Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 listopada 2011 r., skierowanym do Starosty Oleskiego, A. M. - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 - wystąpił o zwrot nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu dla motocykla marki [...] o nr rej. [...]. Wobec braku odpowiedzi ze strony organu A. M. ponowił swoje żądanie w kolejnym piśmie z dnia 16 stycznia 2012 r.
Postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...], Starosta Oleski, działając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz art. 70 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 2 listopada 2011 r. W ocenie organu, opłata za wydanie karty pojazdu stanowi niepodatkową należność budżetową, o której mowa w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, tj. dochód pobierany przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tego rodzaju należności budżetowej należy stosować przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W niniejszej sprawie bieg 5-letniego terminu, mającego charakter materialnoprawny, nie ulegający przedłużeniu ani odroczeniu, rozpoczął się od 31 grudnia 2005 r., to od dnia 1 stycznia 2011 r. roszczenie o zwrot nadpłaconej kwoty uległo przedawnieniu. Powyższe oznacza - zdaniem organu - że wniosek strony nie mógł skutecznie wszcząć postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu zawyżonej części opłaty.
Na skutek rozpatrzenia zażalenia A. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r., nr [...], uchyliło postanowienie Starosty Oleskiego z dnia 29 lutego 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że art. 61a K.p.a. może być stosowany wyłącznie w sprawach, dla których z uwagi na przedmiot żądania ustawodawca przewiduje formę procesową (decyzję, postanowienie) i tylko z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w tej normie prawnej organ nie może rozstrzygnąć sprawy co do istoty. Skoro natomiast zwrot nadwyżki uiszczonej wcześniej opłaty za wydanie karty pojazdu (informacja o odmowie zwrotu) jest czynnością materialno-techniczną, organ nie jest umocowany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, wobec braku podstawy prawnej do orzekania w formie procesowej, wydany akt administracyjny należało wyeliminować z obrotu prawnego w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a.
Następnie, Starosta Oleski pismem z dnia 10 lipca 2011 r., nr [...], doręczonym A. M. w dniu 18 lipca 2012 r., pozostawił wniosek z dnia 2 listopada 2011 r. bez rozpatrzenia i odmówił zwrotu żądanej kwoty. Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, gdyż wydanie karty pojazdu stanowi czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej. Nie można zatem przypisać jej waloru i skutków prawnych, jakie ustawodawca przewidział dla decyzji czy postanowień.
A. M., nie zgadzając się ze stanowiskiem Starosty Oleskiego, pismem z dnia 30 lipca 2012 r. (wpływ do organu w tej samej dacie - prezentata k. 2 akt sąd.) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc o rozpatrzenie jego wniosku z dnia 2 listopada 2011 r. W ocenie skarżącego, odmowa wypłacenia przez organ żądanej kwoty z tytułu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu jest dla niego krzywdząca. Dodatkowo A. M. wniósł o zasądzenie odsetek od kwoty 425 zł.
W odpowiedzi na skargę Starosta Oleski wniósł o jej oddalenie, bowiem przedmiotowa opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie czynności materialno-technicznej, która wynikała wprost z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia wykonawczego z 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy wskazać, że w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5 tego przepisu.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo Starosty Oleskiego, stanowiące odpowiedź na skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07, opubl. ONSAiwsa 2008 r. Nr 2, poz. 21), tego rodzaju sprawa jest sprawą administracyjną załatwianą przez organ w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Dopuszczalność wniesienia skargi sądowoadministracyjnej na konkretny akt nie przesądza jednak automatycznie o możliwości jej merytorycznego rozpoznania przez Sąd. W odniesieniu do czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. warunkiem skuteczności wniesienia skargi jest uprzednie wezwanie organu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisu tego wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego jest warunkiem prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności, czyli podstawową przesłanką dopuszczalności skargi.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w powyższym przepisie, jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, stanowiącym surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych (por. wyrok 7 sędziów NSA z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyczerpanie tak określonego trybu stanowi zatem przesłankę dopuszczalności skargi.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego, skarżący nie złożył wymaganego prawem wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną czynnością Starosty Oleskiego z dnia 10 lipca 2012 r. Powyższe oznacza, że przed wniesieniem skargi skarżący nie wyczerpał trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., co przesądza o braku dopuszczalności skargi i stanowi przesłankę jej odrzucenia, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Na marginesie jedynie można dodać, że Sąd stoi na stanowisku, iż organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu rozstrzyga w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie - jak odmiennie przyjmuje się w linii orzeczniczej niektórych sądów administracyjnych - w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. Podkreślenia również wymaga, że skarżący zastosował się do błędnego pouczenia Starosty Oleskiego zawartego w piśmie z dnia 10 lipca 2012 r. i skierował skargę do tut. Sądu bezpośrednio po otrzymaniu tego pisma, a nie wystąpił - w pierwszym rzędzie - do organu ze stosownym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe stanowi przesłankę do ubiegania się przez skarżącego - w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego postanowienia wraz z dokonaniem czynności wezwania - o przywrócenie przez Starostę Oleskiego terminu do złożenia wezwania, a następnie, w razie podtrzymania przez organ negatywnego dla strony stanowiska, bądź braku odpowiedzi, złożenia skargi do Sądu w terminie wynikającym z art. 53 § 2 P.p.s.a. Wedle tego przepisu, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy skargę odrzucono, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.