Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. - wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) - nakazał J. i P.K., właścicielom budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...] w P., rozbiórkę części tego budynku wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę:
- – dwóch ścian zewnętrznych o długościach 1,58 m i 5,54 m wybudowanych od strony północnej budynku oraz dachu o wymiarach w rzucie 1,59 x 5,54 m nad częścią budynku powstałą w wyniku wybudowania tych ścian,
- – schodów wewnętrznych o konstrukcji metalowej ze stopniami drewnianymi, prowadzących z parteru na poddasze,
- – ścianki działowej, wybudowanej w systemie suchej zabudowy gipsowej STG, o wymiarach 2,09 z 2,45 m, oddzielającej pomieszczenie ze schodami prowadzącymi na poddasze od lokalu mieszkalnego usytuowanego w zachodniej części budynku.
W uzasadnieniu ustalił, powołując się na wyniki oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...]r., że w wyniku wybudowania objętych decyzją rozbiórkową części budynku, jego powierzchnia powiększyła się w rzucie o 5,54 x 1,58 m. Inwestorzy wykonali też schody w miejscu, w którym znajdowała się ubikacja przynależna do lokalu mieszkalnego zajmowanego przez lokatorkę A.R. i oddzielili je od tego lokalu, poprzez wybudowanie ścianki działowej w systemie STG. Doprowadziło to do zmiany układu funkcjonalnego lokalu mieszkalnego zajmowanego przez A.R., a konkretnie - do zmniejszenia jego powierzchni. Według wyjaśnień złożonych przez P.K. i jego pełnomocnika J.K. roboty budowlane rozpoczęte przez J.R. bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, inwestorzy zakończyli w [...]r. Stwierdzona samowola budowlana uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki.
J. i P.K. w odwołaniu zarzucili, że montaż schodów wewnętrznych był remontem nie wymagającym pozwolenia na budowę "gdyż wcześniej zanim pani R. zajęła pomieszczenia znajdowały się tam schody na poddasze, zamienione aktualnie na metalowo-drewniane", zaś ściankę działową postawili "tymczasowo na okres wymiany instalacji wewnętrznych". Roboty budowlane prowadzone były w budynku parterowym zaadaptowanym w 1945 r. z byłej owczarni.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Po poczynieniu dodatkowych ustaleń na podstawie uzyskanego od organu I instancji szkicu obrazującego stan budynku przed i po wykonaniu robót budowlanych organ odwoławczy doszedł do wniosku, iż "zarówno otwór w stropie dachu, jak również schody, zostały wykonane, a nie wymienione. W wyniku wykonanych robót zmieniony został układ funkcjonalny i roboty te naruszają elementy konstrukcyjne. Budynek stanowiący obecnie współwłasność J.K. i P.K. ma charakter mieszkalny i inwestorzy poprzez wykonanie objętych decyzją robót budowlanych dokonali jego przebudowy i rozbudowy.
Lokatorka A.R. zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w P. od 1960 r. i nad tym lokalem nie było otworu w stropie, ani schodów.
Inwestorzy, będący następcami prawnymi J.R., kontynuowali i ukończyli w 2002r. rozpoczęte przez nią prace.
Powyższa decyzja jest przedmiotem skarg wniesionych do Sądu przez inwestora P.K. oraz M. i J.K. Inwestor powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu oraz podkreślił, że demontaż schodów pozbawiłby jego i żonę jedynego dostępu do ich mieszkania na poddaszu, natomiast rozbiórka ściany działowej kartonowo-gipsowej "spowodowałaby połączenie lokali i skazałaby nas na mieszkanie z lokatorką p. R.".
M. i J.K. zarzucili, iż bez swojej winy nie brali w charakterze strony udziału w postępowaniu administracyjnym mimo, że aktem notarialnym z 2000 r. mają ustanowione użytkowanie nieruchomości i zajmują parter budynku "a właśnie tej części dotyczą decyzje". To rodzina R. w latach 70-tych samowolnie przebudowała istniejący korytarz, a "aktualnie syn P. przywrócił stan pierwotny".
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skarg. Ponad argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, że współwłaścicielami nieruchomości są po połowie P.K. i J.K., a J.K. legitymował się jedynie pełnomocnictwem syna P.K., obejmującym wgląd do dokumentów i udzielanie niezbędnych wyjaśnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie jest bezsporne, że roboty budowlane objęte decyzją rozbiórkową wykonali w 2002 r. inwestorzy - rodzeństwo P.K. i J.K. Byli oni w tej dacie współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, w którym prowadzono te prace, co w toku postępowania administracyjnego wykazali przedkładając zawiadomienie referendarza Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2002 r. o wpisaniu ich do księgi wieczystej Kw nr [...] jako współwłaścicieli po połowie na podstawie umowy darowizny z dnia [...]2000 r. Z treścią tej umowy nie zapoznał się, ani organ I instancji, ani Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego mimo, że J.K. w piśmie z dnia [...]r. informował ten organ, że akt notarialny daje mu "tytuł prawny do posesji przy ul. [...]" (k. 58 akt administracyjnych II instancji). Informacja ta znajduje potwierdzenie w dołączonym przez J. i M. K. do skargi akcie notarialnym z dnia [...]2000 r. rep. not. [...].
Z dokumentu tego wynika, że skarżący darowali swym dzieciom J.K. i P.K. swoje udziały w zabudowanej nieruchomości przy ul. [...] w P., a obdarowani na polecenie rodziców, ustanowili na ich rzecz bezpłatne prawo użytkowania przedmiotu darowizny na okres 41 lat (umowa k. 4 - 5 akt sądowych II SA/Po 1029/03).
Użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym, którego treścią jest używanie rzeczy i pobieranie pożytków (art. 252 kc). Do ochrony tego prawa stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 251 kc).
Skoro z wyjaśnień J.K., składanych w toku postępowania administracyjnego w charakterze pełnomocnika syna P.K. i potwierdzonych w skardze wynika, iż użytkownicy całej nieruchomości aprobowali wykonanie przez dzieci (współwłaścicieli) robót budowlanych objętych decyzją rozbiórkową i sprzeciwiali się zakwalifikowaniu tych robót jako samowoli budowlanej, to należało ich uznać za stronę tego postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu także wtedy, gdy decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W takiej sytuacji postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (patrz teza 9 do art. 28 w Komentarzu do KPA M.Jaśkowskiej i A.Wróbla, Zakamycze 2000, str. 238 i 239).
Nakaz rozbiórki dwóch ścian zewnętrznych, fragmentu dachu, schodów wewnętrznych prowadzących z parteru na poddasze w budynku objętym w całości ograniczonym prawem rzeczowym (użytkowaniem) przysługującym J. i M.K. w przedstawiony wyżej sposób oddziaływa na to ich prawo.
Jak już wcześniej wskazano, organ odwoławczy nie wyjaśnił informacji zawartej przez J.K. w piśmie z dnia [...]r., a w konsekwencji - wydając zaskarżoną decyzję nie zwrócił uwagi na to, że organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem zasady czynnego udziału w charakterze strony J. i M.K. unormowanej w art. 10 kpa. Czynny udział strony w każdym stadium postępowania ma na celu zapewnienie jej wpływu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z ogólną zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa.
Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym jest przesłanką wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) i uzasadnia uchylenie przez Sąd decyzji - bez względu na to, czy naruszenie miało, czy też nie, wpływ na wynik sprawy (treść decyzji). W takiej sytuacji nie jest istotne, że skarżący J. i M.K. wnieśli skargę bez wyczerpania środków odwoławczych. Uczynili to przecież inwestorzy, a przez wniesienie środka prawnego przez któregokolwiek z uprawnionych podmiotów zostało uruchomione postępowanie kontrolne wewnątrzadministracyjne (patrz: T.Woś - Postępowanie sądowo-administyracyjne WP PWN - Warszawa 1996 r. str. 100).
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt b, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
/-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ B.Drzazga
MK