Uzasadnienie
T. Sp. z o.o. Sp. k. w B. (zwana dalej "stroną skarżącą") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (zwanego dalej: "organem") z dnia 1 grudnia 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej na naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Przedmiotową decyzją nałożono na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 4.650 zł, a w treści skargi wskazano m.in., że zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, staje się wykonalna po upływie 30 dni od dnia jej doręczenia, jeżeli strona nie wniosła skargi na decyzję do właściwego sądu administracyjnego (por. ostatni akapit, zdanie pierwsze na stronie 1 zaskarżonej decyzji). Jednocześnie, decyzja ta nie zawiera innego odniesienia, czy pouczenia co do sposobu jej zaskarżenia.
Opisana decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 8 grudnia 2022 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru (k-46 akt administracyjnych sprawy).
Nie godząc się z zapadłym rozstrzygnięciem, strona skarżąca pismem procesowym z dnia 4 stycznia 2023 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarga ta została nadana przesyłką pocztową w dniu 5 stycznia 2023 r. (por. koperta, k-5 akt sądowych) na adres Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (ul. Drzymały 22, 45-342 Opole), a następnie - po wpłynięciu do tego organu - przekazana pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, jako organu II instancji.
Następnie, w odpowiedzi na powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. zwrócił akta sprawy do Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z informacją, że analiza formalna wykazała, że strona wniosła w istocie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, nie wniosła natomiast odwołania do organu II instancji, a zatem organ I instancji powinien przekazać skargę do Sądu.
Ostatecznie, skarga wraz z aktami sprawy administracyjnej wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 27 stycznia 2023 r. (por. data na prezentacie Sądu, k-2 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast w art. 52 § 2 P.p.s.a. ustawodawca wskazał, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Obowiązek wyczerpania toku kontroli instancyjnej oznacza, że w każdym przypadku, gdy stronie przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia) od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, kontrola sądowa rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest dopuszczalna tylko łącznie z kontrolą rozstrzygnięcia wydanego przez organ drugiej instancji, a więc tylko wówczas, gdy przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest decyzja organu odwoławczego.
Dlatego wniesienie skargi musi być poprzedzone wyczerpaniem środków zaskarżenia. Przedmiotem niniejszego postępowania jest natomiast decyzja organu I instancji, tj. Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 1 grudnia 2022 r. Właściwość tego organu do wydania decyzji wynika z art. 54 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.) w związku z art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201). Z kolei, art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej wskazuje, że do zadań dyrektora izby administracji skarbowej należy rozstrzyganie w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do naczelników celno-skarbowych.
Z podanych względów od decyzji, wydanej przez Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu działającego jako organ pierwszej instancji, przysługiwało stronie skarżącej odwołanie do organu wyższego stopnia, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu.
Sąd zauważa jednak, że w zaskarżonej decyzji brak jest prawidłowego pouczenia o trybie i terminie jej zaskarżenia. Zgodnie natomiast z art. 112 K.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do takiego pouczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że błędne pouczenie - w rozumieniu powyższego przepisu - to też brak takiego pouczenia (por. np. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 37/21, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, dla strony nie pouczonej, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a więc taka strona nawet uchybiwszy terminowi do wniesienia środka zaskarżenia na skutek braku pouczenia o przysługiwaniu takiego środka, może wnieść odwołanie w każdym czasie bez potrzeby dodatkowego składania wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 633/19, LEX nr 2729010; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 632/19, LEX nr 2750432; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 193/11, LEX nr 121908; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1553/11, LEX nr 1269625).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 22 kwietnia 2022 r. oraz w podanych wyżej sprawach, pomimo istniejącego w orzecznictwie sadowoadministracyjnym także innego poglądu, że w sytuacji nieprawidłowego pouczenia (bądź jego braku) stronie skarżącej służy prawo złożenia wniosku do organu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1363/15, LEX nr 2277846; wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2125/14, LEX nr 2143144; wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3250/15, LEX nr 2384089; wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 1804/11, LEX nr 1328800; wyrok NSA z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1330/12, LEX nr 1339582).
Przychylając się do pierwszej koncepcji wykładni art. 112 K.p.a. jako korzystniejszej dla strony skarżącej, Sąd uwzględnił okoliczności niniejszej sprawy i kierował się dobrem strony. Miał bowiem na uwadze w szczególności fakt, że skarga-odwołanie zostało przesłane przez stronę skarżącą na adres Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu jako organu I instancji, a następnie zostało przez ten organ przekazane do organu II instancji (czyli Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu). Organ II instancji odesłał następnie sprawę do organu I instancji i ten dopiero, przekazał skargę-odwołanie do Sądu.
W konsekwencji, wniesiona w niniejszej skarga, czyli w istocie - odwołanie, powinno obecnie podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy, po przekazaniu mu tego środka zaskarżenia przez organ pierwszej instancji na zasadzie art. 133 K.p.a. Co zresztą miało miejsce w opisanym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.
Podkreślenia przy tym wymaga, że w zaistniałej sytuacji odsyłanie strony skarżącej do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest bezprzedmiotowe, gdyż mnoży niepotrzebne czynności procesowe oraz jest bezzasadne. Słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 37/21, że: "[...] Skoro organ prowadzący postępowanie ustalił, że skarżący nie został prawidłowo pouczony ani o prawie do wniesienia odwołania, ani o organie rozpoznającym odwołanie, jak również nie pouczono go prawidłowo o terminie wniesienia odwołania, to takie postępowanie nie może szkodzić samej stronie. Stanowiłoby to wprost naruszenie art. 9 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu jest czuwanie, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organ ma obowiązek udzielania takiej stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Brak pouczenia strony o prawie do wniesienia odwołania stanowi także działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organu administracyjnego wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.".
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.