Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. przyznał skarżącym J. i C. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przyznane wnioskodawcom prawo pomocy nie zostało cofnięte (art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
Pismem z dnia 17 czerwca 2015 r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący wyjaśnili, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, utrzymują się z emerytur ZUS skarżącego w wysokości 1.336,92 zł oraz KRUS skarżącej w wysokości 896,66 zł brutto miesięcznie. Skarżący są osobami starszymi i chorują przewlekle, więc ponoszą dodatkowe koszty leków, leczenia i dojazdów do lekarzy. Oświadczyli, że posiadają dom o powierzchni 70 m², w tym mieszkanie 68 m² oraz grunt rolny o powierzchni 11 ha, z czego 3,8 ha wydzierżawiają oraz zabudowania. Z tytułu dzierżawy otrzymują płody rolne. Wskazali, że nie uzyskują żadnych dopłat unijnych. Ponoszą koszty utrzymania domu: opłaty za śmieci, prąd, telefon, opał, gaz, wodę oraz środków czystości, żywności.
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu ustanowił dla J. K. i C. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Sprzeciw w ustawowym terminie wnieśli J. K. i C. K. podnosząc, iż nie są w stanie ponosić kosztów postępowania. Przyznali, iż z tytułu dzierżawy otrzymują 1500 zł rocznie lecz kwotę tę przeznaczają na pomoc chorującej ciężko córce i jej rodzinie. Dalej skarżący podnieśli zarzuty dotyczące prowadzonego przez organu postępowania administracyjnego i wskazali, iż odmowa zwolnienia ich od kosztów postępowania uniemożliwi im obronę ich praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. zarządzenie lub postanowienie wydane w zakresie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu w swoim całokształcie przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego, nie rozpatruje też prawidłowości tego rozstrzygnięcia ani zawartej w sprzeciwie argumentacji skierowanej przeciwko temu rozstrzygnięciu.
Jak wskazano już wcześniej prawomocnym postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu przyznał już prawo pomocy w skarżącym J. i C. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Postanowienie to nie zostało uchylone, a zatem przyznane już raz prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowe, w tym postępowanie przed sądem II instancji, jak też postępowanie egzekucyjne. Innymi słowy skarżącym wciąż przysługuje w niniejszej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych, w tym zwolnienie od kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynika to wprost z treści art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Z tej to przyczyny Sąd odmówił ponownego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalił wniosek w tym zakresie, bowiem skarżący nadal są zwolnieni od ich ponoszenia na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 23 lutego 2015 r.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, a wiec obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie ponieść wszystkich należności sądowych.
Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja wnioskodawców pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w dalszym zakresie. Rodzina utrzymuje się z stałych świadczeń w wysokości ok. 2300 zł. miesięcznie oraz rocznego czynszu dzierżawnego gruntu w wysokości 1.500 zł.
Z akt sprawy wynika, iż stałe wydatki miesięcznie to: prąd – 80 zł, lekarstwa 233 zł – 260 zł, gaz 65 zł, ubezpieczenie PZU 35 zł, śmieci 40 zł, telefony 100 zł, remont kotła 20 zł, kominiarz 16 zł, karma dla psa 35 zł, rata kredytu 40 zł, żywność 600 zł, mleko 50 zł, paliwo do 16-letniego Seicento 220 zł, co łącznie daje 1.611 zł. Nadto ponoszą roczne koszty na ubezpieczenie gospodarstwa 489 zł, ubezpieczenie auta 246 zł, ubezpieczenie NW 36 zł, przegląd auta 100 zł, szczepienia psa 25 zł, podatek rolny 90 zł, opał 270 zł, raty kredytu 480 zł, węgiel na opał 2.100 zł., podatek od budynku 51,84 zł, razem około 3.680 zł (307 zł miesięcznie). Skarżący ponoszą zwiększone wydatki związane z zakupem leków i leczeniem.
Z oświadczeń wynika, iż wysokość otrzymanych dochodów pozwala tylko na zaspokojenie bieżących wydatków koniecznego utrzymania rodziny, brakuje środków na wyposażenie i remont domu po powodzi. Posiadaną nieruchomość wykorzystują celem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i bytowych rodziny. Grunt rolny oddali w dzierżawę, otrzymują także z tego tytułu paszę dla kur. Doświadczenie życiowe wskazuje, że wysokość uzyskiwanego dochodu nie pozwala na poczynienie oszczędności celem pokrycia wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji Sąd postanowił przyznać skarżącym prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla skarżących adwokata.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ Tomasz Świstak