Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Op 792/11 oddalił skargę A. W. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 31 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium.
W dniu 12 marca 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że uchybiła terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku z uwagi na brak znajomości przepisów prawnych i podniosła, że była przekonana, że w niniejszej sprawie otrzyma wyrok wraz z uzasadnieniem.
Ponadto wyjaśniła, że kilka dni przed rozprawą uzyskała w Sądzie telefoniczną informację, że po rozprawie wyrok zostanie jej doręczony pocztą. Dodała, że nie miała w sprawie adwokata z uwagi na trudną sytuację materialną. Podkreśliła, że nie została pouczona o obowiązku złożenia w terminie 7 dni wniosku o uzasadnienie wyroku, jak również nie poinformowano jej, że wyrok może być jej doręczony jedynie po uprzednim złożeniu wniosku, nie zaś z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, określanej dalej jako P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.).
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu tego terminu. O braku winy można mówić wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku. Ponadto wyjaśnienia wymaga, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Nie chodzi tu o przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, jednakże strona ubiegająca się o przywrócenie terminu winna dołożyć staranności i wysiłku w wyjaśnieniu przyczyn swojego uchybienia (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., II GZ 47/2009 Lex Polonica nr 2016205).
Skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu wskazała brak znajomości przepisów prawnych oraz sytuację materialną uniemożliwiającą ustanowienie pełnomocnika w sprawie.
Należy zwrócić uwagę, że wraz z doręczeniem zawiadomienia o rozprawie skarżąca została pouczona o treści przepisu art. 141 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku.
Twierdzenie skarżącej o niedostatecznym pouczeniu jej o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie znajduje potwierdzenia w aktach niniejszej sprawy. Brzmienie pkt 3 pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy z dnia 24 stycznia 2012 r., doręczonego skarżącej w dniu 25 stycznia 2012 r., jednoznacznie potwierdza, że skarżąca została prawidłowo pouczona o treści art. 141 § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że skarżąca została właściwie poinformowana, że w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skarżąca została również poprawnie pouczona o tym, w jakich okolicznościach ma miejsce doręczenie przez sąd sentencji wyroku z urzędu, albowiem w pkt 2 pouczenia zawarto informację, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która z powodu pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 140 § 2 P.p.s.a.).
Trzeba tu również dodać, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o rozprawie. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi szczegółowo wskazują jakie elementy powinno zawierać zawiadomienie o terminie rozprawy. Zgodnie z treścią art. 93 P.p.s.a. w zawiadomieniu o terminie rozprawy oznacza się: imię, nazwisko albo nazwę i siedzibę zawiadamianego oraz adres zawiadamianego; sąd oraz miejsce i czas posiedzenia; skarżącego oraz przedmiot sprawy; cel posiedzenia; skutki niestawiennictwa. Skierowane do skarżącej zawiadomienie zawierało wszystkie wyżej wymienione elementy, a ponadto zawierało pouczenie co do postępowania strony po rozpoznaniu sprawy.
Skarżąca, będąc prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, powinna była liczyć się z tym, że rozprawa się odbędzie, oraz że w dniu rozprawy zapadnie wyrok, który może być zarówno korzystny, jak i niekorzystny dla strony. Miała ona przy tym świadomość, że w przypadku wydania na rozprawie wyroku oddalającego skargę od tej daty rozpocznie swój bieg termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z niestawieniem się skarżącej na rozprawie jego obowiązkiem było dochowanie należytej staranności zmierzającej do powzięcia w odpowiednim czasie wiadomości o sposobie załatwienia sprawy, tak aby nie doprowadzić do przekroczenia ustawowo wyznaczonych terminów. Skarżąca mogła tego dokonać w dowolny dogodny dla siebie sposób – mógła zwrócić się do Sądu listownie, za pośrednictwem poczty elektronicznej lub telefonicznie. Jednakże skarżąca skutecznie nie podjęła stosownych działań w tym zakresie.
Sama przyznała, że telefonicznie z Sądem kontaktowała się kilka dni przed rozprawą. Bierna postawa skarżącej, po wydaniu wyroku w sprawie, nie może być okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.
Nie ma także usprawiedliwienia argumentacja strony o nieznajomości prawa. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych nieznajomość prawa nie stanowi przesłanki wykluczającej istnienia winy strony (por. postanowienia WSA w Warszawie: z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 620/11; z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1747/11; z dnia 6 marca 2012 r., sygn akt I SA/Wa 555/11). Niemniej, jeżeli skarżąca miała wynikające z nieznajomości prawa wątpliwości związane z umiejętnością poradzenia sobie w postępowaniu przed Sądem, to mogła skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym. Zgodnie z dyspozycją art. 243 i 244 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru.
W konsekwencji należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie wskazała bowiem żadnych konkretnych okoliczności, które uniemożliwiałyby skarżącej złożenie przedmiotowego wniosku w stosownym terminie.
Wobec tego stwierdzić należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Z przedstawionych względów na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.