Uzasadnienie
II S.A./Po 1678/03
Starosta O. decyzją z dnia [...]. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta O. nr [...] z dnia [...]. w sprawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz magazynu płodów rolnych z garażem na działce nr [...] w O., udzielonego M. i M. małż. S., w części dotyczącej magazynu płodów rolnych z garażem. Jako podstawę decyzji powołał art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz.. U. z 2000 r. n, Nr 106, poz. 1126 ze zmianami).
W uzasadnieniu wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją ostateczną nr [...] nakazał Skarżącym przywrócenie użytkowania wybudowanego garażu oraz magazynu płodów rolnych zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz udzielonym pozwoleniem na budowę. Decyzja nakazowa nie została przez małżonków S. wykonana. Ponieważ nastąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, na które małżonkowie S. nie uzyskali decyzji o zmianie pozwolenia na budowę przewidzianej w art. 36a ust.1 prawa budowlanego, Starosta na podstawie art. 36a ust. 2 orzekł jak wyżej.
Małżonkowie M. i M. S. wnieśli odwołanie od decyzji Starosty O. do Wojewody W., zarzucając organowi I instancji naruszenie przy wydawaniu decyzji art. 36a ust. 2 prawa budowlanego oraz art. 10 kpa, przez nie zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu, nieuwzględnienie ich wyjaśnień oraz faktu, że przywrócili użytkowanie garażu zgodnie z projektem odłączając na stałe zamontowane w nim maszyny. Nadto przed wydaniem decyzji nie zapewniono im możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Wojewoda W. decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa stwierdził, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 36a ust. 2 prawa budowlanego nie jest wymagane prowadzenie postępowania wyjaśniającego, lecz wystarczy urzędowe stwierdzenie właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanego o zaistnieniu istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę. Takim stwierdzeniem było skierowane do Starosty pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. stwierdzające niewykonanie decyzji nakazowej przez małż. S.. Co zaś do braku sprawdzenia faktu odłączenia maszyn, to zdaniem Wojewody okoliczność ta dla wydania decyzji nie miała żadnego znaczenia z uwagi na to, że art. 36a ust.2 prawa budowlanego nie przewiduje protokolarnego stwierdzenia na miejscu budowy istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę.
Na decyzję Wojewody skargę od Sądu Administracyjnego wnieśli małżonkowie M. i M. S., którą oparli na tych samych zarzutach co odwołanie od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zarzut naruszenia art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego jest zasadny. Przepis ten stanowi w § 1, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od tej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2 art. 10 kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Tymczasem Organ nie wykazał, by zaszła którakolwiek z przesłanek wyłączająca zastosowanie ogólnej zasady czynnego udziału stron w każdym postępowaniu administracyjnym. W szczególności charakteru normy lex specialis nie ma, wbrew stanowisku Wojewody i Starosty, art. 36a prawa budowlanego.
W wyroku z dnia 12 września 2000r. – IIISA 1032/00 Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział pogląd, że nierespektowanie zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu powoduje, że strona staje się przedmiotem, a nie podmiotem toczącego się postępowania.
Realizując zasadę czynnego udziału strony Starosta miał obowiązek zawiadomić stronę o wszczęciu postępowania z urzędu – art. 61 § 4 kpa, pouczyć ją o prawie do zgłaszania dowodów, uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu z oględzin (odłączenia maszyn) – art. 78 kpa, informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego – art. 9 kpa, prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli – art. 8 kpa.
W trakcie prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie naruszone zostały wszystkie wyżej wymienione zasady i obowiązki organów orzekających.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, na to, iż naruszenie ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą skutkującą uchylenie zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo należy podnieść naruszenie art. 107 § 3 kpa przez brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego w szczególności wykazania na czym polegało odstępstwo od projektu i "istotność" tego odstąpienia (art. 36a ust. 1 prawa budowlanego).
Powyższe nie oznacza, że naruszono normy prawa materialnego, a tylko, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy postępowanie administracyjne winno toczyć się z uwzględnieniem reguł postępowania i praw należnych Skarżącym.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 §1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Ponadto w związku z uwzględnieniem skargi należało na podstawie art. 152 wskazanej wyżej ustawy orzec, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana
/-/ B. Drzazga /-/ G. Radzicka /-/ J. Wierchowicz