Uzasadnienie
Skarżąca M. P. złożyła w piśmie z dnia 6 października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W związku z tym skarżąca została wezwana w dniu 10 listopada 2014 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł i w tym samym dniu złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie jej przez Sąd z kosztów sądowych.
Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że ma dochód z emerytury w kwocie netto 2018 zł, uiszcza z niego miesięczne opłaty: czynsz w kwocie 323,87 zł, energię elektryczną ok. 35 zł, gaz. Ok. 35 zł, podatek od nieruchomości oraz kupuje drogie lekarstwa z powodu przewlekłych chorób. Pozostała kwota musi jej wystarczyć na tzw. życie, czyli na artykuły spożywcze, środki czystości i higieny. Wskazała, że nie ma oszczędności, a gospodarstwo domowe prowadzi sama. Jej majątek to mieszkanie o powierzchni 47 m2 oraz garaż o powierzchni 17 m2. Ma do spłaty kredyt w kwocie 3000 zł. Skarżąca dołączyła do wniosku decyzje z dnia 5 marca 2014 r. o wysokości emerytury, wyliczenie należności czynszowych z dnia 10 lipca 2014 r., odcinek opłaty za gaz i energię elektryczną. Fakturę z apteki z dnia 10 listopada 2014 r. na kwotę 183,01 zł, decyzję o podatku od nieruchomości (garaż przy ul [...] przeznaczony do rozbiórki), wynoszącego 60 zł rocznie, a kwartalnie jest to kwota 15 zł.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, zwany dalej także "orzekającym" w związku ze złożonym przez skarżącą w dniu 10 listopada 2014 r., (data stempla pocztowego), wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał ją w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj.
- - zaświadczenia o przewlekłych chorobach (zaświadczenie lekarskie, karty leczenia szpitalnego, itp.) oraz dokumentów na okoliczność ponoszonych w związku z nimi kosztów leków i ewentualnie kosztów leczenia (rachunki za leczenie i za leki z ostatnich 2 miesięcy to jest: z września i z października 2014 r.),
- - wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, to jest: z września i z października 2014 r.).
Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową oraz informację, że wskazany 7 dniowy termin może na prośbę wnioskodawcy ulec przedłużeniu.
Odpowiadając na wezwanie pismem z dnia 21 listopada 2014 r. M. P., poprosiła o przedłużenie o 7 dni terminu do przedłożenia wyciągu z rachunku bankowego. Referendarz pismem z dnia 27 listopada 2014 r. przychylił się do prośby skarżącej. W dniu 28 listopada 2014 r. wpłynęły do Sądu wyciągi bankowe z konta skarżącej za wrzesień i październik 2014 r.
Skarżąca w uzupełnieniu wniosku przesłała także aktualne zaświadczenie lekarskie, iż wymaga stałego leczenia, karty informacyjne ze szpitala, wskazała, że nie gromadziła faktur za leki, ale same pończochy uciskowe kosztują 54 zł i wydatek ten musi ponieść raz na 2 miesiące, maść [...] kosztuje 30 zł, wydatek ten ponosi dwukrotnie w miesiącu, a także zakupuje lekarstwa wcześniej udokumentowane we wniosku.
Działając w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., referendarz sądowy zważył, co następuje:
W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.).
M. P., wniosła o przyznanie prawa pomocy polegające na zwolnieniu go od kosztów sądowych, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki jakie powinna spełnić osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w tym zakresie, zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy przy tym rozumieć, jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane).
M. P. uzyskuje miesięczny dochód z renty w kwocie netto 2018,81 zł, ma on pokryć jej wydatki na utrzymanie mieszkania, leczenie, zakup lekarstw, jedzenie oraz pokrycie kosztów spłaty kredytów. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym w temacie przyznawania prawa pomocy "Spłata zobowiązań kredytowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznymi. (...) Przyznając skarżącemu prawo pomocy, sąd uwzględnił również to, że spłaca on zobowiązania z tytułu kredytów bankowych. Zobowiązania te nie korzystają wprawdzie z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, ale fakt ich ponoszenia nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Z argumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika, że ma on poważne problemy zdrowotne. Zdaniem Sądu okoliczność ta w znacznym stopniu uniemożliwia skarżącemu podjęcie działań na rzecz poprawy sytuacji materialnej.(...) (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 105/05, niepubl., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzecznictwo pod redakcją B. Dautera, Oficyna Wydawnicza a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 445, Teza 44).
Zgodnie z tym orzeczeniem Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, mając na uwadze, wpływ na jego sytuację finansową spłacanych zobowiązań kredytowych i zły stan zdrowia. Podobną sytuację ma M. P. Wykazała, że ma problemy zdrowotne i zadłużenie. Ponadto musi pokryć koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty mieszkania, ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia. Wydatki na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu, a także wykazanego majątku skłaniają do oceny, iż M. P. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla swojej osoby. Wnioskodawczyni wykazała, że z tytułu opłat związanych z mieszkaniem wydatkuje miesięcznie kwotę około 397,70 zł, składają się na nią opłata mieszkaniowa 323,87zł, energia elektryczna 33,19 zł, gaz 33,19 zł. Ponadto skarżąca ponosi około 270 zł na leki oraz na rajstopy przeciwżylakowe.
Wnioskodawczyni zatem po odjęciu kosztów związanych z mieszkaniem, i leczeniem wynoszących 667,70 zł, pozostaje z emerytury kwota ok. 1350,03 zł. Biorąc pod uwagę, że musi ona zaspokoić z niej pozostałe podstawowe potrzeby życiowe, a także spłaca kredyt zaciągnięty w kwocie 3000 zł w ratach po ok. 320 zł miesięcznie, którego nie można wprawdzie uznać za koszt niezbędnego utrzymania, ale nie pozostaje on bez wpływu na jej sytuację finansową, referendarz sądowy uznał, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego, pełnych kosztów sądowych.
W tej sytuacji zostało przyznane skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od uiszczenia połowy wymaganego wpisu od skargi wynoszącego w sprawie 500 (pięćset) złotych, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony. Referendarz sądowy ocenił bowiem, iż skarżąca ma stały dochód, a zadłużenia nie są zaliczane do niezbędnych kosztów jej utrzymania, a stanowią jedną z okoliczności przemawiających za przyznaniem jej częściowej pomocy. Obecnie przyznana skarżącej pomoc realizuje, zdaniem referendarza, jej prawo do sądu, bez obciążania jej budżetu domowego, w sposób mogący grozić uszczerbkiem jej utrzymania koniecznego.
W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.