Uzasadnienie
2 lutego 2014r. A Spółka z o. o. z siedzibą w [...] zwróciła się do Starosty [...] o wydanie decyzji zezwalającej na przeprowadenezenie na nieruchomości należącej do Z. B. – działki nr [...] położonej w obrębie [...], przebudowy istniejącej linii [...] oraz o wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu przedmiotowej nieruchomości.
Postanowieniem z 10 lutego 2014r. Starosta [...] wszczął postępowanie w tej sprawie.
Postanowieniem z [...] 2014r. ([...]) Starosta [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt. 1 i 4 oraz art. 100 k.p.a. zawiesił przedmiotowe postępowanie wskazując w uzasadnieniu, iż właściciel nieruchomości Z. B. nie żyje i nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe. Wydanie decyzji wymaga ustalenia stron postępowania, co jest zagadnieniem wstępnym w niniejszym postępowaniu. Tym samym orzeczeniem Starosta [...] zobowiązał wnioskodawcę – Spółkę A do przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym, w terminie trzech miesięcy od wydania przedmiotowego postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka "A" zarzucając, iż żaden przepis prawa nie daje podstawy do zobowiązania wnioskodawcy do przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym właścicielu działki nr [...].
Postanowieniem z [...] lipca 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, iż przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nakazuje zawiesić postępowanie w przypadku śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłego do udziału w sprawie nie jest możliwe. Brak możliwości wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Ustalenie to winno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.
Na powyższe postanowienie skargę do Wielkopolskiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A Spółka z o. o. powtarzając zarzuty podniesione w zażaleniu, nadto wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zastosować przepis art. 99 k.p.a. oraz art. 114 § 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, (Dz. U. z 2014r., poz. 518 ze zm). Zgodnie z art. 99 k.p.a. organ administracji publicznej, który z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1-3 zawiesił postępowanie wszczęte z urzędu, poczyni równocześnie niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Tak samo postąpi organ w razie zawieszenia z tej samej przyczyny postępowania wszczętego na żądanie strony, jeżeli interes społeczny przemawia za załatwieniem sprawy.
Z kolei art. 114 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, iż "w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze wywłaszczenia starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części nieruchomości, ogłoszenie zawiera również informację o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie podziału tej nieruchomości."
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ zobligowany jest – co prawda – do zawieszenia postepowania w przypadku śmierci strony, jednak może to uczynić dopiero po jednoznacznym ustaleniu, że wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe. Wezwanie spadkobierców zmarłej strony postępowania jest możliwe gdy wydane zostało orzeczenie o stwierdzeniu nabycia spadku lub uzyskano poświadczenie dziedziczenia. Takich ustaleń organy prowadzące postępowanie administracyjne nie przeprowadziły. Obowiązek takiego sprawdzenia wynika również z treści art. 100 k.p.a. zgodnie z którym przed nałożeniem na stronę obowiązku zainicjowania postępowania, którego przedmiotem ma być stwierdzenie nabycia spadku, niezbędne jest ustalenie, czy bliscy zmarłej strony postępowania nie uzyskali już orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku (poświadczenia dziedziczenia) lub czy nie zainicjowali postępowania zmierzającego do uzyskania takiego orzeczenia.
Nawet jednak gdyby organy ustaliły, że postępowanie takie nie zostało zainicjowane, brak było podstaw do zawieszenia postepowania administracyjnego. Otóż zgodnie z art. 124a ustawy o gospodarce nieruchomościami do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nieruchomości stosuje się między innymi art. 114 ust.3 i 4 tej ustawy. Zgodnie z art. 114 ust. 3 ww. ustawy w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze wywłaszczenia starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części nieruchomości, ogłoszenie zawiera również informację o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie podziału tej nieruchomości.
Z kolei art. 114 ust. 4 przewiduje, iż jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, o którym mowa w ust. 3, nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału i postępowanie wywłaszczeniowe.
Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. Nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym jest również taka nieruchomość, której właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe, (art. 113 ust. 6 i 7 u.g.n.).
Reasumując - wbrew twierdzeniom orzekających w sprawie organów - w przedmiotowym postępowaniu brak było podstaw do zawieszenia postepowania z powodu śmierci właściciela nieruchomości nr [...].
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisu o charakterze proceduralnym - art. 114 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uchybienie to niewątpliwie miało wpływ na treść zaskarżonych rozstrzygnięć, w związku z czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 135 p.p.s.a również postanowienie organu I instancji. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Rozpoznając w dalszym ciągu sprawę zainicjowaną wnioskiem A Spółka z o.o. [...] z 15 maja 2014r. Starosta [...] winien zastosować się do wyżej przedstawionej wykładni przepisów.