Uzasadnienie
4/II SA/Po 1449/03
Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o utracie przez M. J. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. po upływie 12 miesięcy okresu jego pobierania przedłużonych o czas trwania zasiłku macierzyńskiego tj. o 126 dni. W uzasadnieniu organ I-instancyjny podnosił, że strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Złotowie [...] r. W okresach od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. strona pobierała zasiłek dla bezrobotnych przedłużony o czas trwania zasiłku macierzyńskiego, tj. o 126 dni. Skoro upłynął okres pobierania zasiłku to zgodnie z art. 125 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 6 poz. 56 z późn. zm.) w związku z art. 6 pkt 6 lit. b i art. 13 ust. 2 tej ustawy należało orzec jak na wstępie rozstrzygnięcia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. J. Skarżąca podnosiła, że w innym urzędzie w [...] informowano ją, że okres pobierania zasiłku ulegnie przedłużeniu o 182 dni, bo przysługuje jej dłuższy okres pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Rozpoznając odwołanie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] przywołując m.in. art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 25 ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu orzekł o utrzymaniu rozstrzygnięcia I-instancji w mocy. Wojewoda [...] argumentował, że skarżąca od [...] r. przebywała na urlopie macierzyńskim, prawo zaś do zasiłku dla bezrobotnych strona nabyła z dniem [...] r. Ustawowy 12-miesięczny okres jego pobierania upłynąłby z dnia [...] r., jednakże w związku z urodzeniem w dniu [...] r. przez M. J. dziecka okres pobierania zasiłku zgodnie z art. 25 ust. 5 ustawy o zatrudnieniu został przedłużony o czas, przez który przysługuje stronie zgodnie z odrębnym przepisami - zasiłek macierzyński. Na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z 31 grudnia 2001 r. nowelizującej Kodeks pracy, pracownica będąca w ciąży w dniu wejścia noweli w życie (13 stycznia 2002 r.) może wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie jej urlopu macierzyńskiego w wymiarze określonym w art. 2 ust. 1 noweli tj. 26 lub 29 tygodni.
Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownicy. Z akt sprawy wynika, iż strona nie złożyła do PUP w [...] stosownego wniosku, którego brak powoduje iż zgodnie z art. 180 § 1 pkt 2 kp urlop macierzyński przysługuje w wymiarze 18 tygodni tj. 126 dni. W tych warunkach rozstrzygnięcie organu I-instancji jest prawidłowe.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. J. argumentując, że gdyby ją pouczono w urzędzie to wniosek o przedłużenie zasiłku macierzyńskiego by złożyła. Ponadto nie otrzymała decyzji o zakończeniu zasiłku dla bezrobotnych i przejściu na zasiłek macierzyński. Gdyby takie orzeczenie dostała to by zareagowała. Nadto skarżąca wskazywała trudność swojej sytuacji materialno-bytowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie.
Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego i w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. z 29 grudnia 2001 r. nr 154 poz. 1805) pracownica oraz pracownik – ojciec dziecka wychowujący dziecko, korzystający z urlopu macierzyńskiego w dniu wejścia ustawy w życie, zachowują prawo do tego urlopu w wymiarze: 1) 26 tygodni przy pierwszym i każdym następnym porodzie, 2) 39 tygodni w przypadku urodzenia więcej, niż jednego dziecka przy jednym porodzie. W ust. 2 ustawodawca stanowi, iż pracownica korzystająca w dniu wejścia ustawy w życie z urlopu art. 183 kodeksu pracy (urlop macierzyński) zachowuje prawo do tego urlopu w wymiarze m.in. 22 tygodni, nie dłużej jednak, niż do ukończenia przez dziecko 12 roku życia. Przedmiotowa ustawa weszła w życie z dniem 13 stycznia 2002 r. Organ w swym orzeczeniu powołał się na ust. 3 omawianego przepisu, według którego pracownica będąca w ciąży w dniu wejścia ustawy w życie może wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie jej urlopu macierzyńskiego w wymiarze określonym w ust.
- 1. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownicy.
Generalnie problem zasiłku macierzyńskiego regulowała wówczas ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z 12 lipca 1999 r. (Dz.U. nr 60 poz. 636 ze zm.). Według art. 9 ust. 1 zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego m.in. urodziła dziecko. Zasiłek macierzyński zgodnie z ust. 5 tego przepisu przysługuje na okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego. Z kolei zasiłek macierzyński przysługuje także w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego w warunkach określonych w art. 30 ustawy. Art. 25 ust. 1 i 5 stanowi, że w razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek w okresie, o którym mowa w ust. 1 lub w ciągu miesiąca po jego zakończeniu, okres (pobierania zasiłku dla bezrobotnych) ulega przedłużeniu o czas, przez który przysługiwałby jej, zgodnie z odrębnymi przepisami zasiłek macierzyński.
Wymienionej wyżej przepisy dają podstawę do przedłużenia zasiłku dla bezrobotnych o czas zasiłku macierzyńskiego względnie urlopu macierzyńskiego dla każdej ubezpieczonej. Art. 2 ust. 3, na który powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zawiera regulację odnoszącą się jedynie do takiej osoby ubezpieczonej, która nadto pozostaje w stosunku pracy. Przepis ten nie wskazuje by adresatem wniosku pracownicy w ciąży mógł być poza pracodawcą jakikolwiek inny podmiot. W szczególności przepisy wyżej wymienionej regulacji nie nakładają obowiązku zwracania się do Powiatowego Urzędu Pracy w tej kwestii. Ust. 3 jest dopełnieniem tej regulacji prawa pracy, która w art. 180 zezwala pracownicy na zrezygnowanie z części urlopu macierzyńskiego. Inny zapis czy brak ustępu 3 art. 2 ustawy nowelizującej powodowałby stan prawny wywołujący wątpliwości co do możliwości skrócenia i w jakim zakresie okresu urlopu macierzyńskiego w warunkach art. 180 § 5 i 6 kp.
Wykładnia tego przepisu przeprowadzona przez Wojewodę [...] jest nieuprawniona. Skoro w dniu urodzenia dziecka obowiązywały korzystniejsze dla strony przepisy co do okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego i urlopu macierzyńskiego to organ orzekający winien ten nowy stan uwzględnić w swej decyzji zgodnie z wyraźną hipotezą zawartą w art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz w art. 2 ustawy z 21 grudnia 2001 r. nowelizującej Kodeks pracy.
Gdyby nawet podzielić pogląd organu zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, to brak stosownego pouczenia strony o konieczności złożenia takiego wniosku stanowiłoby istotne naruszenie procedury administracyjnej w rozumieniu art. 7, 8 i 9 kpa, na co słusznie skarżąca zwraca uwagę.
Przedstawione wyżej uchybienia istotnie wpływają na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 i lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) powodując konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu i go poprzedzającego z obrotu prawnego (pkt 1 wyroku), a nadto z mocy art. 200 i art. 152 ppsa orzeczenia jak w pkt 2 i 3 sentencji.
/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/M. Dybowski /-/P. Miładowski
MW