Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u H. B. choroby zawodowej.
Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.
Dnia 1 czerwca 2010 r. H. B. złożyła w Państwowym Powiatowym Inspektoracie Sanitarnym w K. zgłoszenie podejrzenia przewlekłego zapalenia okołostawowego barku - choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych.
Pismem z dnia 7 lipca 2010 r. skarżąca została skierowana na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu. Do skierowania załączono między innymi wcześniej sporządzone: kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej oraz kopię adnotacji służbowej w wizytacji w Zakładzie "[...]" sp. z o.o. w K. (k. 22 akt administracyjnych).
Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] 2010 r. nr [...] Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy orzekło o braku podstaw do stwierdzenia u H. B. choroby zawodowej. Podkreśliło, że już dnia 14 stycznia 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: "przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej" wymienionej w pozycji 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych. Wówczas przeprowadzono w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi badania i orzeczono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (orzeczenie KZZP [...]). Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy podkreśliło, że w tej (wcześniejszej) diagnozie brano pod uwagę wszystkie choroby zawodowe wymienione w punkcie 19 wykazu chorób, w tym również później zgłoszone zapalenie okołostawowe barku lewego podpadające pod pozycję 19 pkt 4. Dodało także, że w odniesieniu do aktualnego zgłoszenia upłynął okres 3 lat od zaprzestania pracy, a dla rozpatrywania chorób układu ruchu okres ten wynosi do jednego roku.
W wyniku odwołania H. B. Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera ponownie orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2010 r. nr [...]). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, iż w przypadku okołostawowego zapalenia barku okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wynosi 1 rok. Skarżąca ukończyła pracę zawodową w maju 2007 r., a podejrzenie choroby zawodowej pod postacią zapalenia okołostawowego barku zgłosiła w czerwcu 2010 r. Lekarz orzekający stwierdził zatem, że po ustaniu ewentualnego narażenia upłynęły ponad 3 lata. Z tego powodu uznał, iż nie ma podstawy do rozpoznania u H. B. zgłoszonej choroby zawodowej.
Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] nr [...] Powiatowy Państwowy Inspektor Sanitarny w P., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122 poz. 851, ze zm.), i art. 235, 2351, 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.-Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94, ze zm.) stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u H. B. choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w pozycją 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Organ wskazał, że po raz pierwszy zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej (przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej) H. B. dokonała dnia 12 marca 2009 r. Wówczas Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu [...] 2010 r. wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia zgłoszonej choroby zawodowej.
Zgłoszenie z dnia 1 czerwca 2010 r. stanowi powtórne zgłoszenie choroby zawodowej, tyle że dotyczy przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Odnosząc się do tego zgłoszenia organ powołał się na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nr [...], w którym zauważono, iż w przypadku okołostawowego zapalenia barku okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wynosi 1 rok. Badana zakończyła pracę zawodową w maju 2007 r., a podejrzenie choroby zawodowej pod postacią zapalenia okołostawowego barku zgłosiła w czerwcu 2010 r., co stanowi ponad 3 lata od ustania ewentualnego narażenia.
Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że zgodnie art. 235 K.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z 2352 K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznane u H. B. przewlekłe zapalenie okołostawowe barku stanowi tylko jeden z warunków koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej.
Natomiast ze względu na zbyt długi okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym (w przypadku przewlekłego zapalenia okołostawowego barku jest to 1 rok), brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W odwołaniu H. B. skoncentrowała uwagę przede wszystkim na ustaleniach faktycznych przeprowadzonych w toku postępowania. Podkreśliła, że przedstawiciele zakładu pracy ukrywali, iż znaczna część towarów przewożona była wózkami ręcznymi. Skarżąca wyjaśniła też, że towary osobiście liczyła i układała. W odwołaniu opisała też bardzo szczegółowo okoliczności wykonywanej pracy oraz wskazała dowody, na podstawie których można ustalić jakie czynności wykonywała na stanowisku magazyniera. W końcowej części uzasadnienia nadmieniła też, że nie zaskarżyła wcześniejszej decyzji nr [...], gdyż odnowiły się dolegliwości barku. Natomiast czas konieczny na zdobycie niezbędnych wyników badań nie pozwolił jej na zgromadzenie niezbędnych dowodów w terminie do złożenia odwołania.
Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 2351 i 2352 ustawy Kodeksu pracy w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ustalił, że H. B. była czynna zawodowo w latach 1971-2007, przy czym okres pracy w ostatnim zakładzie – A. Sp. z o.o. w K. (obecnie: "B" Sp. z o.o.) wiąże z narażeniem na ruchy monotypowe i wymuszoną pozycją ciała. W ostatnim zakładzie skarżąca była zatrudniona do 31 maja 2007 r. na stanowisku magazyniera.
Następnie w okresie od 22 listopada 2007r. do 15 listopada 2008 r. przebywała na zasiłku rehabilitacyjnym, a od 16 listopada 2008 r. przebywa na emeryturze. Odnosząc się do przesłanek rozpoznania choroby zawodowej Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołał się na treść art. 2351 K.p. wskazując zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Z kolei zgodnie z art. 235 K.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest natomiast pojęciem medyczno-prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą. Choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne schorzenia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.
Następnie Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w pozycji 19 punkt 4 wykazu chorób zawodowych określonego przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869) wskazano, że okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej (przewlekłego zapalenia okołostawowego barku) pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - wynosi 1 rok. Warunek ten w analizowanej sprawie nie został spełniony. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że w dniu 31 maja 2010r., a więc dokładnie 3 lata od momentu zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, H. B. wystąpiła ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej. Skarżąca uchybiła zatem okresowi ustalonemu w wykazie chorób zawodowych. Okoliczność ta została również podniesiona w orzeczeniach lekarskich jednostek upoważnionych oraz prawidłowo skomentowana w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.
W skardze H. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Podniosła, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny, rozpatrzył i wydał decyzję dotyczącą tylko przewlekłego zapalenia okołostawowego barku pozycji 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych, natomiast nie odniósł się do pierwszego zgłoszenia skarżącej dotyczącego przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej wymienionego w pozycji 19 pkt 5 wykazu. Zdaniem H. B. nie można abstrahować od faktu, że oba schorzenia odnoszą się do tej samej kończyny górnej i są skutkiem pracy w takim samym narażeniu. Podkreśliła też, że oba schorzenia występują u niej łącznie. Zmiany spowodowane przeciążeniem mięśni w okolicy barku, nadkłykcia i nadgarstka spowodowane są ciężką pracą, podczas czynności przygotowawczych i wydań wyrobu z magazynu. Następnie H. B. opisała szczegółowo przebieg swojego zatrudnienia oraz czynności jakie wykonywała na stanowisku magazyniera.
Niezależnie podkreśliła też, iż w uzasadnieniu decyzji ustalono, że była zatrudniona do dnia 31 maja 2007 r. na stanowisku magazyniera w A.. Jednocześnie jednak pominięto, że jeszcze w trakcie zatrudnienia zachorowała i od 24 maja 2007 r. do 21 listopada 2007 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a od 22 listopada 2007 r. do 18 listopada 2008 r. otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne. Skarżąca dodała też, iż na przełomie września i października 2008 r. przebywała w szpitalu na oddziale reumatologicznym, gdzie stwierdzono u niej chorobę zwyrodnieniową barku i nadkłykcia. Rzeczywiste zmiany chorobowe zostały jednak rozpoznane dopiero w 2010 r. po skierowaniu na badania specjalistyczne.
Skarżąca dodała też, że w dniu 31 grudnia 2008 r. wystąpiła do Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w O. o wszczęcie postępowania w sprawie uznania jej choroby za chorobę zawodową - przewlekłe zapalenia nadkłykcia kości ramiennej lewej kończyny górnej (pozycja 19 pkt 5) Wówczas wszczęto także postępowania w sprawie choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (pozycja 19 pkt 4). H. B. podkreśliła, iż niezrozumiałe dla niej jest dlaczego już wtedy nie oddalono jej wniosku w tym zakresie. Poddała też pod rozwagę fakt, że jej wcześniejszy wniosek został rozpoznany merytorycznie, choć minął już wtedy rok od zakończenia pracy.
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił przede wszystkim, że skarżąca zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej przesłała do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. 1 czerwca 2010 r. Z zestawienia daty zakończenia pracy i daty zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej wynika, iż został przekroczony okres 1 roku, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej.
W toku rozprawy, która miała miejsce w dniu 17 lutego 2011 r. skarżąca podtrzymała skargę. Oświadczyła też, że zwolnienia lekarskie po zakończeniu pracy były wystawiane przez reumatologa, psychiatrę i dotyczyły również schorzenia barku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały przez Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny w Poznaniu należycie rozważone.
Zgodnie z art. 2352 ustawy z dnia z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W przypadku przewlekłego zapalenia okołostawowego barku - choroby zawodowej, której podejrzenie zgłosiła H. B., okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów choroby powinno wystąpić od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok (pozycja 19 pkt 4 Załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Dz.U. Nr 105, poz. 869).
Z materiału dowodowego bezspornie wynika, że skarżąca zakończyła pracę w narażeniu zawodowym zakończyła 31 maja 2007 r., zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej złożyła w dniu 1 czerwca 2010 r.
Wskazując na powyższą okoliczność organy doszły do przekonania, iż od daty ustania narażenia zawodowego w związku z zakończeniem pracy do dnia odnotowania udokumentowanych objawów choroby upłynął okres określony w wykazie chorób zawodowych, a to uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej.
Wielkopolski Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny nie uwzględnił jednak ani przynajmniej nie rozważył, że od 24 maja do 21 listopada 2007 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim, a decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. (nr [...] - zob. k. 22 akt sądowych) - w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika z dnia [...] października 2007 r. - otrzymała świadczenie rehabilitacyjne. Okoliczność ta jest istotna dla sprawy. Świadczy bowiem o tym, że H. B. była w 2007 r. badana, a jej stan zdrowia uzasadniał zwolnienie z pracy i przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Bez analizy dokumentacji z tego okresu nie jest zatem możliwe całkowite wykluczenie, że w okresie roku od ustania narażenia zawodowego (licząc od 31 maja 2007 r.) wystąpiły u skarżącej udokumentowane objawy choroby zawodowej, którą zgłosiła później dnia 31 czerwca 2010 r. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wystąpienie "udokumentowanych" objawów choroby zawodowej oznacza stwierdzenie ich w dokumencie takim jak, na przykład, zaświadczenie lekarskie lekarza (zob. wyrok z dnia 6 maja 2010 r. IV SA/Gl 835/09, publ. Lex nr 577708 oraz orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonując analizy przedstawionej w aktach administracyjnych dokumentacji nie zadośćuczynił w pełni nakazom zwartym w przepisach art. 7, art. 77, i art. 80 K.p.a. i nie wyjaśnił czy we wcześniejszej dokumentacji lekarskiej dotyczącej stanu zdrowia skarżącej wytworzonej w 2007 r. nie odnotowano wystąpienia objawów zgłoszonej przez nią później choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz rozważań organu nie można bowiem z całą pewnością potwierdzić zasadniczej tezy decyzji, to jest, że udokumentowane objawy rozpoznawanej choroby zawodowej nie wystąpiły w okresie jednego roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Trzeba nadmienić też, iż w toku rozprawy skarżąca oświadczyła, iż zwolnienia lekarskie wystawiane po zakończeniu pracy dotyczyły również schorzenia barku.
Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powinien zatem uzupełnić materiał dowodowy i ocenić znaczenie dla sprawy dokumentacji lekarskiej będącej podstawą skarżącej zwolnienia z pracy oraz przyznania jej świadczenia rehabilitacyjnego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r.
Z wymienionych wyżej przyczyn Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.