Uzasadnienie
Burmistrz J., decyzją z dnia 1 lipca 2021 roku (nr [...]), po rozpoznaniu podania P. B., skierował wnioskodawcę na okres od dnia 1 lipca 2021 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku do Schroniska dla Bezdomnych [...] prowadzonego przez Towarzystwo Pomocy [...] -[...] przy ul. [...] [...] P..
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wnioskodawca jest osobą bezdomną i niepełnosprawną, która przebywa w Schronisku dla Bezdomnych w P.. Dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł, przy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej określonym na [...] zł. W ocenie organu aktualna sytuacja życiowa oraz konieczność zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych uzasadnia skierowanie wnioskodawcy do schroniska dla bezdomnych. Organ zaznaczył przy tym, że z uwagi na fakt posiadania własnego źródła dochodu wnioskodawca będzie ponosił odpłatność za udzielone schronienie.
P. B. skorzystał z prawa do odwołania.
W jednym piśmie opatrzonym datą 22 lipca 2021 roku odwołujący się zażądał częściowego uchylenia decyzji Burmistrz J. z dnia 1 lipca 2021 roku (nr [...]) o skierowaniu do schroniska dla bezdomnych, tj. "w części, która dotyczy odpłatności za pobyt w schronisku", oraz uchylenia w całości decyzji Burmistrz J. z dnia 1 lipca 2021 roku (nr [...]) ustalającej odpłatność za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych.
Strona podniosła, że skoro jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego, to niesłusznie naliczana jest i pobierana od niego opłata za pobyt w schronisku. Odwołujący się podkreślił, że składał pisemne oświadczenie, gdzie wskazywał, iż jego dochód z ziemi wynosi [...] zł zysku miesięcznie. W konsekwencji do jego dyspozycji - "na życie", pozostaje mu kwota [...]zł miesięcznie i nie stać go na opłatę za schronisko w kwocie [...]zł.
W okresie, gdy posiadał dodatkowe dochody ze stażu, to uiszczał opłaty za schronisko. Obecnie zakończył staż i nie może pracować, bo jest osobą niepełnosprawną (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2021 roku).
Odwołujący się podniósł ponadto, że nie zgadza się na takie działanie pracowników Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., którzy "w porozumieniu z pracownicą schroniska dla bezdomnych podsuwają mu do podpisu oświadczenie o wyrażeniu zgody na dobrowolne ponoszenie częściowej odpłatności za pobyt w schronisku".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 12 listopada 2021 roku (nr [...]), po rozpoznaniu w trybie odwoławczym sprawy skierowania do schroniska, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. i) w związku z art. 48 i art. 48a ustawy o pomocy społecznej pomoc o charakterze niepieniężnym może przybrać formę udzielenia schronienia. P. B. w dniu 22 czerwca 2021 roku wystąpił o przyznanie pomocy w formie pobytu w Schronisku dla Bezdomnych od dnia 1 lipca 2022 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku.
Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym oraz osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z zasiłku stałego ([...] zł) oraz dochodu z gospodarstwa rolnego ([...] zł).
Wobec bezdomności skarżącemu przyznano pomoc społeczną w postaci schronienia w lokalizacji i na okres o jaki wnioskował. Organ wyjaśnił przy tym, że decyzja nie ma charakteru przymusowego. Skorzystanie z pomocy w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla Bezdomnych zależy wyłącznie od woli wnoszącego odwołanie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że "zmiana pracownika nie należy do właściwości tutejszego organu".
P. B. w piśmie opatrzonym datą [...] grudnia 2021 roku (wpływ do organu 17 grudnia 2021 roku) zawarł wniosek o doręczenie mu na piśmie oryginałów decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 listopada 2021 roku nr [...] oraz nr [...], którymi rozpoznano jego odwołania od decyzji Burmistrza J. z dnia 1 lipca 2021 roku w przedmiocie udzielenia pomocy poprzez skierowanie do schroniska dla bezdomnych oraz ustalenia odpłatność za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało powyższe pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wraz z odpowiedziami na skargi odnośnie decyzji wskazanych w piśmie.
Sprawa ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 12 listopada 2021 roku (nr [...]) o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza J. z dnia 1 lipca 2021 roku (nr [...]) w przedmiocie skierowania do Schroniska dla Bezdomnych została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Po [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanych decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Po doręczeniu odpowiedzi na skargę, w piśmie z dnia 16 lutego 2022 roku, skarżący zaznaczył, że "nie odwoływał się od decyzji o skierowaniu do schroniska tylko od tej jej części, która odnosi się do odpłatności za pobyt w schronisku, z którą to opłatą się nie zgadza".
Wskazany dla skarżącego pełnomocnik z urzędu (pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia 14 kwietnia 2022 roku, k. [...] akt sądowych) nie podjął w sprawie żadnych czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2022 roku w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Na wstępie Sąd podkreśla, że w aktach administracyjnych brak jest dowodu potwierdzającego czynność doręczenia skarżącemu kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Do akt sprawy złożone zostało jedyne zwrotne potwierdzenie wysłania korespondencji do Schroniska dla Bezdomnych [...] w P., której odbiór potwierdził pracownik socjalny w dniu 18 listopada 2021 roku. Z treści pisma z dnia 16 grudnia 2021 roku (potraktowanego przez organ, jako skarga do sądu) wynika jednak, że skarżący otrzymał kserokopię decyzji kierowanej do Schroniska.
Sąd uznał, że pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 roku (wpływ do organu 17 grudnia 2021 roku) wyraża wolę skorzystania z prawa skargi do sądu także w odniesieniu do rozstrzygnięcia o skierowaniu do schroniska dla bezdomnych. Ta czynność została podjęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji kierowanej do Schroniska dla Bezdomnych [...] w P..
Sąd uznał, że skarga jest dopuszczalna, bo została złożona z zachowaniem ustawowego terminu do jej wniesienia, w konsekwencji aktualne pozostaje przeprowadzenie oceny legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Analiza dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym oświadczeń i wyjaśnień skarżącego zawartych w odwołaniu, treść uzasadnienia wydanych decyzji, a także stanowisko zaprezentowane w skardze (piśmie uzupełniającym), nakazują przyjmować, że pomiędzy stronami (skarżącym a organem) nie ma sporu, co do okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W dniu 22 czerwca 2021 roku do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wpłynął protokół z przyjęcia podania skarżącego o udzielenie schronienia poprzez pobyt w schronisku dla bezdomnych w okresie od 1 lipca 2021 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku.
Wnioskodawca uzyskuje dochód z ziemi, gruntów rolnych położonych w miejscowości Ł. o pow. [...]ha, i podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS. Opłaca składki w kwocie [...]zł miesięcznie. Jest osobą bezdomną (przebywa w Schronisku dla Bezdomnych w P.) oraz osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od marca 2021 roku. Skarżący pobiera zasiłek stały w kwocie [...]zł.
Organy prawidłowo zastosowały prawo materialne do ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych.
Żądanie udzielenia schronienia należało rozpatrzeć na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.).
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).
Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu ubóstwa, bezdomności, czy niepełnosprawności (art. 7 pkt 1, pkt 3 oraz pkt 5 ustawy o pomocy społecznej).
Pomoc społeczna może polegać na przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń (art. 15 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej), co obejmuje zarówno realne przekazanie świadczenia niepieniężnego, jak i wypłatę świadczenia pieniężnego (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 15). Świadczeniem z pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym jest udzielenie schronienia (art. 36 pkt 2 lit. i ustawy o pomocy społecznej).
Osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona (art. 48 ustawy o pomocy społecznej). Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego schronienia w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych albo schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi (art. 48a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).
Organ odwoławczy trafnie zauważa w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, że rozstrzygnięcie o skierowaniu do Schroniska dla Bezdomnych [...] w P. stanowi o tym, że udzielono skarżącemu pomocy w postaci schronienia w lokalizacji i na okres o jaki wnioskował.
Natomiast kwestia odpłatności za udzielenie schronienia została rozstrzygnięta odrębną decyzją Burmistrza J. z dnia 1 lipca 2021 roku (nr [...]) o ustaleniu odpłatność za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych. Skarga do sądu na tę decyzję została rozpoznana wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 21 lipca 2022 roku o sygn. akt II SA/Po [...].
Odnosząc się do argumentów przedstawianych, jako powody wystąpienia ze skargą na decyzję w przedmiocie skierowania do schroniska dla bezdomnych wyjaśnić należy, że informacja o odpłatności za udzielone schronienie zawarta w uzasadnieniu decyzji Burmistrz J. nie stanowi o wadliwości prawnej kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu przyjmować należy, że wskazana informacja stanowi wyraz realizacji obowiązków procesowych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, a także udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w związku z art. 96 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 97 ust. 1, ust. 1a ustawy o pomocy społecznej.
Świadczenia z pomocy społecznej, w tym te obejmujące pobyt w ośrodkach wsparcia, są udzielane odpłatnie, a obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na te świadczenia, w pierwszej kolejności, spoczywa na osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń. Osoba bezdomna samotnie gospodarująca, a skierowana do schroniska dla osób bezdomnych, ma obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w takim ośrodku także wówczas, gdy jej dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga na decyzję o skierowaniu do schroniska dla bezdomnych podlegała oddaleniu.