Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 maja 2018 r. Z. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na działalność sędziów Sądu Rejonowego w [...] i Sądu Okręgowego w [...]. Pismo to, w części dotyczącej działalności sędziów Sądu Rejonowego w [...], zostało wpisane do Dziennika korespondencji w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu pod nr II DK/Op 31/18 i potraktowane jako skarga sądowa oraz przesłane do Sądu Rejonowego w [...] w celu udzielenia odpowiedzi.
Do pisma z dnia 29 maja 2018 r. skarżąca dołączyła w kserokopii: pisma adresowane do Prokuratury i Sądu Okręgowego [...] Wydziału [...] w [...], a także odpowiedź z dnia 14 sierpnia 2014 r. na odwołanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w sprawie dotyczącej odwołania skarżącej od wysokości tzw. kapitału początkowego.
W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie z dnia 30 sierpnia 2018 r. Prezes Sądu Rejonowego w [...], wyjaśnił, że wskazane przez skarżącą sprawy o sygnaturach: [...],[...],[...],[...] są to sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych toczące się z udziałem skarżącej, a które należały do właściwości Sądu Okręgowego w [...], a nie do właściwości Sądu Rejonowego w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
W każdej sprawie, która wpłynie do sądu administracyjnego bada się z urzędu w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skarżącego, zachowanie terminu do wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie rozważa się, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego.
Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 3 § 2a P.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 5 P.p.s.a., właściwość sądów administracyjnych została natomiast wyłączona w sprawach: wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej (pkt 1); wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (pkt 2); odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa (pkt 3); wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (pkt 4); zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów (pkt 5).
Zasada ta znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest niezadowolona z działalności sędziów Sądu Rejonowego w [...], żądając "ich rozliczenia z całokształtu przestępczej działalności". Skarżąca nie wskazała natomiast decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, podjętych lub dokonanych przez Sąd lub sędziów Sądu Rejowego w [...], a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Jeżeli skarżąca dysponuje dowodami "na przestępczą działalność" kogokolwiek winna zgłosić to organom ścigania. Pamiętać jednak powinna, że bezpodstawne oskarżenia (pomówienia) także mogą spotkać się z reakcją organów ścigania lub osób pokrzywdzonych tyle, że zwróconą przeciwko niej.
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy w [...], jako sąd powszechny, jest organem wymiaru sprawiedliwości, a nie organem administracji publicznej, który miałby wydawać decyzje, postanowienia, bądź inne akty z zakresu administracji publicznej. Jego działalność nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Skarżąca nie może wobec tego oczekiwać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyda orzeczenie, w którym oceni działania, a przede wszystkim merytoryczną zasadność wydawanych orzeczeń sądowych. Działalność sądów powszechnych nie podlega kognicji (właściwości) sądów administracyjnych, co wynika także wprost z postanowień art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), kształtującej ustrój sądów administracyjnych. "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.(§ 1 art. 1 ustawy). "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej." (art.1 § 2 ustawy).
Również i treść art. 1 P.p.s.a., normującej postępowanie przed sądami administracyjnymi to potwierdza, stanowiąc, że "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne)".
Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.
Należy też wyjaśnić skarżącej, że jej skarga zawarta w piśmie z 29 maja 2018 r., w zakresie działalności sędziów Sądu Okręgowego w [...] została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Op 473/18 i stanowi przedmiot odrębnego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu.
Z tych przyczyn skarga podlega odrzuceniu, na podstawie wskazanego wyżej art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (bo nie zachodzi też sytuacja o jakiej stanowi art. 58 § 4 P.p.s.a., czyli uznanie się przez sąd powszechny za niewłaściwy).