie, że podnoszone przez strony okoliczności, których organ pierwszej instancji nie uwzględnił, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, co w konsekwencji pozbawiło skarżącą prawa do rozpoznania pełni sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym.
Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu stawianych zarzutów wskazała, że organy obu instancji naruszyły zasadę prawdy obiektywnej albowiem nie uwzględniły wyjaśnień przedstawionych przez skarżącą oraz błędnie zakwalifikowały wyjaśnienia złożone w dniu 6 sierpnia 2020 r. przez K. H. - osobę zarządzającą transportem w firmie. Dodała, że przed organem toczyły się dwa odrębne postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej - przeciwko skarżącej (na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d.) oraz przeciwko osobie zarządzającej transportem (na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d.). K. H. - wiceprezes Zarządu Spółki uprawniony do jednoosobowej reprezentacji komplementariusza oraz skarżącej - był uprawniony do złożenia wyjaśnień w obu toczących się postępowaniach. Stąd organ pierwszej instancji nie miał podstaw do przypisania wyjaśnień złożonych przez niego jedynie do jednego z prowadzonych postępowań. Skoro zatem ten sam organ prowadził postępowanie w pierwszej instancji, to nie jest uprawnionym twierdzenie, że organ ten nie był świadomy, że Spółka jest w posiadaniu istotnych dowodów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem pełnomocniczki, organ pierwszej instancji uniemożliwił również skarżącej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, do czego był zobowiązany na podstawie art. 10 K.p.a. Podkreśliła, iż po otrzymaniu dwóch pism z dnia 8 lipca 2020 r. (pisma o wszczęciu postępowania wraz z wezwaniem do złożenia wyjaśnień oraz pisma z wezwaniem do wskazania osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie) Spółka otrzymała jedynie decyzję rozstrzygającą, która nakładała na nią karę pieniężną. Powyższe zaniechanie organu stanowi zatem nieuzasadnione naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło nałożenia kary pieniężnej, której wysokość (2.000,00 zł) jest determinowana przez przepisy u.t.d., dlatego ani przedmiot postępowania, ani wartość potencjalnej kary nie zagrażały dobrom wyszczególnionym w art. 10 § 2 K.p.a. Ponadto organy nie podjęły wystarczających działań, aby zebrać wszystkie dowody i materiały oraz móc rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela albowiem pominęły wyjaśnienia i dowody skarżącej.
Pełnomocniczka zaznaczyła, że Spółka nie była bierna w relacjach z organami administracyjnymi, gdyż odpowiedziała na pismo wzywające do wskazania osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie. Ponadto K. H., przedstawił organowi pierwszej instancji okoliczności wyjaśniające nieprawidłowości w stanie technicznym pojazdu. Stąd przypisanie jego wyjaśnień jedynie do postępowania toczącego się wobec osoby zarządzającej transportem narusza również, określoną w art. 8 § 1 K.p.a., zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r., wydanym na podstawie art. 93 ust. 2 u.t.d., organ odwoławczy wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W opisanych przypadkach sąd uchyla decyzję lub postanowienie. Natomiast stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2-3 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co istotne, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu z dnia 1 kwietnia 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 27 maja 2021 r. Z zarządzenia Przewodniczącej Wydziału wynika, że podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Stan faktyczny tej sprawy ustalono i oceniono prawidłowo, a wykładnia i zastosowanie przepisów prawa materialnego nie nasuwa zastrzeżeń.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja GITD z dnia 12 grudnia 2020 r., nr [...], którą organ ten utrzymała w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 sierpnia 2020 r., nr [...], w sprawie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 2.000,00 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna - za każdy pojazd.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy cyt. powyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - zwanej nadal u.t.d., przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zwanej dalej ustawą, oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, zwane dalej także rozporządzeniem.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Stosownie zaś do ust. 7 pkt 1 tej regulacji wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.
W ocenie Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a.
W sprawie poza sporem pozostaje, że w dniu 7 lipca 2020 r. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [...] o nr rej. [...], którym kierował G. S., wykonując krajowy transport drogowy rzeczy, tj. przewóz kory kamiennej i otoczaków z [...] do [...] w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A Sp. z o.o. sp. k. w [...], i w którym to pojeździe stwierdzono brak obu świateł "stop" oraz wyciek oleju napędowego ze zbiornika paliw. Nie ma też sporu co do tego, że w świetle § 5 ust. 2 pkt 4 i pkt 8 rozporządzenia (drogowa kontrola techniczna obejmuje identyfikację pojazdu oraz sprawdzenie stanu technicznego co najmniej jednej pozycji z następujących obszarów: światła i wyposażenie elektryczne oraz uciążliwość, w tym emisję spalin oraz wycieki paliwa lub oleju) i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia (usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu), stanowi to naruszenie z art. 92a ust. 1, 6 i 7 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 lp. 9.2 (wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne), za które kara pieniężna wynosi 2.000,00 zł za każdy pojazd.
W sprawie niniejszej spór dotyczy przede wszystkim kwestii ustalenia stanu faktycznego.
Odnosząc się w tym zakresie do zarzutów skargi należało uznać ustalony przez organy stan faktyczny sprawy za prawidłowy w świetle zebranych w trakcie przeprowadzonego postępowania dowodów. Podkreślenia wymaga, że naruszenia, o których mowa w lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowane jako niebezpieczne, stwierdzono podczas kontroli drogowej 7 lipca 2020 r. pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. W toku kontroli stanu technicznego ww. pojazdu stwierdzono usterki zagrażające bezpieczeństwu. Stwierdzone nieprawidłowości polegały na niedziałających światłach hamowania "stop", stałego powstawania kropli oleju napędowego, na dolnej ściance zbiornika paliwa, spadających (kapiących) na grunt oraz częściowe uszkodzenie oświetlenia obrysowego zamontowanego na pojeździe.
Dodatkowo kontrola szczegółowa przeprowadzona przy użyciu sprzętu diagnostycznego wykazała, iż na drugiej osi pojazdu jest zbyt duża różnica siły hamowania pomiędzy kołem lewym a prawym. Dopuszczalna wynosi 30%, a stwierdzona 40%. Po zakończonej kontroli technicznej kierowca usunął awarię świateł stop. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli drogowej z dnia 7 lipca 2020 r. nr [...].
Załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego opisuje szczegółowo sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tego badania. Pozycja 4.3.1., dotycząca stanu i działania świateł hamowania "stop", opisuje, że uszkodzenie źródła światła, w którym żadne źródło światła nie działa stanowi usterkę zakwalifikowaną do kategorii jako niebezpieczna (4.3.1. lit. a). Z kolei pozycja w pkt 8.4.1, dotycząca wycieku płynu innego niż woda, opisuje, że stałe powstawanie kropli jest bardzo poważnym ryzykiem dla środowiska lub bezpieczeństwa i stanowi usterkę zakwalifikowaną również jako niebezpieczną.
Analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, że stan techniczny kontrolowanego pojazdu nie mieścił się w granicach obowiązujących norm, a stwierdzone usterki stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, które możliwe były do stwierdzenia przez kontrolującego bez konieczności przeprowadzania badań w stacji diagnostycznej. Do oceny uszkodzeń nie potrzeba było wiedzy specjalistycznej. Potwierdza powyższe przede wszystkim protokół oględzin pojazdu (k. nr 11 akt administracyjnych).
W sprawie nie można mówić także o niewyjaśnieniu stanu faktycznego. Został on wyjaśniony w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokładny przebieg kontroli został opisany w protokole, który został podpisany również przez kierowcę kierującego tym pojazdem, czym potwierdził on prawidłowość jego sporządzenia. Kierowca nie wniósł też do protokołu żadnych zastrzeżeń, a zatem wpełni godził się z jego treścią. Protokół kontroli w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. jest dokumentem urzędowym. Dokument ten sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Znajdujący się w aktach sprawy protokół kontroli korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia.
Natomiast kwestie rozluźnienia nowego korka wlewu paliwa, czy obluzowanie żarówek w wyniku wstrząsów i wibracji spowodowanych stanem polskich dróg nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z akt sprawy nie wynika aby skarżąca okazała fakturę na zakup korka wlewu paliwa. Zauważyć również należy, że żarówki światła "stop" były przepalone, ponadto, co istotne w pojeździe były niesprawne dwa światła stopu a nie tylko jedno. W grę zatem nie wchodziło zwykłe przepalenie się jednej żarówki, tylko, jeśli przepalenie było przyczyną usterki, to dotyczyło dwóch żarówek jednocześnie. Jest to sytuacja rzadko spotykana, świadcząca raczej o tym, że od dłuższego czasu nie sprawdzano tych żarówek i w efekcie jedna z nich przepaliła się wcześniej, a dopiero po jakimś czasie nastąpiło przepalenie się drugiej.
W ocenie Sądu, dokonując analizy przytoczonych przepisów, zgromadzonego materiału dowodowego i argumentacji zaprezentowanej w ocenianych rozstrzygnięciach, zgodzić należy się z organem o zaktualizowaniu się przesłanek pozwalających na przypisanie stronie skarżącej naruszenia opisanego w lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy.
Sąd podziela także stanowisko organów co do braku przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Przepis ten pozwala na uniknięcie odpowiedzialności, wówczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Jednak przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się jednoznacznie, że z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wyraźnie wynika, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności organizatora transportu nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2029 r., sygn. akt II GSK 2128/17 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Przy czym podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej nie mają obowiązku samodzielnego poszukiwania argumentów na poparcie twierdzeń strony o konieczności wyłączenia jej odpowiedzialności za popełnione przez nią naruszenia prawa, w sytuacji gdy argumentów tych nie przytoczyła sama strona (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 835/19). Natomiast argumenty w tej mierze podniesione przez skarżącą, w ocenie Sądu, z racji przedstawionych już powyżej, nie zasługiwały na uwzględnienie.
W związku z powyższym, nieuprawnionym jest zakwalifikować awarię świateł "stop" w pojeździe (przepalenie się obu żarówek) oraz wyciek paliwa ze zbiornika paliw do sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych i niedających się przewidzieć przez profesjonalnego przewoźnika wykonującego przewóz drogowy przy dochowaniu przez niego najwyższej staranności i przezorności. Awarie tego typu, w szczególności przepalanie się żarówek, są czymś naturalnym podczas eksploatacji pojazdów i zdarzają się powszechnie, o czym wiedzą nie tylko profesjonalni przewoźnicy ale także zwykli użytkownicy pojazdów mechanicznych. Powyższe nie zwalnia jednak przewoźnika od odpowiedzialności na gruncie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten dotyczy bowiem okoliczności niezależnych od przedsiębiorcy (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 737/16), a poruszanie się pojazdu z przepalonymi żarówkami "stop", czy uszkodzonym zbiornikiem paliwa do takich nie należy.
Odnośnie zaś zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zauważyć należy, iż w przypadku braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych konieczne jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej strona nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić oraz jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 209/10).
Dlatego też strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Uchylenie decyzji administracyjnej poddanej kontroli sądu administracyjnego może bowiem nastąpić w sytuacji, gdy naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca Spółka została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania, ponadto doręczono jej protokół kontroli drogowej.
Jednocześnie została pouczona o możliwości złożenia wszechstronnych i popartych dowodami wyjaśnień, w tym wskazania okoliczności, o których mowa w art. 92c u.t.d., jak również o prawie przeglądania akt sprawy. Skarżąca wiedziała zatem o toczącym się w jej sprawie postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Wbrew twierdzeniom skargi, miała więc możliwość wypowiedzenia się co zebranego materiału dowodowego i przedstawienia dowodów na poparcie własnego stanowiska. Wprawdzie organy przed wydaniem decyzji nie zawiadomiły skarżącej o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, jednakże zaznaczyć należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków może odnieść skutek jedynie wtedy, gdy strona wykaże, że powyższe uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, przy czym niedokonanie tych czynności miałoby wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1994/14).
To czy skarżąca ze swego prawa skorzysta zależy od niej. W przedmiotowej sprawie w reakcji na zawiadomienie organu o wszczęciu z urzędu postępowania, skarżąca nadesłała tylko oświadczenie K. H. - wiceprezesa Zarządu - o pełnieniu funkcji osoby zarządzającej transportem w firmie. Nie ustosunkowała się natomiast do zebranego w trakcie kontroli materiału dowodowego, nie nadesłała także żadnych dodatkowych wyjaśnień, z którymi organ mógł się zapoznać. Należy również zauważyć, iż po przeprowadzeniu kontroli pojazdu, sporządzeniu protokołu kontroli oraz protokołu oględzin pojazdu nie były przeprowadzane inne czynności procesowe, lecz została wydana decyzja nakładająca karę pieniężną. A zatem po zawiadomieniu skarżącej o wszczęciu postępowania nie zostały przeprowadzone inne dowody, z którymi skarżąca nie mogła się zapoznać.
Ponadto skarżąca również w odwołaniu nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, zaś jej wniosek o przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień złożonych przez K. H. w odrębnym postępowaniu, nie miał znaczenia dla sprawy. Zauważyć bowiem należy, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić w sytuacji, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, która nie została stwierdzona już innymi dowodami. W myśl bowiem art. 78 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. W przedmiotowej sprawie taka sytuacji nie ma jednak miejsca.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia zasady zaufania do organów prowadzących postępowanie. Sam fakt przyjęcia przez organ odmiennej wykładni dotyczącej zastosowania przepisów prawa materialnego niż tego oczekiwała skarżąca nie może być bowiem uznany za niewyczerpujące zebranie i ustalenie stanu faktycznego w sprawie, prowadzące do naruszenia zasady zaufania do organów prowadzących postępowanie.
Zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.