Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z dnia 23 lutego 2015 r. przyznano skarżącym J. i C. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przyznane wnioskodawcom prawo pomocy nie zostało cofnięte (art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
W dniu 19 czerwca 2015r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podali, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe, utrzymują się z emerytur ZUS skarżącego w wysokości [...] zł oraz KRUS skarżącej w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący są osobami starszymi, chorują, więc ponoszą dodatkowe koszty leków, leczenia i dojazdów do lekarzy. Oświadczyli, że posiadają dom o powierzchni [...] m², w tym mieszkanie [...] m² oraz grunt rolny o powierzchni [...] ha, z czego [...]ha wydzierżawiają oraz zabudowania. Z tytułu dzierżawy otrzymują płody rolne. Wskazali, że nie uzyskują żadnych dopłat unijnych. Ponoszą koszty utrzymania domu: opłaty za śmieci, prąd, telefon, opał, gaz, wodę oraz środków czystości, żywności.
Nadto podali, że na skutek powodzi z 2013r. zmuszeni są dokonać remontu domu, zakupu podłogi i mebli. Zbierają na ten cel środki, w banku mają [...] zł.
Z akt sprawy wynika nadto, że nie pobierają dopłat unijnych, ziemi nie uprawiają. Stałe wydatki miesięcznie to: prąd – [...] zł, lekarstwa [...]zł, gaz [...] zł, ubezpieczenie PZU [...] zł, śmieci [...] zł, telefony [...] zł, remont kotła [...] zł, kominiarz [...] zł, karma dla psa [...] zł, rata kredytu [...] zł, żywność [...] zł, mleko [...] zł, paliwo do 16-letniego Seicento [...] zł, co łącznie daje [...]zł. Nadto ponoszą roczne koszty na ubezpieczenie gospodarstwa [...] zł, ubezpieczenie auta [...] zł, ubezpieczenie NW [...] zł, przegląd auta [...] zł, szczepienia psa [...] zł, podatek rolny [...]zł, opał [...]zł, raty kredytu [...] zł, węgiel na opał [...]zł., podatek od budynku [...]zł, razem około [...]zł ([...] zł miesięcznie). Posiadają 16-letni samochód w celu zapewnienia sobie dojazdu do lekarzy. Z dzierżawy gruntu mają [...]zł oraz zboże dla kur.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że godnie z treścią przepisu art. 243 §2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Oznacza to, że raz przyznane prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, a także na postępowanie egzekucyjne, o ile uprawnienie to nie zostało cofnięte. Skoro wnioskodawcy w niniejszej sprawie korzystają już ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, to nie jest możliwe ponowne przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Nadto przepis art. 239 pkt 4 p.p.s.a. stanowi wyraźnie, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjny, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.
W tym stanie rzeczy należało odmówić ponownego zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawcy już z tego prawa skutecznie korzystają.
Rozpoznać zatem należy wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie ponieść wszystkich należności sądowych.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja wnioskodawców pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w dalszym zakresie. Rodzina aktualnie utrzymuje się ze stałych świadczeń z ubezpieczenia społecznego w wysokości [...]zł brutto miesięcznie oraz z czynszu dzierżawnego gruntu w wysokości [...]zł. Posiadają zwiększone wydatki związane z zakupem leków i leczeniem. Wysokość otrzymanych dochodów pozwala tylko na zaspokojenie bieżących wydatków koniecznego utrzymania rodziny, brakuje środków na wyposażenie domu po powodzi. Posiłkują się kredytem. Posiadaną nieruchomość wykorzystują celem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i bytowych rodziny. Grunt rolny oddali w dzierżawę, otrzymują także z tego tytułu zboże dla kur. Doświadczenie życiowe wskazuje, że wysokość uzyskiwanego dochodu nie pozwala na poczynienie oszczędności celem pokrycia wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Przyznać zatem należało prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla skarżących adwokata.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska