Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2014 r. przeprowadzono kontrolę sanitarną w Firmie Handlowej "A" z siedzibą w K. przy ul. R. w związku z uzyskaniem informacji, iż firma ta dokonała zakupu przyprawy chili mielonego od producenta chińskiego oznakowanego jako nr partii [...], a objętej powiadomieniem alarmowym w ramach systemu RASFF w związku ze stwierdzeniem przekroczenia maksymalnego dopuszczalnego poziomu aflatoksyny B1 sumy aflatoksyny produkcie przyprawa chili, producent: PPH "B" Export Import E. D. [...], ul. N. o numerze partii [...].
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. ustalił, że firma B zakupiła w dniu 18 grudnia 2013 r. 2000 kg chili mielonego bezpośrednio od firmy "A".
W wyniku ponownej kontroli przeprowadzonej w dniu 19 maja 2014 r. w Firmie Handlowej "A", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. stwierdził na stanie magazynowym przedsiębiorstwa 4875 kg chili mielonego z Chin objętej partią [...]. Z partii tej pobrano próbkę w kierunku określenia poziomu aflatoksyny B1 i sumy aflatoksyn Została ona przekazana do badań Laboratorium w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu. W dniu 22 maja 2014 r. zabezpieczono pozostałą w magazynie Firmy Handlowej "A" część partii [...] jako kontrpróbę.
Ze sprawozdania z badań Nr [...] z dnia 3 czerwca 2014 r. Laboratorium Badań Żywności i Przedmiotów Użytku Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu wynika, że pobrana próbka jest niekwestionowana w zakresie wyżej wymienionych parametrów tj. poziomu aflatoksyny B1 i sumy aflatoksyn.
W tych warunkach Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. postanowieniem z dnia [...] 2014 r. znak: [...] uchylił zabezpieczenie środka spożywczego chilli mielonego.
W związku z istniejącym zagrożeniem, że pobrane w prawidłowy sposób reprezentatywne próbki u innych przedsiębiorców, którzy zakupili chili objęte powiadomieniem mogły wykazać jednak przekroczenia poziomu aflatoksyny B1 i sumy aflatoksyn Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu 19 maja 2014 r. zobowiązał właściciela Firmy Handlowej "A" do sporządzenia listy dystrybucji chili mielonego (zapis w protokole kontroli nr [...]) w terminie do dnia 26 maja 2014 r.
Wobec niewywiązania się z nałożonego zobowiązania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją nr [...] z dnia [...] 2014 r. nakazał W. F., właścicielowi Firmy Handlowej "A", ul. R., K. przekazanie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w K. informacji w postaci listy dystrybucyjnej dotyczącej przedsiębiorstw spożywczych, którym Firma Handlowa "A", dostarczyła przyprawę chili o nr partii produkcyjnej [...], kraj pochodzenie Chiny, z podaniem ilości, dat sprzedaży oraz faktur dostarczonej do odbiorców przyprawy chili z partii o nr [...] wynoszącej 17 ton. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia [...] 2014 r., znak [...] Wielkopolski Powiatowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania W. F. z dnia 7 września 2014r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy zakwestionował wskazaną w zaskarżonej decyzji podstawę prawną.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] nakazał W. F., właścicielowi Firmy Handlowej "A", ul. R. [...] K. przekazanie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w K. pisemnej informacji w postaci listy dystrybucyjnej wskazującej nazwy przedsiębiorstw spożywczych i ich siedziby, którym Firma Handlowa "A", ul. [...] K. dostarczyła przyprawę chili o nr partii produkcyjnej [...], kraj pochodzenia Chiny, z podaniem ilości, daty sprzedaży oraz numerów faktur dostarczonej do odbiorców przyprawy chilli z partii o nr [...] wynoszącej 17 ton. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ wskazał, iż podstawę prawną nałożonego nakazu stanowi art. 25 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym Państwo Inspektor Sanitarny lub Główny Inspektor Sanitarny w związku z wykonywaniem kontroli ma prawo żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wezwania i przesłuchania osób, a także żądania okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych. Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo nie stwierdzenia niezgodności w Firmie Handlowej "A". Zgonie z art.14 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002, jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że cała żywność w tej pinii transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna.
Według organu nie można wykluczyć przekroczenia poziomu aflatoksyn B1 oraz sumy aflatoksyn odbiorców przyprawy chili pochodzącego z partii [...] innych niż firma B W tych warunkach w celu ograniczenia tego ryzyka nakazanie wydania listy dystrybucji na podstawie art. 25 ust.1 pkt 2 i 3 cyt. wyżej ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest w pełni uzasadnione.
Ryzyko przekroczenia poziomu aflatoksyn B1 oraz sumy aflatoksyn odbiorców przyprawy chili stwarzać może zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego. Uzasadnia to nadanie niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. F. prowadzący działalność gospodarczą jako Firma Handlowa "A" kwestionując podstawę prawną nałożonego obowiązku. Uprawnienia organu wynikając z art. 25 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej mają zastosowanie jedynie w związku z wykonywaną kontrolą, a tymczasem kontrola w firmie "A" jako czynność materialno-techniczna zakończyła się przed wydaniem kwestionowanej decyzji.
Ponadto błędnie organ zinterpretował przepis art. 14 ust. 6 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Organ w wyniku kontroli przeprowadzonych w Firmie Handlowej "A" nie stwierdził w partii towaru przekroczeń aflatoksyny B1 oraz sumy alfatoksyn i postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., znak: ON-HŻ- 4110/24/6-3(9)/14, uchylił zabezpieczenie środka spożywczego.
Tym samym uznać należy, iż organ podjętym działaniem bezsprzecznie uznał towar za bezpieczny z punktu widzenia zdrowia i życia konsumentów, a co za tym idzie, potwierdził, że nie znalazł dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna. Konstatacja ta ostatecznie uchyla więc domniemanie zawarte w art. 14 ust. 6 rozporządzenia nr 178/2002, a w konsekwencji domniemanie to nie może być podstawą prawną do żądania przez organ przedstawienia listy dystrybucyjnej.
Ponadto organ w żaden sposób nie wykazał "niezbędności" niezwłocznego wdrożenia w życie rozstrzygnięcia decyzji, a co za tym idzie, nie wykazał, że istnieje w przedmiotowej sprawie realne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 14 ust. 6 rozporządzenia 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w sprawie bezpieczeństwa żywności jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna. Zdaniem organu, iż pomimo tego, że niezgodność w postaci przekroczenia poziomu aflatoksyny B1 oraz sumy aflatoksyn nie dotyczyła części partii przechowywanej w firmie "A", nie można wykluczyć możliwości wystąpienia przekroczenia tych parametrów u odbiorców przyprawy chili o numerze partii [...] (tak jak to miało miejsce w przypadku firmy B).
Podawany przez stronę argument, iż kontrole sanitarne przeprowadzone w Firmie "A" przez organ I instancji wyczerpują pojęcie "dokonania szczegółowej oceny" nie zasługuje na akceptację. Szczegółowa ocena, wykluczająca zagrożenie partii, transzy lub dostawy żywności nie kończy się wraz z otrzymaniem pozytywnego wyniku otrzymanego po zbadaniu towaru u importera. Powodem konieczności pobrania próbek przedmiotowej partii u innych odbiorców jest niehomogenność złożonej matrycy jaką jest żywność, a co się z tym wiąże - potrzeba szerszego niż tylko importer zakresu badania żywności mogącej stwarzać zagrożenie dla zdrowia konsumenta. Próbkę pobraną w Firmie "A" można uznać za reprezentatywną dla 4875 kg, posiadanych przez odwołującego w dniu kontroli. Nie odnosi się to jednak to całości partii, to jest 17 ton. Szersza ocena próbek pozwala ustalić czy niezgodność powstała w wyniku zaniedbań kontrahenta, np. nieodpowiedniego przechowywania i postępowania z towarem czy wskutek zanieczyszczenia pierwotnego, którego z racji wcześniej wspomnianej niehomogenności żywności, nie stwierdzono u importera.
Według Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, podstawa prawna wskazana w zaskarżonej decyzji organu I instancji w przedmiocie żądania odpowiednich dokumentów (tutaj: listy dystrybucyjnej) jest prawidłowa. Działania podjęte przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. zostały podjęte także w celu tzw. monitorowania, które zgodnie z definicją wyrażoną w rozporządzeniu 882/2004 w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oznacza prowadzenie zaplanowanej sekwencji obserwacji i pomiarów w celu uzyskania obrazu stanu zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, regułami dotyczącymi zdrowia zwierzaj i ich dobrostanu. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest organem zobowiązanym do monitorowania i kontrolowania przestrzegania prawa żywnościowego przez przedsiębiorców.
Z powyżej przytoczonych przepisów prawnych wynika, iż Państwowy Inspektor Sanitarny w ramach swojej działalności, w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym ma prawo stosować każdą formę kontroli, a pojęcie to obejmuje także wszelkie inne czynności niezbędne do zapewnienia tej zgodności. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. żądając listy dystrybucyjnej działał zgodnie z ustawowymi zadaniami Inspekcji Sanitarnej.
Wskazano nadto, iż żądanie listy dystrybucyjnej było czynnością związaną z kontrolą przeprowadzoną przez organ I instancji. W opisie stanu faktycznego oraz w dziale III protokołu kontroli z dnia 19 maja 2014 r. (Nr [...]) - zawarto informacje o tym, iż zobowiązano W. F. do sporządzenia listy dystrybucji do dnia 26 maja 2014 r. W. F. zapoznał się z protokołem, podpisując go zaakceptował treść w nim zawartą i nie wniósł w terminie 14 dni od daty doręczenia protokołu, zastrzeżeń do ustaleń stanu faktycznego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł W. F. Firma Handlowa "A" reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając:
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 157 § 2 K.p.a. poprzez niestwierdzenie z urzędu przez organ II instancji nieważności zaskarżonej decyzji, podczas gdy wydana ona została bez podstawy prawnej, naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 14 ust. 6 rozporządzenia 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności z dnia 28 stycznia 2002 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 31, str.
1) poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że w zaistniałym stanie faktycznym przepis ten znajduje zastosowanie, podczas gdy nie zachodzą okoliczności, które by na to pozwalały, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r., poprzez uznanie, że przepis ten ma zastosowania do niniejszego stanu faktycznego, podczas gdy żądanie przedstawienia listy dystrybutorów nie miało związku z wykonywaną kontrolą, naruszenie przepisów postępowania, tj art. 11 w zw. a art. 107 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie w zaskarżonej decyzji, dlaczego pobraną w firmie Skarżącego próbkę przyprawy chilli nr partii [...] uznał za reprezentatywną jedynie dla 4875 kg posiadanych przez skarżącego w dniu kontroli, a nie całej partii [...] w wielkości 17 ton.
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 8 K.p.a., poprzez dokonanie naruszeń prawa wskazanych w punktach powyżej i w konsekwencji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy materialnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.
W uzasadniu wskazano, iż organ I instacji wydając decyzję nakazującą dostarczenie organowi listy dystrybucyjnej oparł się na art. 25 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który wskazuje, iż Państwowy Inspektor Sanitarny w związku z wykonywaną kontrolą ma prawo żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób oraz żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych. Przepis ten nie stanowi, że zobowiązanie kontrolowanego do czynności wymienionych w tym przepisie może nastąpić w formie decyzji administracyjnej.
Brak było podstaw do domniemania, iż również część partii towaru będącej w posiadaniu skarżącego była niebezpieczna z powodu przekroczenia poziomu aflatoksyny B1 oraz sumy aflatoksyn. Organ I instancji dokonał szczegółowej oceny w postaci kontroli przeprowadzonych w dniach 7 kwietnia i 19 maja 2014 r. na partii towaru [...] będącej w posiadaniu skarżącego. W wyniku kontroli przeprowadzonych w firmie skarżącego organ I instancji nie stwierdził w partii towaru przekroczeń aflatoksyny B1 oraz sumy alfatoksyn i postanowieniem z dnia [...] 2014 r., znak: [...] uchylił zabezpieczenie środka spożywczego.
Tym samym uznać należy, iż organ podjętym działaniem bezsprzecznie uznał towar za bezpieczny z punktu widzenia zdrowia i życia konsumentów, a co za tym idzie, potwierdził, że nie znalazł dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna. Kontrolę części partii przeprawy chili nr partii [...] przeprowadzoną u skarżącego należy natomiast uznać za wystarczająco szczegółową ocenę dla całej partii nr [...] znajdującej u skarżącego zarówno w dniu kontroli, jak i wcześniej u skarżącego, przynajmniej do momentu odbioru towaru przez kontrahentów.
Skoro organ stwierdził przekroczenia poziomów aflatoksyn w części partii towaru o numerze [...] u kontrahenta Skarżącego, tj. PPH "B" Export Import E. D., a nie stwierdził tych przekroczeń u źródła, tj. w partii towaru nr [...], będącej w posiadaniu skarżącego, to zasady logiki, jako najbardziej prawdopodobną przyczynę stwierdzonych przekroczeń nakazują przyjąć zanieczyszczenie aflatoksynami, bądź ich rozwój w zakładzie kontrahenta, co mogło mieć miejsce, np. w wyniku nieprawidłowego przechowywania, wysokiej temperatury, zawilgocenia, itp. Skoro w części partii przyprawy chili nr [...] znajdującej się w posiadaniu skarżącego nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, to należy stanąć na stanowisku, że również części partii przyprawy chili (nr [...]), które znajdowały się w zakładzie Skarżącego, w chwili odbioru przez kontrahenta posiadały prawidłowe wartości aflatoksyn. Do zanieczyszczenia mogło co najwyżej dojść dopiero u kontrahentów skarżącego na skutek niewłaściwego obchodzenia się z towarem, tak jak to najprawdopodobniej miało miejsce w przedsiębiorstwie PPH "B".
Skarżący powtórzył za odowłaniem zarzut, iż art. 25 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie upoważnia organu do wydnia zaskarżonej decyzji. Żądania przedstawienia listy dystrybucyjnej nie można uznać za działanie w związku z wykonywaną kontrolą, bowiem kontrola w firmie skarżącego jako czynność materialno-techniczna, już się zakończyła. Zarówno zakończenie czynności materialno-technicznych, jak i merytoryczne rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o uchyleniu zabezpieczenia środka spożywczego nastąpiło przed wydaniem decyzji PPIS, a także decyzji organu I instancji z dnia [...] 2014 r., nr [...].
Tym samym jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji nakazującej organowi udostępnienie listy dystrybucyjnej zakończona została kontrola nie tylko w rozumieniu jej jako czynności materialno-technicznej, ale także w szerokim znaczeniu tego słowa, na jakie powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Niesłuszne jest więc twierdzenie organu, że nakaz przekazania organowi listy dystrybucyjnej miał związek z kontrolą, skoro nawet pierwsza decyzja zawierająca taki nakaz wydana została, po zakończeniu kontroli i po wydaniu rozstrzygnięcia merytorycznego stwierdzającego brak naruszeń.
Dalej podniesiono, iż w zaskarżonej decyzji organ podniósł, że pobraną w firmie skarżącego próbkę przyprawy chili nr partii [...] należy traktować za reprezentatywną jedynie dla 4875 kg posiadanych przez skarżącego w dniu kontroli, a nie całej partii [...] o wielkości 17 ton. Organ nie wskazał jednak podstawy prawnej takiego twierdzenia, ani nie wyjaśnił dlaczego przyjął tego rodzaju założenie. Takim postępowaniem organ naruszył zasadę przekonywania oraz art. 107 § 1 K.p.a., w którym wyraźnie zostało wskazane co powinna zawierać decyzja administracyjna.
Naruszona została także zasada prawdy obiektywnej bowiem w niniejszej sprawie organ ustalił już prawdę obiektywną, uznając, że środek spożywczy odpowiada obowiązującym wymaganiom w zakresie jakości zdrowotnej. W takim stanie rzeczy, dalszego gromadzenia dowodów i żądania przez organ dostarczenia listy dystrybucyjnej nie sposób uznać za czynności zmierzające do ustalenia prawdy obiektywnej, a wręcz przeciwnie należy wyrazić obawę, że gromadzenie materiału dowodowego po wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, jest godzeniem w ustaloną już prawdę obiektywną.
Organ dopuścił się też naruszenia art. 8 k.p.a., który wyraża zasadę, że organ powinien działać w sposób budzący zaufanie obywateli do państwa. W niniejszej sprawie organ żąda od skarżącego listy dystrybucyjnej, stanowiącej tajemnicę handlową przedsiębiorstwa bez podstawy prawnej, w obliczu rozstrzygniętego już wcześniej zagadnienia jakości zdrowotnej badanych środków spożywczych. Takie postępowaniu organu, z całą pewnością, nie wzbudza zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, a wręcz przeciwnie - wywołuje nieufność i poczucie bezprawności działania władzy publicznej.
Odpowiadając na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wady, skutkujące koniecznością uchylenia postanowienia, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w rozpatrywanej sprawie istniały podstawy prawne oraz faktyczne do nałożenia na stronę skarżąca obowiązku przekazania organowi sanitarnemu I instancji pisemnej informacji w postaci listy dystrybucyjnej wskazującej nazwy przedsiębiorstw spożywczych i ich siedziby, którym Firma Handlowa "A", ul. R. 43,63-700 K. dostarczyła przyprawę chili o z partii produkcyjnej o nr [...], kraj pochodzenia Chiny, z podaniem ilości, daty sprzedaży oraz numerów faktur dostarczonej do odbiorców przyprawy.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 - dalej: uPIS) do obowiązków Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczące warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków żywienia zbiorowego. Organy Inspekcji Sanitarnej w ramach wykonywanej kontroli posiadają m.in. prawo żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania przesłuchiwania osób, a także żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych – art. 25 ust. 1 pkt 2 i 3 uPIS. Tak szerokie kompetencje organów sanitarnych związane są z głównym celem działalności Inspekcji Sanitarnej jakim jest ochrona zdrowia ludzkiego, m.in. poprzez eliminowane czynników chorobotwórczych (art. 1 ustawy uPIS).
Uprawnień nadzorczych i kontrolnych organów Państwowej Inspekty Sanitarnej należy nadto upatrywać w przepisach Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. U. UE.L.2004.165.1 – dalej: "Rozporządzenie nr 882/2004"). w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Art. 54 tego Rozporządzenia stanowi, iż w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności (ust. 1). Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe (ust. 2 lit. h). Zgodnie z ustępem 3 tego artykułu W przypadku zastosowania takich środków właściwy organ (organ inspekcji sanitarnej) dostarcza danemu podmiotowy gospodarczemu lub jego przedstawicielowi
- a) pisemne powiadomienie swojej decyzji dotyczącej podejmowanych działań zgodnie z ust. 1, wraz z uzasadnieniem decyzji;
oraz
- b) informacje o prawie do odwoływania się od takich decyzji oraz o stosowanej procedurze i terminach.
Dalej zauważyć należy, iż stosownie do treści art. 18 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (DZ.U.UE.L.2002.31.1 – dalej: Rozporządzenie nr 178/2002) ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz powinny utworzyć systemy i procedury identyfikacji innych przedsiębiorstw, którym dostarczyli swoje produkty. Informacje te zostaną przekazane na żądanie właściwych władz.
Z powyższych przepisów wynika wprost, iż organy inspekcji sanitarnej są uprawnione do podejmowania wszelkich właściwych działań mających na celu zapobieganiu ryzyku wprowadzenia do obiegu środków spożywczych niespełniających norm zdrowotnych w tym do żądania, w przypadku ustalenia nieprawidłowości, stosowanych informacji i dokumentów. Ponadto, co istotne, organy te mogą na podstawie art. 18 ust. 3 Rozporządzenia nr 178/2002 żądać, informacji dotyczących przedsiębiorstw, którym przedsiębiorstwo spożywcze dostarczyło swoje produkty i to nawet w sytuacji gdy nie stwierdziły nieprawidłowości bezpośrednio u danego przedsiębiorcy.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Jakkolwiek w wyniku przeprowadzonej w Firmie Handlowej "A" W. F. kontroli, Inspektor Powiatowy nie wykrył szkodliwych substancji w posiadanej przez tego przedsiębiorcę partii chili to jednak zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 14 ust. 6 Rozporządzenia nr 178/2002 mógł założyć, iż skażona może być ta część partii towaru nr [...], która został zbyta przez Firmę Handlowej "A" W. F. dalszym przedsiębiorcom spożywczym. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej z pozytywnych wyników kontroli posiadanej przez nią części partii nr [...] w ilości 4875 kg, nie można wyciągać wniosku, iż pozostała zbyta przez nią część tej partii także nie była skażona.
Nie można bowiem wykluczyć, iż tylko część chili z partii nr [...] była skarżona i to właśnie ta część została zbyta przedsiębiorstwu PPH "B" Export Import E. D. oraz potencjalnie innym przedsiębiorcom.
Innymi słowy z faktu, iż na dzień kontroli, w magazynie Firmie Handlowej "A" W. F. znajdowała się część partii chili o nr [...], która nie była zanieczyszczona, nie można wyprowadzić pewnego wniosku, iż również zanieczyszczona nie była pozostałą część tej partii zbyta przez przedsiębiorcę przed rozpoczęciem kontroli. Oczywiście nie można wykluczyć, iż do zanieczyszczenia chilli stwierdzonego w przedsiębiorstwie PPH "B" Export Import E. D. doszło już po jego sprzedaży temu podmiotowi przez skarżącego, niemniej przepis art. 14 ust. 6 Rozporządzenia nr 178/2002 nakazuje organom szczegółowe ustalenie czy reszta partii, z której pochodziło chilli jest wolna od zanieczyszczeń. Do czasu zbadania reszty partii organ musi domniemywać, iż cała partia środka spożywczego była zanieczyszczona i dążyć do wyjaśnienia tej okoliczności. W tym celu niezbędne jest ustalenie kanałów dystrybucji towaru pochodzącego z tej partii, a dystrybutor tego towaru winien taką informacje udzielić stosownie art. 18 ust. 3 Rozporządzenia nr 178/2002.
Stanowisko to jest zgodne z poglądem wyrażonym w powoływanym przez stronę oraz organ prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1013/12. Sąd w wyroku tym stwierdził, iż jakkolwiek niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 14 ust. 6 Rozporządzenia nr 178/2002 w wyniku której organ sanitarny przyjął, iż obojętnie na którym etapie dalszej odsprzedaży towaru dojdzie do stwierdzenia zanieczyszczenia żywności, to okoliczność taka skutkować będzie wycofaniem z obrotu całości dostawy tej żywności sprowadzonej do kraju przez importera, to jednak w sytuacji okoliczności organy mają prawo żądać od importera listy dystrybucyjnej wskazującą podmioty, którym importer sprzedał poszczególne partie towaru. W oparciu o uzyskaną listę organy władne są przeprowadzić analogiczne kontrole (badania próbek) żywności, a następnie wydać stosowne decyzje co do poszczególnych, badanych partii towaru.
Nie można także zgodzić się ze stroną skarżąca, iż nałożony i utrzymany zaskarżoną decyzją obowiązek nie był związany z prowadzoną przez Inspektora Powiatowego kontrolą. Bezspornie nakaz ten został wydany w związku z przeprowadzoną w Firmie Handlowej "A" W. F. kontrolą, która miała na celu ustalenie czy w posiadanej przez skarżącego części partii chili nr [...] nie znajdują się zanieczyszczenia. Kontrola ta była częścią szerszych czynności kontrolnych organów sanitarnych mających na celu zbadanie pozostałej części partii nr [...] pod kątem jej zanieczyszczenia substancjami szkodliwymi. Ustalenie listy nabywców przedmiotowej partii chili było jednym z etapów tej kontroli. Na powyższe wskazuje m.in., iż zawiadomienie o wszczęciu postępowanie w sprawie nieprzedstawienia Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w K. listy dystrybucyjnej chilli mielonego o nr partii [...] zostało wydane (5 czerwca 2014 r.) jeszcze przed wydaniem postanowienia o uchyleniu środka zabezpieczającego (16 czerwca 2014 r.). Wydanie tego postanowienia zakończyło zatem jedynie jeden z etapów kontroli.
Reasumując organy sanitarne uprawnione były na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 i 3 uPIS w związku z art. 54 ust. 2 lit. h Rozporządzenie nr 882/2004 oraz art. 18 ust. 3 Rozporządzenia nr 178/2002 do żądania przekazanie pisemnej informacji w postaci listy dystrybucyjnej wskazującej nazwy przedsiębiorstw spożywczych i ich siedziby, którym Firma Handlowa "A", ul. R. [...] K. dostarczyła przyprawę chili z partii produkcyjnej nr [...] wynoszącej 17 ton, kraj pochodzenia Chiny, z podaniem ilości, daty sprzedaży oraz numerów faktur dostarczonej do odbiorców przyprawy.
W ocenie Sądu organy obu instancji w należyty sposób wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się wydając rozstrzygniecie o takiej treści. Argumentacja organu jest spójna, logiczna i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale. Organy trafnie wskazały jednocześnie, iż skarżący jako podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze zobligowany jest do współpracy z właściwymi władzami podczas działań podejmowanych w celu uniknięcia lub zmniejszenia ryzyka związanego z dostarczaną lub dostarczoną przez siebie żywnością – art. 19 ust. 4 Rozporządzenia nr 178/2002.
Całkowicie chybione są też, zwłaszcza w świetle treści art. 18 ust. 3 Rozporządzenia nr 178/2002 argumenty skarżącej dotyczące ochrony tajemnicy handlowej przedsiębiorstwa. Przepis ten wprost nakazuje udostępnianie takich informacji właściwym organom. Ratio legis tego przepisu jest ochrona takiej wartości jak zdrowie i życie ludzkie, która nie może stać niżej niż ochrona tajemnicy handlowej przedsiębiorstwa.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.