Uzasadnienie
J. K. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie z nadbudową warsztatu stolarskiego.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 listopada 2010r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, a także do uzupełnienia braków formalnych skargi, a to wszystko w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, skarżący zwrócili się pismem z dnia 20 listopada 2010r. o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniali swoje żądanie brakiem środków finansowych na żywność, złym stanem zdrowia i koniecznością zakupu co miesiąc lekarstw na kwotę ok. 1.000 zł. Podnieśli, że muszą ponosić koszty zakupu opału i energii w wysokości 205 zł.
Na wezwanie referendarza do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, a także do jego uzupełnienia przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i stosownych dokumentów, skarżący ustosunkowali się w wyznaczonym terminie. Wezwanie powyższe odebrali bowiem w dniu 29 listopada 2010r., a w dniu 10 grudnia 2010r. wpłynął do tut. Sądu wniosek złożony na urzędowym formularzu (a nadany przesyłką pocztową w dniu 6 grudnia 2010r. – data stempla pocztowego), w którym zwrócono się o zwolnienie od kosztów sądowych. W części formularza wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym i dochodach skarżący wykazali, że tworzą wspólnie gospodarstwo domowe, a źródłami ich miesięcznego utrzymania są emerytura i renta małżonków w łącznej wysokości 1.734,40 zł brutto. Podali także, że posiadają dom jednorodzinny, w połowie w stanie surowym, niewykończony z powodu braku pieniędzy. Z akt sprawy II SA/Op 156/10 ze skargi małżonków, a toczącej się przed tut.
Sądem, referendarzowi znany jest fakt, iż powyższy dom posiada rozmiary: szerokość 8 m, a długość 8.20 m. W piśmie z dnia 4 grudnia 2010r. wnioskodawcy oświadczyli także, że od czerwca 2010r. ponoszą koszty miesięczne z tytułu opłaty za energię w wysokości 205 zł, za "posesję i dom" opłata roczna wynosi 486 zł, za opał 3.500 zł za rok, za lekarstwa obojga małżonków – ok. 1.000 zł co miesiąc. Środki czystości co miesiąc pochłaniają wydatki na kwotę ok. 200 zł, a koszty żywności to ok. 500 zł miesięcznie. Do akt sprawy dołączyli rachunki za energię za miesiąc luty i maj 2010r., na kwotę odpowiednio: 519,15 zł i 585,31 zł. W aktach sprawy znajduje także potwierdzenie salda rachunku na dzień 3 grudnia 2010r., na którym widnieje zadłużenie na kwotę 2.104 zł, a także szereg kart informacyjnych leczenia szpitalnego skarżących i zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu ich zdrowia.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Jest to szczególna instytucja postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
W myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który składa się na urzędowym formularzu i który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżących opierając się na ich oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, a także danych wynikających z ich pisma z dnia 4 grudnia 2010r. i dołączonych do sprawy odpisów rachunków za media, wyciągu bankowego oraz zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych leczenia. Dokumenty te, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), są dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawców dane o ich majątku i dochodach.
Referendarz zważył więc, iż zgodnie z art. 245 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej.
Skarżący występując o zwolnienie od kosztów sądowych, zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem winni spełniać przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z nim, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w powyższym zakresie następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie referendarza sądowego, przewidziana przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, w przypadku małżonków J. i M. K. została spełniona. Biorąc bowiem pod uwagę sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną wnioskodawców - wysokość uzyskiwanego dochodu, brak oszczędności i majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów toczącego się postępowania, podeszły wiek skarżących i ich zły stan zdrowia, a w konsekwencji wysokie koszty leczenia - uznać należało, że uiszczenie kosztów sądowych nastąpiłoby z uszczerbkiem ich utrzymania koniecznego.
Z powyższych względów za zasadne należało przyjąć stanowisko, iż skarżącym należy udzielić prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., co orzeczono w sentencji postanowienia.