Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] na postawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1997r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999r. Nr 15 poz. 139 ze zm.) oraz na podstawie uchwały Nr XLV/443/01 Rady Miejskiej z P. z dnia 27 listopada 2001r. w przedmiocie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P. postanowił zaopiniować projekt podziału nieruchomości położonych z P. przy ul. [...] stanowiących własność Gminy P. oznaczonych nr [...],[...] oraz nieruchomości nr [...] stanowiących własność K. i J. B..
Pismami z dnia [...] maja 2003r., [...] maja 2003r. oraz [...] października 2003r. Prezydent Miasta P. wezwał K. i J. B. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] stanowiącej ich własność poprzez dostarczenie wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej podział działki.
W odpowiedzi K. i J. B. oświadczyli, że wniosek został przez nich złożony [...] maja 2001r.
Organ administracji, w piśmie z dnia [...] października 2003r. podał, że nie jest w posiadaniu przedmiotowego pisma oraz, że wszystkie dotychczasowe pisma dotyczyły zamiany gruntu, a nie podziału. W związku z czym decyzja podziałowa nie obejmie nieruchomości stanowiącej ich współwłasność.
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w P. przy [...], stanowiącej działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,6217 ha, zapisane w Księdze Wieczystej [...] będące własnością Gminy P., na działki [...] do [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, że wydzielone działki nr [...] i [...] znajdują się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonym symbolem MN-2. Działka nr [...] została przeznaczona pod drogi dojazdowe – KD, natomiast działka nr [...] pozostaje w dotychczasowym użytkowaniu i zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowi tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (symbol MW-1 i MW-3) oraz tereny komunikacji lokalnej – Kl.
Projekt podziału przedmiotowych nieruchomości został pozytywnie zaopiniowany przez Prezydenta Miasta P. w drodze postanowienia z dnia [...] 2003r.
Dodał też, że w związku z brakiem wniosku współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej numerem [...], w tej części projektu nie rozpatrywano.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. i J. B., domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu podali, że [...] kwietnia 2000r. wystąpili do Prezydenta Miasta P. o zamianę gruntu. Wniosek ponowili [...] maja 2001r. gdyż teren, na którym znajdowała się nieruchomość będąca przedmiotem wniosku został objęty zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec nieuwzględnienia ich wniosku uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprawdziwe, a sama decyzja narusza art. 8 kpa.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2004r. K. i J. B., wobec zarzutu podniesionego przez Prezydenta Miasta P., iż nie są stroną podnieśli, że są strona postępowania, o której stanowi art. 28 kpa i otrzymali zaskarżona decyzję. Wyjaśnili też, że na działce nr [...] stanowiącej ich własność, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego także wyznaczono tereny komunikacji publicznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że odwołanie zostało wniesione przez skarżących w terminie. Jednakże ich odwołanie nie mogło być rozpatrzone z tego powodu, że nie mają statusu strony. W postępowaniu o podział nieruchomości status ten posiadają wyłącznie właściciel nieruchomości oraz użytkownik wieczysty nieruchomości. Odwołujący nie są ani właścicielami nieruchomości, ani użytkownikami wieczystymi. Wniosek o zamianę nieruchomości jest sprawą odrębną i może być rozstrzygany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717). Stanowisko to potwierdza także orzecznictwo.
K. i J. B. wnieśli skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu podnieśli, że uchwałą z 2001r. zmieniono miejscowy plan szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P.. W planie ustalono, że działka stanowiąca ich własność oznaczona nr [...] zostanie częściowo przeznaczona na drogi dojazdowe, tj. na cel publiczny. Wobec powyższego, zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami domagali się zamiany gruntów w ramach przysługującego im odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wskazało, że skarżący nie podnieśli jakichkolwiek zarzutów merytorycznych przeciwko zaskarżonej decyzji, a z ich pism wynika jedynie to, że są niezadowoleni z trybu załatwiania ich wniosku o zamianę nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga okazała się zasadna.
W myśl art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) podziału dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny.
Podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli:
- 1. jest on niezbędny do realizacji celów publicznych,
- 2. nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste (ust. 3 art. 97 cyt. ustawy).
Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, przepisami szczegółowymi.
Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, przepisami szczegółowymi opiniuje wójt, burmistrz, prezydent miasta.
Opinię wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Postanowienia podejmowane w trybie art. 93 ust. 4 cyt. ustawy są etapem (częścią) postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości.
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.
Przepis art. 61 § 3 kpa reguluje datę wszczęcie postępowania na wniosek strony, stanowiąc że datą wszczęcia jest wówczas dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują daty wszczęcia postępowania z urzędu, za datę tę należy przyjąć pierwsze czynności wobec stron.
W orzecznictwie przyjmuje się, że za datę tę można uznać pierwszą czynność dokonaną przez organ w postępowaniu
W aktach przedmiotowej sprawy brak dokumentu w postaci wniosku skarżących o dokonanie podziału ich nieruchomości o nr [...].
Pierwszym dokumentem jest zaś postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...]2003r. ([...]), mocą którego zaopiniowano wstępny podział działek o nr [...],[...],[...] jako zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W postanowieniu zaznaczono, że wydane zostało po rozpatrzeniu wniosku Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w P. w sprawie podziału nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] (obręb [...]) oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...] – własność Gminy P. oraz [...] – własność państwa K. i J. B.. Wspomnianego wniosku w aktach sprawy brak.
Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta P. zatwierdził przedstawiony na załączonej mapie projekt podziału nieruchomości, stanowiącej działki nr [...],[...], będących własnością Gminy P. na działki nr [...]-[...].
Zaznaczono, że decyzję wydano "po rozpatrzeniu wniosku z urzędu".
Do decyzji dołączono projekt podziału obejmujący działki o numerach [...],[...],[...]. Dane co do własności działki nr [...] zostały przekreślone dwoma liniami wykonanymi ołówkiem.
W ocenie Sądu, znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż przedmiotem podziału objęto wyłącznie nieruchomości będące własnością Miasta P. o nr [...], [...].
I tak, postanowienie z dnia [...]2003r. dotyczy w istocie zarówno działek będących własnością Miasta P. (nr [...],[...]), jak i małżonków B. (nr [...]).
Treść wspomnianego postanowienia przemawia wręcz za przyjęciem, iż skarżących uznać należy za właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem podziałowym.
Postanowienie wydane w trybie art. 93 ust. 4 cyt. ustawy jest częścią postępowania o podział. Zgodzić należy się z powyższym wywodem niezależnie od tego, czy postępowanie wszczęto z urzędu, czy też na wniosek.
W pierwszym wypadku bowiem datą wszczęcia jest data wydania postanowienia opiniującego (pierwsza czynność w sprawie), w drugim natomiast doręczenie żądania wszczęcia postępowania podziałowego (art. 61 § 3 kpa). Brak wspomnianego w postanowieniu wniosku powoduje, że precyzyjne wyjaśnienie tej okoliczności nie jest możliwe.
Tym samym, skoro znajdująca się w aktach dokumentacja przemawia za przyjęciem, iż skarżący są właścicielami nieruchomości objętych podziałem nie sposób uznać braku przymiotu strony w stosunku do nich, jak uczynił to organ odwoławczy.
Za powyższymi wywodami przemawia także fakt, iż do decyzji podziałowej dołączono projekt podziału obejmujący działki stanowiące własność Miasta P., jak i działkę nr [...], stanowiąca własność skarżących.
Dokonanie skreśleń ołówkiem, i to w dodatku bez jakichkolwiek omówień, nie może stanowić o wyłączeniu działki nr [...] spod procedury podziałowej.
Zdaniem Sądu, opisane wyżej niejasności, w tym brak zbieżności pomiędzy decyzją podziałową, a dołączonym doń projektem podziału, znajdujący się w aktach dokument – postanowienie opiniujące pozytywnie projekt podziału trzech działek, zaniechanie dołączenia wniosku o podział o treści jak w postanowieniu, wyklucza jak to zostało już wywiedzione jednoznaczne przyjęcie, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości objętych postępowaniem podziałowym, a przez to, że nie są stronami toczącego się postępowania w sprawie o podział.
W tak zgromadzonym materiale dowodowym nie sposób dopatrzyć się przesłanek skutkujących koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak indywidualnego interesu prawnego małżonków B.. Co najmniej zaś decyzję w tym przedmiocie uznać należy za przedwczesną.
Decyzję organu odwoławczego uznać należy za pozostająca w sprzeczności z art. 7, 77 § 1 kpa. Podjęta bowiem została wbrew fundamentalnej zasadzie procedury administracyjnej - prawdy obiektywnej.
Zgromadzone w sprawie dowody nie zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone. Ich zebranie, z uwagi na wykazane powyżej braki rodzą wątpliwości, co do zgodności z art. 77 § 1 kpa.
Zdaniem Sądu, dokonanej oceny zgromadzonych dowodów nie sposób uznać za przeprowadzoną w trybie art. 80 kpa.
Uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich niezbędnych wymogów, o których stanowi art. 107 § 3 kpa, w szczególności nie ma odniesienia przyjęcia braku przymiotu strony względem dokonanych przez organ pierwszej instancji czynności, w tym postanowienia opiniującego.
Brak spójności pomiędzy decyzja podziałową, a załączonym doń projektem podziału, gdy chodzi o działki objęte procedurą podziałową przemawia za naruszeniem także w tym względzie wspomnianego art. 7, 77 § 1 kpa.
Zaniechanie rozważenia tej kwestii w uzasadnieniu stoi w sprzeczności z art. 107 § 3 kpa. Zaniechanie w uzasadnieniu decyzji któregokolwiek z koniecznych elementów wyczerpuje również znamiona naruszenia art. 11 kpa.
Opisane wyżej naruszenia przepisów procedury oraz prawa materialnego wyczerpują znamiona art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Stąd orzeczono jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ rozważy poczynione wyżej rozważania. Jednoznacznych ustaleń wymaga stwierdzenie w stosunku do których działek wszczęto postępowanie o podział, czy na wniosek, czy z urzędu.
O ile na wniosek, rozważyć należy istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 97 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami; o ile z urzędu – zaistnienie przesłanek zezwalających na ten rodzaj wszczęcia.
Rozważenia wymaga prawidłowość przeprowadzenia całej procedury podziałowej w niniejszej sprawie.
Rozważając posiadanie przez odwołujących się przymiotu strony należy mieć na względzie poczynione w niniejszym uzasadnieniu wywody.
Jak w pkt II orzeczono na zasadzie art. 152 u.p.s.a.
O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 u.p.s.a.
/-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska
MarK