Uzasadnienie
Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2013 r. wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy pozostawiony został bez rozpoznania.
Z akt postępowania wynika, że skarżący został wezwany do złożenia wniesionego w skardze kasacyjnej od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 26 września 2013 r. (k. 79 i 80v-81) wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, na podstawie art. 252 i art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Do wezwania załączono formularz wniosku PPF (k. 82-84). Wezwanie doręczono stronie w dniu 31 października 2013 r. (k.
85) i w wyznaczonym terminie nie przedłożyła wniosku na wymaganym formularzu, co też stanowiło podstawę do wydania przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 6 p.p.s.a. zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Wnosząc w ustawowym terminie sprzeciw w dniu 3 grudnia 2013 r. (k. 91-92). skarżący zarzucił rozstrzygnięciu referendarza nadmierny formalizm i to, że przed jego podjęciem nie doszło do rzeczywistego zbadania jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, a bezwzględne kierowanie się przesłankami formalnymi doprowadziło do pozbawienia go ochrony jego praw poprzez zamknięcie drogi do merytorycznej kontroli zaskarżonej przez niego decyzji organu nadzoru budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Wniesienie sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.).
Dla zaistnienia określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek przyznania osobie fizycznej prawa pomocy niezbędne jest zapoznanie się przez sąd z sytuacją majątkową wnioskodawcy. Temu celowi służy obligatoryjne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, stosownie bowiem do art. 252 § 2 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zostać złożony na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Formularz stanowi ułatwienie zarówno dla wnioskodawcy, który dzięki niemu uzyskuje orientację odnośnie niezbędnych okoliczności, jakie należy przedstawić celem uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego, jak i dla Sądu, który na podstawie faktów podanych w wypełnionym formularzu w szybki oraz precyzyjny sposób może określić zasadność przyznania tego prawa. Poza tym, wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego urzędowego formularza podyktowane jest potrzebą stosowania jednolitych kryteriów dla wszystkich podmiotów ubiegających się o prawo pomocy, a ponadto wymuszeniem na wnioskodawcy zawarcia we wniosku informacji niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia (vide: postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 9/11, LEX nr 742773).
Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (vide: uchwała NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008/5/74). Zgodnie natomiast z art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że wnioskodawca nie uzupełnił braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci jego złożenia na urzędowym formularzu. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że wnioskodawca nie wykonał wezwania Sądu, doręczonego stronie w dniu 31 października 2013 r., i w ogóle nie złożył wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF. Skarżący został również pouczony o następstwie niezłożenia oświadczenia na urzędowym formularzu, mimo to skarżący zaniechał dopełnienia powyższego obowiązku.
Podnoszona przez skarżącego w sprzeciwie okoliczność, że wskutek pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania i nadmiernego formalizmu nie została przeprowadzona rzetelna ocena jego stanu majątkowego, jest całkowicie chybiona, bowiem, to właśnie złożenie wniosku na prawidłowo wypełnionym urzędowym formularzu pozwoliłoby na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. W istocie, skarżący sam pozbawił się możliwości merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro zaniechał uzupełnienia braków formalnych wniosku o prawo pomocy.
Z kolei w odpowiedzi na zarzuty dotyczące pozbawienia wnioskodawcy możliwości doprowadzenia do merytorycznej kontroli zaskarżonej przez niego decyzji organu administracji warto odwołać się do stanowiska zajętego wcześniej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 2 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 533/13 stwierdził, że nie można się zgodzić, iż skarżący został pozbawiony w przedmiotowej sprawie prawa do sądu – skarżący prawo takie miał, jednak nie dochował terminu, co spowodowało niemożność merytorycznego rozpoznania jego sprawy.
Sąd uznaje również za stosowne poczynić w tym miejscu uwagę ogólniejszej natury, że niewątpliwie każda strona postępowania winna wykazać się należytą starannością w prowadzeniu swoich spraw i w terminie dokonywać czynności procesowych, szczególnie tych, do których została wezwana przez sąd.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 257 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
/-/ Wiesława Batorowicz